# Müddessir Sûresi, 56. Âyet (74:56)

> وَمَا يَذْكُرُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ ۚ هُوَ أَهْلُ ٱلتَّقْوَىٰ وَأَهْلُ ٱلْمَغْفِرَةِ

*Vemâ yeżkurûne illâ en yeşâa(A)llâh(u)(c) huve ehlu-ttakvâ ve ehlu-lmaġfira(ti)*

**Meal (Diyanet):** Bununla beraber, Allah dilemedikçe öğüt alamazlar. O takvaya (kendisine karşı gelmekten sakınılmaya) ehil olandır, bağışlamaya ehil olandır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/74/56

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, insanın öğüt almasının ve hidayet bulmasının ancak Allah'ın dilemesiyle mümkün olduğunu vurgular. Allah'ın takvaya ve mağfirete ehil oluşu, O'nun mutlak kudretini ve rahmetini ortaya koyar. Kelimelerin kök anlamları, bu ilahi irade ve yetkinliğin derinliğini yansıtır.","keyConcepts":[{"word":"يَذْكُرُونَ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Bu kelime, ayette 'öğüt almak', 'hatırlamak' veya 'öğütlenmek' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zikr' kelimesinin hem kalple hem de dille hatırlama, anma ve akılda tutma anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yazkurûn' ifadesi, Kur'an'dan öğüt almayı, onu düşünmeyi ve ondan ibret çıkarmayı ifade eder ki bu da Allah'ın dilemesiyle gerçekleşir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'zikr'in Kur'an'da bazen 'öğüt' (maw'iza) anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'yazkurûn' da, insanların Kur'an'dan öğüt alması, ondan ders çıkarması anlamındadır ve bu eylem Allah'ın iznine bağlıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zikr' kavramının Kur'an'da geniş bir anlamsal yelpazeye sahip olduğunu, 'hatırlama', 'anma', 'öğüt' ve hatta 'vahiy' anlamlarına gelebildiğini açıklar. Ayetteki bağlamda, insanların ilahi mesajdan öğüt alması, onu idrak etmesi ve ona göre hareket etmesi anlamını taşır ki bu da Allah'ın iradesine tabidir."}]},{"word":"يَشَآءَ","root":"ش ي أ","rootLatin":"ş-y-'-","meaning":"Bu kelime, Allah'ın mutlak iradesini, dilemesini ve takdirini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'meşîet'in bir şeyi irade etmek, dilemek anlamına geldiğini ve genellikle Allah'a nispet edildiğinde O'nun mutlak ve sınırsız iradesini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'en yeşâellâhu' ifadesi, insanların öğüt almasının ancak Allah'ın dilemesiyle mümkün olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'meşîet'in, bir şeyin varlığını veya yokluğunu belirleyen ilahi irade olduğunu açıklar. Bu ayetteki kullanımı, insanların hidayet bulma ve öğüt alma yeteneğinin, Allah'ın bu yöndeki iradesine bağlı olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ş-y-'-' kökünün Kur'an'da genellikle Allah'ın mutlak iradesini ve kudretini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'illâ en yeşâellâhu' ifadesi, insan iradesinin ilahi iradeye tabi olduğunu, hiçbir şeyin Allah'ın dilemesi dışında gerçekleşemeyeceğini açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"أَهْلُ","root":"أ ه ل","rootLatin":"e-h-l","meaning":"Bu kelime, 'layık olmak', 'ehil olmak', 'sahip olmak' anlamlarını taşır ve Allah'ın belirli niteliklere tam olarak uygun olduğunu belirtir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ehl' kelimesinin bir şeye veya bir kimseye uygun, layık olanı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'ehlü't-takvâ' ve 'ehlü'l-mağfire' ifadeleri, Allah'ın takvaya en layık ve mağfiret etmeye en ehil varlık olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ehl'in bir şeyin sahibi, ona uygun olan ve onu hak eden kişi veya varlık için kullanıldığını açıklar. Bu ayette Allah'ın 'ehlü't-takvâ' olması, O'nun azametinden dolayı kendisinden korkulmaya en layık olduğunu, 'ehlü'l-mağfire' olması ise O'nun rahmetinden dolayı bağışlamaya en yetkili olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلتَّقْوَىٰ","root":"و ق ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Bu kelime, Allah'tan korkmak, O'nun emirlerine uymak, yasaklarından kaçınmak suretiyle kendini korumak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'takvâ'nın asıl anlamının bir şeyi zarardan korumak olduğunu, şer'î anlamda ise nefsi günahlardan korumak suretiyle Allah'ın azabından sakınmak olduğunu belirtir. Ayetteki 'ehlü't-takvâ' ifadesi, Allah'ın, kendisinden korkulmaya, O'nun azabından sakınılmaya en layık varlık olduğunu ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'takvâ'nın Allah'tan korkmak ve O'nun emirlerine riayet etmek olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın 'ehlü't-takvâ' olması, O'nun azametinin ve kudretinin, kulların O'ndan korkmasını ve O'na karşı sorumluluk bilinciyle hareket etmesini gerektirdiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'takvâ'nın Kur'an'da merkezi bir kavram olduğunu ve 'Allah'tan korkma', 'sakınma', 'sorumluluk bilinci' gibi anlamları içerdiğini vurgular. Ayetteki 'ehlü't-takvâ' ifadesi, Allah'ın, kendisinden korkulması gereken yegane varlık olduğunu, çünkü O'nun gücünün ve adaletinin sonsuz olduğunu belirtir."}]},{"word":"ٱلْمَغْفِرَةِ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Bu kelime, Allah'ın günahları örtmesi, bağışlaması ve affetmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mağfiret'in asıl anlamının bir şeyi örterek korumak olduğunu, Allah'a nispet edildiğinde ise kulun günahlarını örtmesi ve azaptan koruması anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ehlü'l-mağfire' ifadesi, Allah'ın, kullarının günahlarını bağışlamaya ve onları affetmeye en layık ve en yetkili varlık olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"es-Sicistânî, 'mağfiret'in Allah'ın kullarının günahlarını affetmesi ve onlara merhamet etmesi olduğunu açıklar. Ayetteki 'ehlü'l-mağfire' ifadesi, Allah'ın rahmetinin genişliğini ve O'nun bağışlayıcılığının mutlak olduğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mağfiret'in, Allah'ın kulun günahlarını silmesi ve onu cezalandırmaktan vazgeçmesi olduğunu belirtir. Ayetteki 'ehlü'l-mağfire' ifadesi, Allah'ın affediciliğinin ve merhametinin sonsuz olduğunu, dolayısıyla kulların O'ndan bağışlanma dilemesi gerektiğini ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kader","takva","af-hosgoru","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"يَذْكُرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"öğüt alırlar"},{"position":3,"surface":"إِلَّآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisna","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ancak"},{"position":4,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ki"},{"position":5,"surface":"يَشَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"sh-y-a","lemma":"شَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı 'أَن' ile mansûb olduğu için","gloss":"diler"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiil 'يَشَاءَ'nin fâili olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":7,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O"},{"position":8,"surface":"أَهْلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ه-ل","rootLatin":"a-h-l","lemma":"أَهْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda 'هُوَ'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"ehil"},{"position":9,"surface":"ٱلتَّقْوَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"تَقْوَى","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"takva"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"أَهْلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ه-ل","rootLatin":"a-h-l","lemma":"أَهْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki 'أَهْلُ' kelimesine atfedildiği için merfû","gloss":"ehil"},{"position":11,"surface":"ٱلْمَغْفِرَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"مَغْفِرَة","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bağışlama"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *74/56*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *74/56*