# Meâric Sûresi, 19. Âyet (70:19)

> ۞ إِنَّ ٱلْإِنسَـٰنَ خُلِقَ هَلُوعًا

*İnne-l-insâne ḣulika helû'â(n)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz insan çok hırslı ve sabırsız olarak yaratılmıştır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/70/19

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Meâric Suresi'nin 19. ayeti, insanın yaratılışındaki temel bir özelliği olan 'helû' olma durumunu vurgular. Bu ayet, insanın fıtratında var olan sabırsızlık, açgözlülük ve endişe gibi olumsuz niteliklere işaret ederek, onun ahlaki gelişim potansiyeline dikkat çeker.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْإِنسَـٰنَ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"Bu ayette 'insan' genel olarak insan türünü ifade eder ve onun yaratılışındaki ortak bir özelliği belirtir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'insan' kelimesinin kökenini 'üns' (alışma, yakınlık) ile ilişkilendirir ve insanın sosyal bir varlık olduğuna vurgu yapar. Ayetteki kullanımıyla, bu sosyal varlığın fıtratında bulunan bir zaafa işaret edilmektedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'insan' kavramının hem olumlu hem de olumsuz yönleriyle ele alındığını belirtir. Bu ayetteki 'helû' olma durumu, insanın olumsuz potansiyeline, yani sabırsızlık ve açgözlülük gibi zaaflarına dikkat çeker."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'insan' kelimesinin Kur'an'daki kullanımlarını mecazi ve hakiki anlamda inceler. Bu ayetteki 'insan' kelimesi, genel bir hüküm bildirerek, insan türünün ortak bir özelliğini vurgular."}]},{"word":"خُلِقَ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Bu kelime, insanın belirli bir fıtrat ve özellikle yaratıldığını, bu özelliğin onun doğasına içkin olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' (yaratma) kelimesini, bir şeyi takdir etmek, ölçmek ve yoktan var etmek olarak açıklar. Ayetteki 'hulika' (yaratıldı) ifadesi, insanın 'helû' olma özelliğinin sonradan kazanılmış değil, fıtrî bir durum olduğunu belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'halk' kelimesinin, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzen içinde meydana getirme anlamını taşıdığını vurgular. Bu ayette, insanın 'helû' olarak yaratılması, ilahi bir takdirin ve fıtrî bir özelliğin sonucu olarak sunulur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'halk' fiilinin Kur'an'da genellikle Allah'ın kudretini ve yaratıcılığını ifade ettiğini belirtir. 'Hulika' pasif fiil formuyla, insanın bu özelliğinin kendi seçimi değil, ilahi bir yaratılışın sonucu olduğu vurgulanır."}]},{"word":"هَلُوعًا","root":"ه ل ع","rootLatin":"h-l-'-","meaning":"Bu kelime, insanın sabırsız, açgözlü, endişeli ve başına gelen musibetlere karşı tahammülsüz olma halini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'helû' kelimesini 'şedîdü'l-cez'i ve'l-men'i' (çok sabırsız ve çok cimri) olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, insanın başına bir kötülük geldiğinde aşırı derecede telaşlanması, bir iyilik geldiğinde ise onu başkalarından esirgemesi anlamını taşır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'helû' kelimesini 'şiddetli sabırsızlık ve cimrilik' olarak tanımlar. Ayet, insanın bu fıtrî zaafını ortaya koyarak, onun bu olumsuz özelliklerden arınma potansiyeline işaret eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'helû' kelimesini 'cezû' (sabırsız) ve 'menû' (cimri) olarak açıklar. Bu ayetteki kullanımı, insanın zorluklar karşısında çabuk panikleyen ve nimetlere sahip olduğunda ise paylaşmaktan kaçınan yönünü vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'helû' kelimesinin 'cezû' ve 'menû' anlamlarını birleştirerek, insanın hem musibet anında sabırsızlık göstermesini hem de nimet anında cimrilik yapmasını ifade ettiğini belirtir. Bu, ayetin sonraki ayetlerle birlikte ele alındığında daha net anlaşılır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","kibir-hased","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"İnne"},{"position":2,"translit":"l-insâne"},{"position":3,"translit":"ḣulika"},{"position":4,"translit":"helû'â(n)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz, muhakkak","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":2,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"إِنْسَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"insan","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":3,"surface":"خُلِقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaratıldı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"هَلُوعًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ه-ل-ع","rootLatin":"h-l-ʿ","lemma":"هَلُوع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"pek huysuz, sabırsız","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk · *70/19-23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk · *70/19-23*
- **Meâric Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *70/19*
- **Meâric Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *70/19*