# Meâric Sûresi, 21. Âyet (70:21)

> وَإِذَا مَسَّهُ ٱلْخَيْرُ مَنُوعًا

*Ve-iżâ messehu-lḣayru menû'â(n)*

**Meal (Diyanet):** Ona bir hayır dokunduğunda da eli sıkıdır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/70/21

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, insanın zorluklar karşısındaki sabırsız ve iyilikler karşısındaki cimri tabiatını tasvir etmektedir. Özellikle 'messehul hayr' ve 'menû'an' kavramları, insanın nefsani eğilimlerini ve Allah'ın nimetlerine karşı nankörlüğünü vurgular.","keyConcepts":[{"word":"مَسَّهُ","root":"م س س","rootLatin":"m-s-s","meaning":"Bir şeyin bir şeye dokunması, ulaşması, isabet etmesi anlamındadır ve burada iyiliğin insana ulaşmasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mes (مس), bir şeyin diğerine dokunmasıdır, bazen elle dokunma, bazen de bir şeyin bir şeye ulaşması anlamında kullanılır. Ayetteki 'messehul hayr' ifadesi, iyiliğin veya nimetin kişiye ulaşması, ona isabet etmesi anlamındadır, yani kişi bir iyiliğe kavuştuğunda."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Mes (مس) kelimesi, burada 'ulaşmak, isabet etmek' manasındadır. 'İzâ messehul hayr' ifadesi, 'ona bir hayır isabet ettiğinde, ona bir iyilik dokunduğunda' şeklinde anlaşılmalıdır. Bu, mecazi bir kullanımdır ve iyiliğin kişiye erişmesini anlatır."}]},{"word":"ٱلْخَيْرُ","root":"خ ي ر","rootLatin":"h-y-r","meaning":"İnsanın arzu ettiği, faydalı ve güzel olan her şeyi ifade eder; burada mal, mülk, sağlık gibi maddi ve manevi nimetleri kapsar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hayr (خير), herkesin arzuladığı, faydalı ve güzel olan her şeydir. Kur'an'da genellikle mal, mülk, nimet ve iyilik anlamlarında kullanılır. Bu ayetteki 'el-hayr' ifadesi, insana ulaşan maddi veya manevi nimetleri, zenginliği ve refahı ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hayr (خير) kavramı, Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahiptir ve genellikle 'iyi, faydalı, değerli' anlamlarına gelir. Maddi zenginlik, mal ve mülk de bu kavramın önemli bir parçasıdır. Ayetteki 'el-hayr', insanın sahip olduğu veya elde ettiği nimetleri ve refahı temsil eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hayr (خير), zıddı şerr olan, her türlü faydalı ve güzel şeyi ifade eder. Bu ayetteki 'el-hayr', Allah'ın insana bahşettiği nimetleri, zenginliği ve rahatlığı kapsar. İnsan bu nimetlere kavuştuğunda sergilediği olumsuz tavrı anlatmak için kullanılmıştır."}]},{"word":"مَنُوعًا","root":"م ن ع","rootLatin":"m-n-'-","meaning":"Cimri, engelleyici, başkalarına vermekten kaçınan anlamındadır ve insanın sahip olduğu iyiliği başkalarından esirgemesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Men' (منع), bir şeyi engellemek, alıkoymak demektir. 'Menû'an' ise çokça engelleyen, cimri olan kişiyi ifade eder. Ayetteki 'menû'an' kelimesi, kişinin kendisine ulaşan iyiliği, malı veya nimeti başkalarından esirgemesi, vermekten kaçınması anlamında kullanılmıştır."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Menû' (منوع), 'çokça men eden, cimri' demektir. Ayetteki 've izâ messehul hayru menû'an' ifadesi, 'ona bir iyilik dokunduğunda, onu başkalarından esirger, cimrilik eder' anlamına gelir. Bu, insanın sahip olduğu nimetleri başkalarıyla paylaşmaktan imtina etmesini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Men' (منع), bir şeyi bir yerden veya bir kimseden alıkoymaktır. 'Menû'an' ise mübalağa sigası olup, çokça engelleyen, yani cimrilik eden, başkalarına vermekten kaçınan kişiyi niteler. Ayette, insanın iyiliğe kavuştuğunda gösterdiği bu cimri ve bencil tavrı tasvir eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kibir-hased","mal-mulk","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":2,"surface":"مَسَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-س-س","rootLatin":"m-s-s","lemma":"مَسَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dokundu/ulaştı"},{"position":2,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ona"},{"position":3,"surface":"ٱلْخَيْرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"ḫ-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"iyilik"},{"position":4,"surface":"مَنُوعًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"م-ن-ع","rootLatin":"m-n-ʿ","lemma":"مَنُوع","form":"Fa'ûl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"çok engelleyici/menedici"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *70/19-23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *70/19-23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *70/19-23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *70/19-23*