# A'râf Sûresi, 88. Âyet (7:88)

> ۞ قَالَ ٱلْمَلَأُ ٱلَّذِينَ ٱسْتَكْبَرُوا۟ مِن قَوْمِهِۦ لَنُخْرِجَنَّكَ يَـٰشُعَيْبُ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ مَعَكَ مِن قَرْيَتِنَآ أَوْ لَتَعُودُنَّ فِى مِلَّتِنَا ۚ قَالَ أَوَلَوْ كُنَّا كَـٰرِهِينَ

*Kâle-lmeleu-lleżîne-stekberû min kavmihi lenuḣricenneke yâ şu'aybu velleżîne âmenû me'ake min karyetinâ ev lete'ûdunne fî milletinâ(c) kâle eve lev kunnâ kârihîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Şu'ayb'ın kavminden büyüklük taslayan ileri gelenler dediler ki: "Ey Şu'ayb! Andolsun, ya kesinlikle bizim dinimize dönersiniz ya da mutlaka seni ve seninle birlikte inananları memleketimizden çıkarırız." Şu'ayb, "İstemesek de mi?" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/7/88

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"A'râf Suresi 88. ayet, Hz. Şuayb'ın kavminin ileri gelenleri tarafından tehdit edilmesini ve bu tehdide karşı verdiği cevabı konu alır. Ayet, 'istikbar' (büyüklük taslama), 'ihrac' (çıkarmak), 'avdet' (geri dönmek) ve 'millet' (din/inanç sistemi) gibi temel kavramlar üzerinden inanç mücadelesini ve peygamberlerin kararlılığını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱسْتَكْبَرُوا۟","root":"ك ب ر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Kavmin ileri gelenlerinin, hakikati kabul etmeyip kendilerini üstün görme ve kibirlenme hallerini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'k-b-r' kökünden türeyen 'istikbâr' kelimesini, kişinin kendisini büyük görmesi, başkalarını küçümsemesi ve hakkı kabul etmemesi olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Şuayb'ın kavminin ileri gelenlerinin, peygamberin getirdiği mesaja karşı takındıkları kibirli ve reddedici tavrı vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'istikbâr'ı, kişinin haddini aşarak Allah'a veya insanlara karşı büyüklük taslaması olarak tanımlar. Ayetteki 'ellezîne'stakberû' ifadesi, bu ileri gelenlerin sadece makam sahibi olmakla kalmayıp, aynı zamanda bu makamın verdiği güçle hakikate karşı direnen ve kibirlenen bir zümre olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'k-b-r' kökünün, özellikle 'istikbâr' formuyla, Allah'ın mutlak büyüklüğüne karşı insanın haddini aşan bir tutum sergilemesini ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, kavmin ileri gelenlerinin, Allah'ın elçisine karşı gelerek kendi büyüklüklerini iddia etmeleri, Kur'an'ın kınadığı bir ahlaki zaaf olarak sunulur."}]},{"word":"لَنُخْرِجَنَّكَ","root":"خ ر ج","rootLatin":"h-r-j","meaning":"Şuayb ve inananların, kavmin yaşadığı yerden zorla çıkarılma tehdidini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'h-r-j' kökünün temel anlamının bir yerden dışarı çıkmak veya çıkarılmak olduğunu belirtir. Ayetteki 'lenuhricenneke' ifadesi, kavmin ileri gelenlerinin Şuayb'a ve müminlere yönelik kesin ve yeminle pekiştirilmiş bir sürgün tehdidini açıkça ortaya koyar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ihrâc' fiilinin Kur'an'da genellikle zorla ve istenmeyen bir şekilde bir yerden uzaklaştırma anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki tehdit, Şuayb'ın tebliğine karşı çıkanların, inananları kendi topraklarından kovarak baskı kurma çabasını gösterir."}]},{"word":"لَتَعُودُنَّ","root":"ع و د","rootLatin":"a-v-d","meaning":"Şuayb ve inananların, kavmin eski dinine geri dönme şartını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'a-v-d' kökünü, bir şeyin önceki haline dönmesi veya tekrar etmesi olarak açıklar. Ayetteki 'lete'ûdunne' ifadesi, Şuayb ve inananların, kavmin batıl inançlarına geri dönmeleri şartını koşarak, onları inançlarından vazgeçirmeye zorlama girişimini vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'avd' kelimesinin 'geri dönmek' anlamının yanı sıra, bir durumdan başka bir duruma geçişi de ifade edebileceğini belirtir. Bu bağlamda, kavmin ileri gelenleri, Şuayb'dan ve müminlerden, yeni inançlarını terk edip eski dinlerine dönmelerini talep etmektedirler."}]},{"word":"مِلَّتِنَا","root":"م ل ل","rootLatin":"m-l-l","meaning":"Kavmin benimsediği inanç sistemini, dinini veya yaşam tarzını ifade eder.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'millet' kelimesini, bir peygamberin getirdiği şeriat, din veya bir topluluğun benimsediği yol olarak tanımlar. Ayetteki 'milletinâ' ifadesi, Şuayb'ın kavminin, atalarından miras aldıkları ve ısrarla savundukları inanç sistemini belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'millet' kavramının Kur'an'da genellikle belirli bir peygamberin tebliğ ettiği din veya bir topluluğun takip ettiği inanç sistemi anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, kavmin ileri gelenleri, kendi inançlarını 'millet' olarak adlandırarak, Şuayb'dan ve müminlerden bu inanca geri dönmelerini talep etmektedirler."