# Müzzemmil Sûresi, 6. Âyet (73:6)

> إِنَّ نَاشِئَةَ ٱلَّيْلِ هِىَ أَشَدُّ وَطْـًٔا وَأَقْوَمُ قِيلًا

*İnne nâşi-ete-lleyli hiye eşeddu vat-en ve akvemu kîlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz gece ibadetinin etkisi daha fazla, (bu ibadetteki) sözler (Kur'an ve dua okuyuşlar) ise daha düzgün ve açıktır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/73/6

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Müzzemmil Suresi'nin 6. ayeti, gece ibadetinin ve Kur'an okumanın ruhsal derinliğini ve etkisini vurgulamaktadır. Ayet, gece vaktinin özel bir yoğunlaşma ve manevi yükseliş imkanı sunduğunu dilbilimsel olarak ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"نَاشِئَةَ","root":"ن ش أ","rootLatin":"n-ş-e","meaning":"Geceleyin ortaya çıkan, meydana gelen ibadet veya kalkış anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'neş' kökünün bir şeyin ortaya çıkması, yükselmesi anlamına geldiğini belirtir. 'Nâşietü'l-leyl' ifadesi, gecenin başlangıcında veya gecenin bir kısmında meydana gelen kalkış, ibadet ve uyanıklık halini ifade eder. Ayetteki bağlamda, geceleyin uykudan kalkıp ibadete durma eylemini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'nâşietü'l-leyl'i 'sâ'atü'l-leyl' (gecenin saati) olarak yorumlar ve gecenin ilk saatlerinde veya herhangi bir vaktinde meydana gelen kalkışa işaret ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, gece ibadetinin belirli bir zaman diliminde gerçekleşen özel bir eylem olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'neş' kökünün 'yükselmek, ortaya çıkmak' anlamlarını taşıdığını ve 'nâşie' kelimesinin 'yükselen şey' veya 'ortaya çıkan şey' olarak anlaşılabileceğini ifade eder. Ayetteki 'nâşietü'l-leyl', gecenin karanlığından sıyrılarak ortaya çıkan, yükselen bir manevi eylemi, yani gece ibadetini sembolize eder."}]},{"word":"أَشَدُّ","root":"ش د د","rootLatin":"ş-d-d","meaning":"Daha şiddetli, daha güçlü, daha tesirli anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'şiddet' kelimesinin güç ve kuvvet anlamına geldiğini belirtir. 'Eşeddü' ise bu gücün ve etkinin daha fazla olduğunu ifade eden bir üstünlük sıfatıdır. Ayetteki 'eşeddü vat'en', gece ibadetinin ruh üzerindeki etkisinin gündüz ibadetinden daha yoğun ve kuvvetli olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'şedd' kökünün bir şeyi sıkılaştırmak, güçlendirmek anlamlarına geldiğini açıklar. 'Eşeddü' kelimesi, gece ibadetinin kalbe daha derinlemesine nüfuz ettiğini, daha sağlam bir etki bıraktığını ve manevi bağı daha da güçlendirdiğini ifade eder."}]},{"word":"وَطْـًٔا","root":"و ط أ","rootLatin":"v-t-e","meaning":"Ayak basma, çiğneme, ezme; mecazi olarak etki, tesir, uyum ve zorluk anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'vat'' kökünün aslen bir şeye ayak basmak, çiğnemek anlamına geldiğini belirtir. Ancak mecazi olarak, bir şeyin bir başkası üzerindeki etkisini, zorluğunu veya uyumunu ifade edebilir. Ayetteki 'eşeddü vat'en', gece ibadetinin nefis üzerinde daha zorlayıcı, daha meşakkatli olduğunu ve bu zorluğun getirdiği manevi tesirin daha güçlü olduğunu anlatır. Aynı zamanda, kalbin Kur'an ile daha uyumlu hale gelmesi anlamı da taşır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'vat'' kelimesinin 'müvâfaka' (uyum) ve 'şiddet' (zorluk) anlamlarına geldiğini belirtir. Gece ibadeti, nefse daha ağır geldiği için 'eşeddü vat'en'dir; bu zorluk, ibadetin sevabını ve etkisini artırır. Aynı zamanda, kalbin Kur'an'ın anlamlarıyla daha iyi örtüşmesi, daha derin bir anlayışa ulaşması anlamına da gelir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'vat'' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını ve bu ayetteki anlamının 'tesir, etki' ve 'zorluk' arasında bir denge kurduğunu ifade eder. Gece kalkışının nefse ağır gelmesi nedeniyle daha büyük bir tesir bıraktığını ve bu tesirin manevi gelişime katkı sağladığını belirtir."