# A'râf Sûresi, 74. Âyet (7:74)

> وَٱذْكُرُوٓا۟ إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَآءَ مِنۢ بَعْدِ عَادٍ وَبَوَّأَكُمْ فِى ٱلْأَرْضِ تَتَّخِذُونَ مِن سُهُولِهَا قُصُورًا وَتَنْحِتُونَ ٱلْجِبَالَ بُيُوتًا ۖ فَٱذْكُرُوٓا۟ ءَالَآءَ ٱللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا۟ فِى ٱلْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

*Veżkurû iż ce'alekum ḣulefâe min ba'di ‘âdin ve bevveekum fî-l-ardi tetteḣiżûne min suhûlihâ kusûran vetenhitûne-lcibâle buyûtâ(en)(c) feżkurû âlâa(A)llâhi velâ ta'śev fî-l-ardi mufsidîn€*

**Meal (Diyanet):** "Hatırlayın ki Allah Ad kavminden sonra, sizi onların yerine getirdi ve sizi yeryüzünde yerleştirdi. Yerin ovalarında köşkler kuruyor, dağları oyup evler yapıyorsunuz. Artık Allah'ın nimetlerini anın da yeryüzünde bozgunculuk yaparak karışıklık çıkarmayın."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/7/74

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-gecmis-kavimler","rizik","tabiat-ayetleri","sukur","emr-i-maruf"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱذْكُرُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"Fetha","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"hatırlayın"},{"position":2,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman ki"},{"position":3,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"Fetha","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldı"},{"position":3,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":4,"surface":"خُلَفَآءَ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"kh-l-f","lemma":"خَلِيفَة","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"halifeler"},{"position":5,"surface":"مِنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":6,"surface":"بَعْدِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْد","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sonra"},{"position":7,"surface":"عَادٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ع-و-د","rootLatin":"'-w-d","lemma":"عَاد","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Ad"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"بَوَّأَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-و-أ","rootLatin":"b-w-'","lemma":"بَوَّأَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yerleştirdi"},{"position":8,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":9,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":10,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzü"},{"position":11,"surface":"تَتَّخِذُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"ediniyorsunuz"},{"position":12,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":13,"surface":"سُهُولِ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"س-ه-ل","rootLatin":"s-h-l","lemma":"سَهْل","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ovaları"},{"position":13,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":14,"surface":"قُصُورًا","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ق-ص-ر","rootLatin":"q-s-r","lemma":"قَصْر","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"köşkler"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"تَنْحِتُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ح-ت","rootLatin":"n-h-t","lemma":"نَحَتَ","form":"Fetha","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yontuyorsunuz"},{"position":16,"surface":"ٱلْجِبَالَ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ج-ب-ل","rootLatin":"j-b-l","lemma":"جَبَل","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dağları"},{"position":17,"surface":"بُيُوتًا","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ب-ي-ت","rootLatin":"b-y-t","lemma":"بَيْت","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"evler olarak"},{"position":18,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":18,"surface":"ٱذْكُرُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"Fetha","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"hatırlayın"},{"position":19,"surface":"ءَالَآءَ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"أ-ل-و","rootLatin":"a-l-w","lemma":"أَلَاء","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nimetlerini"},{"position":20,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":21,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":21,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yapmayın"},{"position":22,"surface":"تَعْثَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ث-و","rootLatin":"'-th-w","lemma":"عَثَا","form":"Fetha","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy harfi ile meczûm","gloss":"bozgunculuk yapmayın"},{"position":23,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":24,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzü"},{"position":25,"surface":"مُفْسِدِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ف-س-د","rootLatin":"f-s-d","lemma":"مُفْسِد","form":"İf'âl","features":{"number":"Cemi","gender":"Müzekker","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"bozguncular olarak"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"A'râf Suresi 74. ayet, Semûd kavmine hitaben Allah'ın onlara bahşettiği nimetleri ve bu nimetlere karşı şükürsüzlük etmemeleri gerektiğini vurgular. Ayet, geçmiş kavimlerin akıbetinden ders çıkararak yeryüzünde fesat çıkarmaktan sakınmayı öğütler.","keyConcepts":[{"word":"خُلَفَآءَ","root":"خ ل ف","rootLatin":"h-l-f","meaning":"Allah'ın yeryüzünde kendilerinden önceki kavimlerin yerine geçirdiği, onların ardından gelen yöneticiler ve mirasçılar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Halife, bir başkasının yerine geçen veya onun ardından gelen kişidir. Bu