# Kıyâme Sûresi, 10. Âyet (75:10)

> يَقُولُ ٱلْإِنسَـٰنُ يَوْمَئِذٍ أَيْنَ ٱلْمَفَرُّ

*Yekûlu-l-insânu yevme-iżin eyne-lmefer(ru)*

**Meal (Diyanet):** (7-10) Gözler kamaştığı, ay karanlığa gömüldüğü, güneş ve ay bir araya getirildiği zaman, o gün insan "kaçış nereye?" diyecektir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/75/10

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kıyâme Suresi'nin 10. ayeti, kıyamet gününün dehşetini ve insanın o günkü çaresizliğini 'kaçacak yer' arayışı üzerinden dile getirmektedir. Ayet, insanın o günkü psikolojik durumunu ve kaçış arayışını vurgulayan temel kavramlar içermektedir.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْإِنسَـٰنُ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"Bu ayette 'insan', kıyamet gününün dehşeti karşısında çaresiz kalan ve kaçış yolu arayan varlığı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İnsan (إنسان), 'üns' (yakınlık, alışkanlık) kökünden gelir ve unutkanlığı, alışkanlıklarına düşkünlüğü ile karakterize edilen bir varlıktır. Bu ayette ise, alışkın olduğu düzenin bozulmasıyla dehşete düşen ve çare arayan varlık olarak tasvir edilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'insan' kavramının genellikle zayıflığı, nankörlüğü ve acizliği ile birlikte ele alındığını belirtir. Bu ayetteki 'insan' da, kıyamet gününün mutlak gücü karşısında kendi acizliğini idrak eden ve bir çıkış yolu arayan varlığı temsil eder."}]},{"word":"يَوْمَئِذٍ","root":"ي و م","rootLatin":"y-v-m","meaning":"Bu kelime, kıyamet gününü, yani dünyanın sonunu ve hesap gününü ifade eden belirli bir zaman dilimini belirtir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"'Yevm' (gün) kelimesi, Kur'an'da bazen belirli bir zaman dilimini, bazen de bir olayın vuku bulduğu anı ifade eder. 'Yevmeizin' (o gün), burada kıyamet gününün dehşet verici olaylarının yaşandığı, kaçışın imkansız olduğu o özel zamanı vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'yevm' kelimesinin geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, ancak 'yevmeizin' kalıbının genellikle belirli ve önemli bir olayın gerçekleştiği zamanı işaret ettiğini belirtir. Bu ayette, kıyametin dehşetinin yaşandığı o 'belirli gün' kastedilmektedir."}]},{"word":"ٱلْمَفَرُّ","root":"ف ر ر","rootLatin":"f-r-r","meaning":"Bu kelime, kıyamet gününün dehşetinden kaçış, sığınacak yer veya kurtuluş yolu arayışını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'Mefarr' (kaçış yeri), 'ferr' (kaçmak) fiilinden türemiş bir isimdir ve kaçılacak, sığınılacak yer anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, kıyamet gününün şiddeti karşısında insanın çaresizce bir kaçış noktası arayışını, ancak böyle bir yerin olmadığını vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'mefarr' kelimesinin, bir tehlikeden veya zor durumdan kurtulmak için gidilen yer anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, kıyamet gününün mutlak ve kaçınılmaz oluşu karşısında insanın boşuna bir kaçış yeri arayışını ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'mefarr' kelimesinin Kur'an'daki bağlamlarda genellikle bir tehlikeden veya azaptan kurtulma çabasıyla ilişkilendirildiğini ifade eder. Kıyâme Suresi'ndeki bu kullanım, kıyametin dehşetinden kaçma imkanının olmadığını, insanın çaresizliğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","dirilis","hesap-mizan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَقُولُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"der"},{"position":2,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"إِنْسَان","form":"İf'âl","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fiil-i muzarinin fâili olduğu için merfû","gloss":"insan"},{"position":3,"surface":"يَوْمَئِذٍ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"o gün"},{"position":3,"surface":"ئِذٍ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"أ-ذ-ا","rootLatin":"a-dh-a","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"o zaman"},{"position":4,"surface":"أَيْنَ","pos":"harf","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَيْنَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i istifham olduğu için mebnî","gloss":"nerede"},{"position":5,"surface":"ٱلْمَفَرُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân","root":"ف-ر-ر","rootLatin":"f-r-r","lemma":"مَفَرّ","form":"Mef'al","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (haber öne geçtiği için)","gloss":"kaçacak yer"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10. Âyette*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10. Âyette*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/10*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/10*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Kıyâmet, 75:10*