# Müzzemmil Sûresi, 14. Âyet (73:14)

> يَوْمَ تَرْجُفُ ٱلْأَرْضُ وَٱلْجِبَالُ وَكَانَتِ ٱلْجِبَالُ كَثِيبًا مَّهِيلًا

*Yevme tercufu-l-ardu velcibâlu ve kâneti-lcibâlu keśîben mehîlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Yerin ve dağların sarsılacağı ve dağların akıp giden kum yığını olacağı günü (kıyameti) hatırla.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/73/14

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününün dehşetini ve yeryüzü ile dağların uğrayacağı dönüşümü tasvir etmektedir. Özellikle 'tercüfü', 'el-cibâlü' ve 'kesîben mehîlâ' kavramları, bu kozmik değişimin şiddetini ve niteliğini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"تَرْجُفُ","root":"ر ج ف","rootLatin":"r-c-f","meaning":"Yeryüzünün şiddetli bir şekilde sarsılması, titremesi ve hareket etmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'recf' kelimesini şiddetli hareket ve sarsıntı olarak açıklar. Ayetteki 'tercüfü' fiili, kıyamet gününde yeryüzünün ve dağların maruz kalacağı o korkunç ve ani sarsıntıyı, adeta bir deprem gibi titremesini ifade eder. Bu, sadece bir hareket değil, aynı zamanda bir dehşet ve yıkım alametidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tercüfü' fiilini 'teztelzilu' (sarsılır, zelzele olur) olarak tefsir eder. Ayetteki kullanımı, yeryüzünün ve dağların kıyamet anında yaşayacağı o büyük sarsıntıyı, temelinden sarsılmasını ve istikrarsızlaşmasını mecazi bir dille anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'recf' kavramının genellikle kozmik bir felaketle ilişkilendirildiğini belirtir. Bu ayetteki 'tercüfü' fiili, dünyanın düzeninin bozulduğu, fiziksel yapısının altüst olduğu kıyamet anındaki kaosu ve dehşeti vurgular."}]},{"word":"ٱلْجِبَالُ","root":"ج ب ل","rootLatin":"c-b-l","meaning":"Yeryüzünün sabit ve sağlam unsurları olan dağları ifade eder; ayetteki bağlamda bu sağlamlığın yok oluşunu vurgular.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'cibâl' kelimesini yeryüzünün direkleri ve sabitleyicileri olarak tanımlar. Ayetteki 've'l-cibâlü' ifadesi, normalde sağlamlığı ve değişmezliği temsil eden dağların bile kıyamet gününde sarsılacağını ve dönüşeceğini göstererek, olayın büyüklüğünü vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'cebel'in yeryüzünde yükselen, büyük ve sabit kütleler olduğunu belirtir. Ayetteki 'el-cibâlü'nün sarsılması ve ardından 'kesîben mehîlâ'ya dönüşmesi, varlığın en sağlam görünen unsurlarının bile kıyamet karşısında aciz kalacağını ve yok olacağını anlatır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'cebel' kelimesinin Kur'an'da genellikle sağlamlık, azamet ve istikrar sembolü olarak kullanıldığını ifade eder. Bu ayette ise, bu sembolün tam tersi bir dönüşüme uğraması, kıyametin yıkıcı gücünü ve evrensel değişimini gözler önüne serer."}]},{"word":"كَثِيبًا","root":"ك ث ب","rootLatin":"k-s-b","meaning":"Bir araya toplanmış, yığılmış kum veya toprak yığını anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'kesîb'i 'kum yığını' olarak açıklar. Ayetteki 'kâneti'l-cibâlü kesîben' ifadesi, dağların katı ve sert yapılarından çıkarak, dağılmış, ufalanmış ve bir araya toplanmış kum yığınları haline geleceğini tasvir eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kesîb'in 'bir araya toplanmış kum' olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, dağların kıyamet gününde parçalanıp ufalanarak, rüzgarın savurabileceği, tutarsız ve şekilsiz kum yığınlarına dönüşeceğini, böylece eski azametlerini tamamen yitireceklerini anlatır."}]},{"word":"مَّهِيلًا","root":"ه ي ل","rootLatin":"h-y-l","meaning":"Kolayca dağılan, akıp giden, tutarsız ve gevşek bir yapıda olan anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'heyl' kökünü 'bir şeyi dökmek, akıtmak' olarak açıklar. 'Mehîl' ise kolayca dökülen, dağılan demektir. Ayetteki 'kesîben mehîlâ' ifadesi, dağların dönüşeceği kum yığınının sadece bir yığın olmakla kalmayıp, aynı zamanda tutarsız, gevşek ve en ufak bir etkiyle bile dağılıp gidecek bir yapıda olacağını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mehîl' kelimesini 'kolayca dağılan, akıp giden' olarak tefsir eder. Bu, dağların kıyamet gününde katı ve sağlam yapılarından tamamen uzaklaşarak, en ufak bir rüzgarla bile savrulabilecek, tutarsız ve gevşek bir maddeye dönüşeceğini, böylece varlıklarının son bulduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَوْمَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zaman zarfı olduğu için mansûb","gloss":"gün"},{"position":2,"surface":"تَرْجُفُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ج-ف","rootLatin":"r-j-f","lemma":"رَجَفَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı bulunmadığı için merfû","gloss":"sarsılır"},{"position":3,"surface":"ٱلْأَرْضُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"تَرْجُفُ fiilinin fâili olduğu için merfû","gloss":"yeryüzü"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"ٱلْجِبَالُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ب-ل","rootLatin":"j-b-l","lemma":"جَبَل","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme (ٱلْأَرْضُ) atfedildiği için merfû","gloss":"dağlar"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"كَانَتِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî (Nâkıs)","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu"},{"position":6,"surface":"ٱلْجِبَالُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ب-ل","rootLatin":"j-b-l","lemma":"جَبَل","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"كَانَتِ fiilinin ismi olduğu için merfû","gloss":"dağlar"},{"position":7,"surface":"كَثِيبًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ث-ب","rootLatin":"k-th-b","lemma":"كَثِيب","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَتِ fiilinin haberi olduğu için mansûb","gloss":"kum yığını"},{"position":8,"surface":"مَّهِيلًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ه-ي-ل","rootLatin":"h-y-l","lemma":"مَهِيل","form":"İf'âl","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَثِيبًا kelimesinin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"yumuşak, dağılmış"}]