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'millet' kavramının Kur'an'da 'din' ile eş anlamlı olarak kullanıldığını, ancak daha çok bir topluluğun benimsediği ve takip ettiği 'yol' veya 'geleneksel inanç sistemi' anlamını taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'milletinâ', Şuayb'ın kavminin atalarından gelen ve değiştirmek istemedikleri inanç ve yaşam biçimini temsil eder."}]},{"word":"كَـٰرِهِينَ","root":"ك ر ه","rootLatin":"k-r-h","meaning":"Bir şeyi istememek, hoşlanmamak veya ondan nefret etmek durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'k-r-h' kökünün, bir şeyi gönülsüzce yapmak veya ondan nefret etmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'kârihîn' kelimesi, Şuayb'ın, kavminin dinine dönme fikrine karşı duyduğu şiddetli hoşnutsuzluğu ve reddi ifade eder; bu, inanç konusunda zorlamanın kabul edilemezliğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'kerh' kelimesinin, bir şeyi istemeyerek, zorla veya nefretle yapmak anlamına geldiğini açıklar. Şuayb'ın 'ev lev künnâ kârihîn' (istemesek de mi?) sorusu, inanç özgürlüğüne ve kalbin rızasına vurgu yaparak, zorla din değiştirmeyi reddettiğini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","musrikler","iman","tevekkul","hukuk-ceza"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"ٱلْمَلَأُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-أ","rootLatin":"m-l-ʾ","lemma":"مَلَأ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"ileri gelenler"},{"position":3,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Sıfat olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":4,"surface":"ٱسْتَكْبَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"ٱسْتَكْبَرَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"büyüklük tasladılar"},{"position":5,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":6,"surface":"قَوْمِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kavmi"},{"position":6,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":7,"surface":"لَنُخْرِجَنَّكَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"أَخْرَجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid Nunu ile mebnî","gloss":"elbette çıkaracağız seni"},{"position":7,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"seni"},{"position":8,"surface":"يَـٰشُعَيْبُ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ey"},{"position":8,"surface":"شُعَيْبُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ش-ع-ب","rootLatin":"sh-ʿ-b","lemma":"شُعَيْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Münada olduğu için damme üzere mebnî","gloss":"Şuayb"},{"position":9,"surface":"وَٱلَّذِينَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih üzerine atfedildiği için mahallen mansûb","gloss":"o kimseler ki"},{"position":10,"surface":"ءَامَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-م-ن","rootLatin":"ʾ-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iman ettiler"},{"position":11,"surface":"مَعَكَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"م-ع-ي","rootLatin":"m-ʿ-y","lemma":"مَعَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"seninle beraber"},{"position":11,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sen"},{"position":12,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":13,"surface":"قَرْيَتِنَآ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ر-ي","rootLatin":"q-r-y","lemma":"قَرْيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"köyümüz"},{"position":13,"surface":"نَآ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":14,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":15,"surface":"لَتَعُودُنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-و-د","rootLatin":"ʿ-w-d","lemma":"عَادَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid Nunu ile mebnî","gloss":"elbette döneceksiniz"},{"position":16,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":17,"surface":"مِلَّتِنَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ل","rootLatin":"m-l-l","lemma":"مِلَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dinimiz"},{"position":17,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":18,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":19,"surface":"أَوَلَوْ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mı?"},{"position":19,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":19,"surface":"لَوْ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":20,"surface":"كُنَّا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Nâkıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idik"},{"position":20,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için mahallen merfû","gloss":"biz"},{"position":21,"surface":"كَـٰرِهِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ر-ه","rootLatin":"k-r-h","lemma":"كَارِه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"istemeyenler"}]