ayette 'hulafâ' kelimesi, Semûd kavminin Âd kavminin ardından yeryüzünde onların yerine geçerek imar ve idare yetkisiyle donatılmış olmasını ifade eder. Allah onları Âd'ın ardından yeryüzünde egemen kılmıştır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'hulafâ' ifadesi, 'halef' kelimesinin çoğuludur ve 'bir kavmin yerine geçenler' anlamına gelir. Âd kavminin helakinden sonra Semûd kavminin onların yerine geçerek yeryüzünde yaşaması ve imar etmesi kastedilmektedir. Bu, Allah'ın onlara bahşettiği bir lütuftur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'halife' kavramı, genellikle Allah'ın yeryüzündeki temsilcisi veya bir önceki neslin yerine geçen, onun mirasını devralan kişi anlamında kullanılır. Bu ayette Semûd kavminin Âd'ın ardından yeryüzünde bir nevi 'vekâlet' ve 'egemenlik' sahibi kılınması, Allah'ın onlara verdiği bir imkan olarak sunulur."}]},{"word":"بَوَّأَكُمْ","root":"ب و أ","rootLatin":"b-v-e","meaning":"Allah'ın Semûd kavmini yeryüzünde yerleştirmesi, onlara yurt edinme ve mesken kurma imkanı sağlaması.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'Bevve'e' fiili, bir yeri birine yurt edinmek, yerleştirmek anlamına gelir. Ayette Allah'ın Semûd kavmini Âd'dan sonra yeryüzüne yerleştirmesi, onlara meskenler kurma ve yaşam alanı oluşturma imkanı vermesi kastedilir. Bu, Allah'ın onlara sunduğu bir nimettir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Bu fiil, bir yeri birine ikametgah olarak hazırlamak, tahsis etmek anlamındadır. Allah'ın Semûd kavmini yeryüzüne yerleştirmesi, onlara yaşayacakları, barınacakları ve medeniyet kuracakları bir ortamı bahşetmesidir. Bu, onların nimetlere mazhar kılındığını gösterir."}]},{"word":"تَتَّخِذُونَ","root":"أ خ ذ","rootLatin":"e-h-z","meaning":"Semûd kavminin ovalarda köşkler inşa etmesi, yeryüzünün imkanlarını kullanarak yapılar kurması.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"'İttihâz' fiili, bir şeyi edinmek, yapmak, inşa etmek anlamlarına gelir. Ayette Semûd kavminin yeryüzünün ovalarından istifade ederek kendilerine köşkler yapmaları, onların sahip oldukları gücü ve imkanları göstermektedir. Bu, Allah'ın onlara verdiği rızık ve becerinin bir sonucudur."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Bu fiil, bir şeyi kendine mal etmek, onu bir amaç için kullanmak veya inşa etmek anlamındadır. Semûd kavminin ovalarda köşkler edinmesi, onların refah düzeyini ve mimari yeteneklerini ortaya koyar. Bu, Allah'ın onlara bahşettiği maddi imkanların bir göstergesidir."}]},{"word":"تَنْحِتُونَ","root":"ن ح ت","rootLatin":"n-h-t","meaning":"Semûd kavminin dağları oyarak kendilerine evler yapması, kayaları yontarak meskenler inşa etmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'Naht' kelimesi, bir şeyi yontmak, oyarak şekil vermek anlamına gelir. Ayette Semûd kavminin dağları oyarak evler yapması, onların mimari becerilerinin ve güçlerinin bir göstergesidir. Bu, Allah'ın onlara verdiği yetenek ve imkanların bir tezahürüdür."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Naht, sert bir cismi keserek veya oyarak şekillendirmektir. Semûd kavminin dağları yontarak evler yapması, onların zorlu koşullara rağmen barınma ihtiyaçlarını karşılayabilme yeteneklerini ve Allah'ın onlara bahşettiği gücü ifade eder. Bu, onların sahip olduğu nimetlerdendir."}]},{"word":"ءَالَآءَ","root":"أ ل و","rootLatin":"e-l-v","meaning":"Allah'ın Semûd kavmine bahşettiği sayısız nimetler, lütuflar ve ihsanlar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'Âlâ' kelimesi, nimetler, lütuflar anlamına gelir. Ayette Allah'ın Semûd kavmine verdiği tüm imkanlar, onları yeryüzüne yerleştirmesi, köşkler ve evler yapma yeteneği gibi her türlü iyilik kastedilir. Bu nimetlerin hatırlanması ve şükredilmesi emredilir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'âlâ' kelimesi, 'nimetler' demektir. Allah'ın Semûd kavmine bahşettiği tüm ihsanlar, onların yaşamlarını kolaylaştıran ve refahlarını sağlayan her şey bu kapsamdadır. Bu nimetleri anmak, onlara şükretmek ve nankörlük etmemek gerektiği vurgulanır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da 'âlâ' kelimesi, genellikle Allah'ın kullarına yönelik lütuf ve ihsanlarını ifade eder. Bu ayette Semûd kavmine verilen yeryüzündeki egemenlik, imar gücü ve yaşam imkanları gibi tüm maddi ve manevi nimetler bu kelimeyle özetlenir. Bu nimetlerin hatırlanması, şükrün bir gereğidir."}]},{"word":"تَعْثَوْا۟","root":"ع ث و","rootLatin":"a-s-v","meaning":"Yeryüzünde bozgunculuk yapmak, fesat çıkarmak ve karışıklık yaratmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'Asâ' fiili, yeryüzünde fesat çıkarmak, bozgunculuk yapmak, haddi aşmak anlamına gelir. Ayette Semûd kavmine, Allah'ın kendilerine verdiği nimetlere karşılık nankörlük edip yeryüzünde fesat çıkarmamaları emredilir. Bu, nimetlere karşı şükürsüzlüğün ve isyanın bir sonucudur."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"'Ta'sev' fiili, 'fesat çıkarmak, bozgunculuk yapmak' demektir. Allah'ın nimetlerine karşı nankörlük ederek yeryüzünde düzeni bozmak, zulüm ve haksızlık yapmak yasaklanmıştır. Bu, Semûd kavminin geçmiş kavimlerin hatalarından ders çıkarması gerektiğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'fesat' kavramı, genellikle ilahi düzene karşı gelmek, yeryüzünde bozgunculuk yapmak ve ahlaki çöküntüye yol açmak anlamında kullanılır. Bu ayette 'ta'sev' fiili, Semûd kavminin Allah'ın nimetlerine karşı nankörlük ederek toplumsal düzeni bozacak eylemlerden kaçınması gerektiğini ifade eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/74*
- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/74*