# Kıyâme Sûresi, 1. Âyet (75:1)

>  لَآ أُقْسِمُ بِيَوْمِ ٱلْقِيَـٰمَةِ

*Lâ uksimu biyevmi-lkiyâme(ti)*

**Meal (Diyanet):** Kıyamet gününe yemin ederim.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/75/1

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kıyâme Suresi'nin ilk ayeti, 'yemin' ve 'kıyamet' kavramları üzerinden ahiret inancının önemine vurgu yapmaktadır. Ayet, yemin formülüyle kıyamet gününün azametini ve kesinliğini pekiştirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"أُقْسِمُ","root":"ق س م","rootLatin":"k-s-m","meaning":"Yemin etmek, ant içmek anlamına gelir ve burada Allah'ın kıyamet gününe yemin etmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'k-s-m' kökünün asıl anlamının bir şeyi paylaştırmak, bölmek olduğunu belirtir. Yemin (kasem) ise, bir şeyi tasdik etmek veya teyit etmek için Allah'ın adını anarak yapılan bir tür paylaşımdır; zira yemin eden kişi, yemin ettiği şeyin doğruluğunu kendi nefsinden ayırıp Allah'a isnat eder. Ayetteki 'uksimu' fiili, Allah'ın kıyamet gününün önemine dikkat çekmek için kullandığı bir teyit ve vurgu ifadesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, Kur'an'daki yemin ifadelerinin (kasem) Arap dilindeki mecazi kullanımlarına dikkat çeker. 'Lâ uksimu' ifadesinin, 'yemin ederim ki' anlamında bir teyit olduğunu, 'lâ' edatının burada nefy (olumsuzluk) değil, teyit için geldiğini belirtir. Bu, kıyamet gününün büyüklüğünü ve yemin edilmeye layık oluşunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki yeminlerin (kasem) sadece birer antlaşma veya söz verme aracı olmadığını, aynı zamanda yemin edilen şeyin kutsallığını ve önemini vurgulayan retorik bir araç olduğunu belirtir. 'Uksimu' fiiliyle kıyamet gününe yemin edilmesi, bu günün Kur'an'ın mesajındaki merkezi konumunu ve mutlak gerçekliğini pekiştirir."}]},{"word":"بِيَوْمِ","root":"ي و م","rootLatin":"y-w-m","meaning":"Gün anlamına gelir ve burada 'Kıyamet Günü'nü ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'yevm' kelimesinin Arapçada hem günün belirli bir bölümünü hem de daha geniş bir zaman dilimini ifade edebileceğini belirtir. Ayetteki 'yevm' kelimesi, 'el-Kıyâme' kelimesiyle birleşerek belirli ve önemli bir zaman dilimini, yani hesap ve diriliş gününü işaret eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'yevm'in genellikle güneşin doğuşundan batışına kadar olan süreyi ifade ettiğini, ancak Kur'an'da bazen bir olayın gerçekleştiği zaman dilimini veya bir dönemi de ifade ettiğini belirtir. 'Yevmu'l-Kıyâme' terkibi, bu özel ve benzersiz olayın gerçekleşeceği zamanı vurgular."}]},{"word":"ٱلْقِيَـٰمَةِ","root":"ق و م","rootLatin":"k-w-m","meaning":"Kıyamet, diriliş ve ayağa kalkış anlamına gelir; ahiret gününü ifade eden temel bir kavramdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'k-w-m' kökünün asıl anlamının 'ayağa kalkmak, dikilmek' olduğunu belirtir. 'Kıyâme' kelimesi ise, ölülerin dirilip kabirlerinden kalktığı, hesap için Allah'ın huzurunda durduğu günü ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, bu büyük olayın kesinliğini ve önemini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kıyâme'nin, insanların kabirlerinden kalkıp Rablerinin huzurunda duracakları gün olduğunu açıklar. Bu kelime, sadece bir zaman dilimini değil, aynı zamanda bu günde gerçekleşecek olan diriliş, hesap ve yargılama gibi olayların tümünü kapsayan bir kavramdır. Ayetteki yemin, bu günün azametini ve kaçınılmazlığını pekiştirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Kıyâme' kavramının Kur'an'ın temel dünya görüşünün merkezinde yer aldığını ve 'diriliş' anlamının ötesinde, kozmik düzenin bozulup yeniden kurulduğu, ilahi adaletin tecelli ettiği nihai bir dönemi ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki yemin, kıyamet gününün sadece bir inanç değil, aynı zamanda mutlak bir gerçeklik olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"Hayır/Değil"},{"position":2,"surface":"أُقْسِمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-س-م","rootLatin":"q-s-m","lemma":"أَقْسَمَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yemin ederim"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":3,"surface":"يَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gün"},{"position":4,"surface":"ٱلْقِيَـٰمَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قِيَامَة","form":"Fi'âle","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kıyamet"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75. sure 1-2. ayette*
- **İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/1-2*
- **Sâffât Sûresi** · *75/1-2*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/1*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/1-2*
- **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/1*
- **Enbiyâ Sûresi** · *75/1-2*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/1*
- **Sebe' Sûresi** · *75/1-2*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/1*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/1-2*
- **İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/1-2*