# Meâric Sûresi, 30. Âyet (70:30)

> إِلَّا عَلَىٰٓ أَزْوَٰجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَـٰنُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ

*İllâ ‘alâ ezvâcihim ev mâ meleket eymânuhum fe-innehum ġayru melûmîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Ancak eşleri, yahut sahip oldukları cariyeleri başka. Çünkü onlar (eşleri ve cariyeleri ile olan ilişkileri konusunda) kınanmazlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/70/30

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Meâric Suresi'nin 30. ayeti, cinsel mahremiyetin sınırlarını belirleyerek, meşru eşler ve cariyeler dışındaki ilişkilerin kınanmadığını ifade eder. Ayet, 'eşler', 'sahip olunanlar' ve 'kınanmamak' kavramları üzerinden helal ve haram arasındaki çizgiyi çizmektedir.","keyConcepts":[{"word":"أَزْوَٰجِهِمْ","root":"ز و ج","rootLatin":"z-v-c","meaning":"Bu kelime, nikah akdiyle helal kılınmış eşleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zevç' kelimesinin aslen bir şeyin benzeri, dengi veya eşi anlamına geldiğini belirtir. Kur'an'da ise hem erkek hem de kadın için kullanılır ve özellikle nikah bağıyla bir araya gelen eşleri ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, cinsel ilişkinin meşruiyetini sağlayan evlilik bağını vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ezvâc' kelimesinin 'zevç'in çoğulu olduğunu ve Kur'an'da genellikle evlilik bağıyla birleşen çiftler için kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'ezvâcihim' ifadesi, kişinin cinsel ilişkiye girebileceği meşru eşlerini belirtir ve bu bağlamda bir istisnayı teşkil eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zevç' kavramının Kur'an'da sadece biyolojik eşleşmeyi değil, aynı zamanda sosyal ve ahlaki bir birleşmeyi de ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'ezvâc' kelimesi, İslam'ın cinsel ahlakında meşruiyetin temelini oluşturan evlilik kurumunu temsil eder."}]},{"word":"مَلَكَتْ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Bu kelime, 'sahip olmak' fiilinin geçmiş zaman çekimi olup, burada 'sağ ellerinin sahip olduğu' yani cariyeler anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mülk' ve 'melâke' kelimelerinin bir şeye sahip olma, onu kontrol etme ve üzerinde yetki sahibi olma anlamlarına geldiğini belirtir. 'Mâ meleket eymânuhum' ifadesi, o dönemdeki sosyal yapı içinde köle veya cariye statüsündeki kişilere sahip olmayı ifade eder ve bu kişilerin cinsel ilişki açısından meşruiyetini belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mâ meleket eymânuhum' ifadesinin mecazi bir anlatım olduğunu ve 'köleleriniz ve cariyeleriniz' anlamına geldiğini açıklar. Sağ elin zikredilmesi, sahipliğin ve tasarruf yetkisinin bir sembolüdür. Ayetteki kullanımı, cariyelerle olan cinsel ilişkinin meşruiyetini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'mülk' kökünün bir şeye hükmetme, onu idare etme ve üzerinde tam yetki sahibi olma anlamlarını taşıdığını belirtir. 'Mâ meleket eymânuhum' ifadesi, kişinin yasal olarak sahip olduğu ve üzerinde tasarruf hakkı bulunan cariyeleri ifade eder. Bu, ayetteki istisnanın ikinci kısmını oluşturur."}]},{"word":"أَيْمَـٰنُهُمْ","root":"ي م ن","rootLatin":"y-m-n","meaning":"Bu kelime, 'sağ el' anlamına gelir ve burada mecazi olarak 'sahip olunanlar' veya 'mülkiyet'i ifade eder.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'yemîn' kelimesinin hem sağ el hem de yemin/ant anlamına geldiğini belirtir. 'Mâ meleket eymânuhum' terkibinde ise 'el' anlamında kullanılmış olup, sahipliğin ve tasarruf yetkisinin bir kinayesidir. Ayetteki bağlamda, kişinin yasal olarak sahip olduğu cariyeleri ifade eder."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'yemîn' kelimesinin mecazi kullanımlarına dikkat çeker ve 'mâ meleket eymânuhum' ifadesinin, kişinin üzerinde tam bir mülkiyet ve tasarruf hakkına sahip olduğu şeyleri, özellikle de cariyeleri ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, cinsel ilişkinin meşruiyetini belirleyen ikinci kategoriye işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'yemîn' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını, ancak 'mâ meleket eymânuhum' terkibinde sahiplik ve tasarruf yetkisini simgelediğini ifade eder. Bu kullanım, o dönemin sosyal ve hukuki yapısını yansıtarak, cariyelerle olan ilişkinin meşruiyetini açıklar."}]},{"word":"مَلُومِينَ","root":"ل و م","rootLatin":"l-v-m","meaning":"Bu kelime, 'kınanmış, ayıplanmış' anlamına gelir ve ayette 'kınanmazlar' şeklinde olumsuzlukla kullanılarak, belirtilen sınırlar içinde kalanların eleştirilmeyeceğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'levm' kelimesinin bir kişiyi yaptığı bir şeyden dolayı ayıplamak, kınamak anlamına geldiğini belirtir. 'Gayru melûmîn' ifadesi, ayette belirtilen sınırlar içinde hareket edenlerin, yani eşleri ve cariyeleriyle ilişki kuranların, bu davranışlarından dolayı herhangi bir kınama veya eleştiriye maruz kalmayacaklarını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'melûmîn' kelimesinin 'kınananlar' anlamına geldiğini ve ayetteki 'gayru melûmîn' ifadesinin, bu kişilerin şer'an ve ahlaken bir kusur işlememiş sayılacaklarını ifade ettiğini açıklar. Bu, İslam'ın cinsel ahlakında meşruiyetin sınırlarını belirleyen önemli bir hükümdür."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'levm' kavramının genellikle ahlaki bir yargıyı ve toplumsal kınamayı ifade ettiğini belirtir. 'Gayru melûmîn' ifadesi, belirli sınırlar içinde kalan cinsel davranışların, ilahi ve toplumsal açıdan meşru kabul edildiğini ve bu nedenle kınanmayacağını gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["aile-nikah","helal-haram","edep-haya"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"İllâ"},{"position":2,"translit":"‘alâ"},{"position":3,"translit":"ezvâcihim"},{"position":4,"translit":"ev"},{"position":5,"translit":"mâ"},{"position":6,"translit":"meleket"},{"position":7,"translit":"eymânuhum"},{"position":8,"translit":"fe-innehum"},{"position":9,"translit":"ġayru"},{"position":10,"translit":"melûmîn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisnâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"عَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"أَزْوَٰجِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ز-و-ج","rootLatin":"z-w-j","lemma":"زَوْج","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"eşleri","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":4,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"veya","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mecrûr mahalde","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Ma'tûf"},{"position":6,"surface":"مَلَكَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَكَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sahip oldu","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":7,"surface":"أَيْمَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-م-ن","rootLatin":"y-m-n","lemma":"يَمِين","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"sağ elleri","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":7,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":8,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":8,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"muhakkak ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":8,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":9,"surface":"غَيْرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"gh-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"dışında","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi","izafet":"Muzâf"},{"position":10,"surface":"مَلُومِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ل-و-م","rootLatin":"l-w-m","lemma":"مَلُوم","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kınanmışlar","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-Meâric 70/22-35*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-Meâric 70/22-35*
- **Meâric Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *70/30*
- **Meâric Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *70/30*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *70/30*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *70/30*