# Müddessir Sûresi, 34. Âyet (74:34)

> وَٱلصُّبْحِ إِذَآ أَسْفَرَ

*Ve-ssubhi iżâ esfer(a)*

**Meal (Diyanet):** (32-37) Hayır, (öğüt almazlar.) Aya, çekilip gittiğinde geceye, aydınlandığında sabaha andolsun ki o (cehennem) insan için; içinizden ileri geçmek yahut geri kalmak isteyenler için uyarıcı olarak elbette en büyük bir şeydir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/74/34

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Müddessir Suresi'nin 34. ayeti, yemin formunda bir ifade olup, 'sabah' kavramının 'aydınlanma' ve 'açığa çıkma' anlamlarıyla vurgulanarak, kıyamet ve cehennemin büyüklüğüne dikkat çekmektedir. Ayet, 'sabah'ın karanlığı yarıp aydınlığı getirmesi metaforuyla, hakikatin ortaya çıkışını ve uyarıyı pekiştirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"وَٱلصُّبْحِ","root":"ص ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Sabah vakti, günün aydınlanmaya başladığı zaman dilimi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'subh' kelimesinin 'sabah' anlamına geldiğini ve 'sabaha ermek, sabahlamak' fiilinden türediğini belirtir. Ayetteki kullanımı, karanlığın ardından gelen aydınlığı, yani hakikatin ortaya çıkışını sembolize eder. Yemin edilen bir zaman dilimi olarak, bu vaktin önemini ve içerdiği ilahi kudreti vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'subh' kelimesinin Kur'an'da mecazi anlamlar taşıyabileceğine işaret eder. Bu ayette ise doğrudan sabah vaktini ifade etmekle birlikte, 'esfere' kelimesiyle birlikte kullanılması, sabahın aydınlanma ve açıklık getirme özelliğini pekiştirir. Bu, cehennemin dehşetinin de bir gün açıklığa kavuşacağı uyarısını taşır."}]},{"word":"أَسْفَرَ","root":"س ف ر","rootLatin":"s-f-r","meaning":"Aydınlanmak, açığa çıkmak, karanlığın dağılmasıyla ışığın belirmesi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'esfere' fiilinin 'açığa çıkmak, aydınlanmak' anlamlarına geldiğini belirtir. 'Sabahın aydınlanması' ifadesi, karanlığın perdesinin kalkması ve ışığın her şeyi görünür kılması demektir. Ayetteki kullanımı, sabahın belirginleşen aydınlığını vurgulayarak, yemin edilen bu vaktin kudretini ve hakikati açığa çıkarma gücünü işaret eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'sefer' kökünün 'açmak, ortaya çıkarmak, yüzü açmak' gibi anlamlara geldiğini ve 'isfâr'ın da 'sabahın aydınlanması' olduğunu ifade eder. Ayetteki 'esfere' fiili, sabahın karanlığı yarıp aydınlığı getirmesi, yani hakikatin ortaya çıkması ve uyarıların açıklık kazanması metaforunu güçlendirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki zaman kavramlarının sadece fiziksel bir olgu olmaktan öte, sembolik ve dini anlamlar taşıdığını belirtir. 'Esfere' fiiliyle birlikte 'subh'un kullanılması, karanlıktan aydınlığa geçişi, yani cehaletten bilgiye, gafletten uyanışa geçişi sembolize eder. Bu, ayetteki uyarı mesajının önemini pekiştirir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","kiyamet","cehennem"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Kasem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Kasem harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve, yemin olsun"},{"position":1,"surface":"ٱلصُّبْحِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"صُبْح","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Kasem harfinden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sabah"},{"position":2,"surface":"إِذَآ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":3,"surface":"أَسْفَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-ف-ر","rootLatin":"s-f-r","lemma":"أَسْفَرَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ağardığı"}]