}]},{"word":"أَقْوَمُ","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Daha doğru, daha düzgün, daha elverişli ve daha istikrarlı anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kavm' kökünün dik durmak, doğru olmak, istikamet üzere olmak anlamlarına geldiğini belirtir. 'Akvamü' ise bu doğruluk ve istikametin daha üstün olduğunu ifade eder. Ayetteki 'akvamü kîlen', gece okuyuşunun daha doğru, daha düzgün, daha istikrarlı ve dolayısıyla daha etkili olduğunu vurgular. Zira gece vakti, zihnin daha berrak olduğu bir zamandır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kavm' kelimesinin 'istikamet' ve 'doğruluk' anlamlarını içerdiğini açıklar. 'Akvamü kîlen' ifadesi, geceleyin yapılan okuyuşun hem telaffuz açısından daha düzgün, hem de anlamı kavrama ve üzerinde düşünme açısından daha elverişli olduğunu gösterir. Gecenin sükuneti, bu istikameti destekler."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kavm' kökünün 'istikrar, denge, doğruluk' gibi anlamlar taşıdığını ve 'akvam'ın bu niteliklerin en üst düzeyini ifade ettiğini belirtir. Gece okuyuşunun 'akvam' olması, hem lafızların daha doğru telaffuz edilmesine hem de anlamların daha derinlemesine idrak edilmesine olanak tanıyan bir zihinsel ve ruhsal denge halini ifade eder."}]},{"word":"قِيلًا","root":"ق و ل","rootLatin":"k-v-l","meaning":"Söz, kelam, okuma ve konuşma anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kavl' kelimesinin genel olarak söz ve konuşma anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'kîlen' ise, Kur'an okumayı ve zikri ifade eder. Gece vaktinde yapılan bu okuyuşun, gündüze göre daha dikkatli ve huşu içinde gerçekleştiğini ima eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'kîl' kelimesinin 'kavl' (söz) ile eş anlamlı olduğunu ve bu ayette özellikle Kur'an tilavetini kastettiğini ifade eder. Geceleyin yapılan tilavetin, dış etkenlerden uzak, daha konsantre bir ortamda gerçekleştiği için 'akvamü kîlen' olduğunu açıklar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["namaz","zikir","takva","dua"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":2,"surface":"نَاشِئَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ن-ش-أ","rootLatin":"n-ş-ʾ","lemma":"نَاشِئَة","form":"Fâ'ile","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"gece kalkışı"},{"position":3,"surface":"ٱلَّيْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"gecenin"},{"position":4,"surface":"هِىَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fasıl zamiri olduğu için mebnî","gloss":"o"},{"position":5,"surface":"أَشَدُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ش-د-د","rootLatin":"ş-d-d","lemma":"أَشَدّ","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"daha şiddetli"},{"position":6,"surface":"وَطْـًۭٔا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-ط-ء","rootLatin":"w-ṭ-ʾ","lemma":"وَطْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"tesir bakımından"},{"position":7,"surface":"وَأَقْوَمُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"أَقْوَم","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"ve daha doğru"},{"position":8,"surface":"قِيلًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"söz bakımından"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Vahiy ve Cebrâîl** · *73/1-7*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *73/1-7*