# Müddessir Sûresi, 46. Âyet (74:46)

> وَكُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ ٱلدِّينِ

*Ve kunnâ nukeżżibu biyevmi-ddîn(i)*

**Meal (Diyanet):** "Ceza gününü de yalanlıyorduk."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/74/46

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününe ve hesaplaşmaya olan inançsızlığı ifade eden temel kavramlar etrafında şekillenmektedir. 'Yalanlamak' fiili, 'gün' ve 'ceza' kavramlarıyla birleşerek, ahiret inancının reddini ve bunun sonuçlarını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"نُكَذِّبُ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Bir şeyi doğru kabul etmemek, yalan saymak, inkâr etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kezzebe' fiilinin 'yalanlamak' anlamına geldiğini ve Kur'an'da genellikle peygamberlerin getirdiği hakikatleri veya ahiret gününü inkâr etmek bağlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'nukezzibu' ifadesi, ceza gününün varlığını ve gerçekleşeceğini reddetme eylemini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tekzîb'in bazen 'inkâr' anlamında kullanıldığını ve bu ayetteki gibi 'yevmu'd-dîn' ile birlikte geldiğinde, o günün gerçekliğini kabul etmeme, onu yalanlama manasına geldiğini ifade eder. Bu, sadece sözlü bir yalanlama değil, aynı zamanda kalben reddediştir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tekzîb' kavramının Kur'an'da peygamberlerin getirdiği mesajlara karşı takınılan olumsuz tavrı ifade ettiğini belirtir. 'Yevmu'd-dîn'i yalanlamak, Allah'ın vaadini ve adaletini inkâr etmek anlamına gelir ve bu, Kur'an'ın temel inanç esaslarından birine karşı çıkıştır."}]},{"word":"بِيَوْمِ","root":"ي و م","rootLatin":"y-v-m","meaning":"Belirli bir zaman dilimi, burada kıyamet günü anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'yevm' kelimesinin Kur'an'da bazen bilinen 24 saatlik gün anlamında, bazen de belirli bir olayın gerçekleştiği zaman dilimi, yani 'dönem' veya 'vakit' anlamında kullanıldığını açıklar. 'Yevmu'd-dîn' terkibinde ise bu, kıyamet gününe işaret eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'yevm'in genel olarak gündüzü ifade etmekle birlikte, Kur'an'da 'yevmu'l-kıyâme' veya 'yevmu'd-dîn' gibi terkip içinde kullanıldığında, ahiret gününü, hesap ve ceza gününü ifade eden özel bir terim haline geldiğini belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'yevm' kelimesinin Kur'an'daki kullanım çeşitliliğine dikkat çeker. 'Yevmu'd-dîn' terkibinde 'yevm'in, Allah'ın hükmünün ve adaletinin tecelli edeceği, tüm insanların hesaba çekileceği o büyük günü ifade ettiğini vurgular."}]},{"word":"ٱلدِّينِ","root":"د ي ن","rootLatin":"d-y-n","meaning":"Karşılık, ceza, hesap, yargılama.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'dîn' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlara geldiğini, ancak 'yevmu'd-dîn' terkibinde 'ceza', 'karşılık' ve 'hesap' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu, amellerin karşılığının verileceği günü ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dîn'in 'ceza', 'mükâfat', 'hesap' ve 'itaat' gibi çeşitli anlamları olduğunu ifade eder. 'Yevmu'd-dîn' terkibinde ise 'ceza günü' veya 'hesap günü' anlamının öne çıktığını, zira o gün herkesin yaptıklarının karşılığını göreceğini açıklar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dîn' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. 'Yevmu'd-dîn' ifadesinde 'dîn'in, Allah'ın mutlak egemenliği altında gerçekleşecek olan nihai yargılama ve karşılık verme eylemini temsil ettiğini, bu bağlamda 'ceza' veya 'hesap' anlamının baskın olduğunu belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'dîn'in 'ceza' ve 'karşılık' anlamlarının, özellikle 'yevmu'd-dîn' terkibinde belirginleştiğini ifade eder. Bu, insanların dünyadaki amellerine göre karşılıklarını alacakları, adil bir yargılamanın gerçekleşeceği günü vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","hesap-mizan","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"كُنَّا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idik"},{"position":2,"surface":"نُكَذِّبُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yalanlardık"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":3,"surface":"يَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gününü"},{"position":4,"surface":"ٱلدِّينِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","lemma":"دِين","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ceza"}]