# Kıyâme Sûresi, 18. Âyet (75:18)

> فَإِذَا قَرَأْنَـٰهُ فَٱتَّبِعْ قُرْءَانَهُۥ

*Fe-iżâ kara/nâhu fettebi' kur-âneh(u)*

**Meal (Diyanet):** O halde, biz onu okuduğumuz zaman, onun okunuşuna uy.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/75/18

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Kur'an'ın nazil olma sürecindeki ilahi talimatı ve vahyin alınış biçimini dilbilimsel olarak ele almaktadır. Özellikle 'okuma' ve 'takip etme' kavramları üzerinden vahyin hem lafız hem de mana itibarıyla nasıl algılanması gerektiğini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"قَرَأْنَـٰهُ","root":"ق ر أ","rootLatin":"k-r-a","meaning":"Allah'ın Cebrail aracılığıyla Peygamber'e okutması, vahyin telaffuz edilmesi ve aktarılması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'قَرَأَ' fiilinin asıl anlamının 'bir araya getirmek, toplamak' olduğunu belirtir. Buradan hareketle, harfleri ve kelimeleri bir araya getirerek okumak anlamına gelir. Ayetteki 'قَرَأْنَـٰهُ' ifadesi, Allah'ın vahyi Cebrail'e, Cebrail'in de Peygamber'e harfleri ve kelimeleri bir araya getirerek aktarması, yani okutması anlamındadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'قَرَأَ' fiilinin Kur'an'da 'tilavet etmek, okumak' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın vahyi Cebrail'e okutması, yani Cebrail'in onu telaffuz etmesi ve Peygamber'e ulaştırması eylemini mecazi olarak değil, doğrudan bir okuma eylemi olarak açıklar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'قراءة' (kıraat) kavramının Kur'an'da sadece sesli okuma değil, aynı zamanda metni anlama ve içselleştirme boyutunu da içerdiğini belirtir. Ayetteki 'قَرَأْنَـٰهُ' ifadesi, vahyin sadece lafız olarak aktarılması değil, aynı zamanda manasının da muhatabına ulaştırılması sürecini ima eder."}]},{"word":"فَٱتَّبِعْ","root":"ت ب ع","rootLatin":"t-b-'-","meaning":"Vahyin okunuşunu dikkatle dinlemek, ona uymak ve gereğini yapmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'تَبِعَ' fiilinin 'ardından gitmek, peşinden gelmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'فَٱتَّبِعْ' emri, Peygamber'e, Cebrail'in okuyuşunu dikkatle dinlemesi, onu takip etmesi ve ezberlemesi talimatıdır. Bu, sadece dinlemek değil, aynı zamanda vahyin lafzına ve manasına uymayı da içerir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'تَبِعَ' fiilinin 'bir şeyin izini takip etmek, ona uymak' anlamını vurgular. Bu ayetteki bağlamda, Peygamber'in Cebrail'in okuyuşunu harfi harfine takip etmesi, onu kaçırmadan dinlemesi ve zihnine nakşetmesi gerektiğini ifade eder. Bu, vahyin korunması ve doğru aktarılması için bir gerekliliktir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ittiba'' kavramının Kur'an'da genellikle bir şeye uymak, onu örnek almak ve onun yolundan gitmek anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'فَٱتَّبِعْ' emri, Peygamber'in Cebrail'in okuyuşunu sadece dinlemekle kalmayıp, onu tam olarak benimsemesi ve kendi okuyuşunda da aynı titizliği göstermesi gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"قُرْءَانَهُۥ","root":"ق ر أ","rootLatin":"k-r-a","meaning":"Cebrail'in okuyuşu, vahyin telaffuz edilmiş hali.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'قُرْءَان' kelimesinin 'okunan şey' anlamına geldiğini ve Kur'an'ın da bu sebeple bu ismi aldığını belirtir. Ayetteki 'قُرْءَانَهُۥ' ifadesi, Cebrail'in o anki okuyuşunu, yani Allah'tan aldığı vahyi telaffuz etme eylemini ve bu eylemin sonucunda ortaya çıkan metni ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'قُرْءَان' kelimesinin 'toplamak' kökünden geldiğini ve harflerin, kelimelerin ve ayetlerin bir araya getirilerek oluşturulan metni ifade ettiğini açıklar. Bu ayetteki 'قُرْءَانَهُۥ' ifadesi, Cebrail'in okuyuşuyla bir araya gelen, toplanan ve Peygamber'e aktarılan ilahi kelamın bütününü kasteder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'قُرْءَان' kelimesinin hem mastar (okuma eylemi) hem de ism-i mef'ul (okunan şey) olarak kullanılabileceğini belirtir. Ayetteki 'قُرْءَانَهُۥ' ifadesi, Cebrail'in okuma eylemini ve bu eylem sonucunda ortaya çıkan, Peygamber'in dinlemesi gereken ilahi metni ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","peygamberlik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman"},{"position":1,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":2,"surface":"قَرَأْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ر-أ","rootLatin":"q-r-hamza","lemma":"قَرَأَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"okuduk"},{"position":2,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"onu"},{"position":3,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman"},{"position":3,"surface":"ٱتَّبِعْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-ayn","lemma":"اِتَّبَعَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"uy"},{"position":4,"surface":"قُرْءَانَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-ر-أ","rootLatin":"q-r-hamza","lemma":"قُرْءَان","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"okuyuşunu"},{"position":4,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"onun"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Vahiy ve Cebrâîl** · *75/16-19*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *75/16-19*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *75/16-19*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *75/16-19*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/18*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/18*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18. ÂYET*