# Kıyâme Sûresi, 2. Âyet (75:2)

> وَلَآ أُقْسِمُ بِٱلنَّفْسِ ٱللَّوَّامَةِ

*Velâ uksimu bi-nnefsi-llevvâme(ti)*

**Meal (Diyanet):** (Kusurlarından dolayı kendini) kınayan nefse de yemin ederim (ki diriltilip hesaba çekileceksiniz).

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/75/2

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, 'nefs' ve 'levvâme' kavramları üzerinden insanın içsel muhasebesini ve vicdan azabını vurgulayarak, yemin edilen varlığın derin psikolojik ve ahlaki boyutuna işaret etmektedir. Ayet, kıyamet gününün hakikatini tasdik etmek için bu güçlü içsel mekanizmaya atıfta bulunur.","keyConcepts":[{"word":"أُقْسِمُ","root":"ق س م","rootLatin":"k-s-m","meaning":"Yemin etmek, ant içmek anlamına gelir ve burada Allah'ın bir şeye yemin ederek onun önemini vurgulamasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kasem' (قسم) kelimesinin bir şeyi kesinleştirmek, sağlamlaştırmak için yapılan yemin olduğunu belirtir. Ayetteki 'uksimu' (أُقْسِمُ) fiili, Allah'ın 'nefs-i levvâme'ye yemin ederek, bu nefsin kıyamet gününün hakikatini idrak etmedeki merkezi rolünü ve önemini pekiştirdiğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kasem'in bir haberi teyit etmek veya bir şeyi tasdik etmek için kullanılan bir ifade olduğunu açıklar. Ayetteki 'uksimu' fiili, Allah'ın 'nefs-i levvâme'ye yemin ederek, bu nefsin varlığının ve işlevinin kıyamet gününün gerçekleşeceğine dair güçlü bir delil olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki yeminlerin (kasem) genellikle önemli bir konuya dikkat çekmek ve muhatabın zihninde o konunun ciddiyetini pekiştirmek amacıyla kullanıldığını belirtir. Burada 'nefs-i levvâme'ye yemin edilmesi, bu nefsin insan psikolojisi ve ahiret inancı açısından taşıdığı derin anlamı vurgular."}]},{"word":"بِٱلنَّفْسِ","root":"ن ف س","rootLatin":"n-f-s","meaning":"Can, ruh, benlik, kişinin kendisi anlamlarına gelir ve burada insanın içsel varlığını, özünü ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nefs' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını, bazen ruh, bazen beden, bazen de kişinin kendisi anlamına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'en-nefs' (النَّفْسِ), insanın özünü, benliğini ve vicdanını kapsayan geniş bir anlam taşır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nefs'in hem ruh hem de beden için kullanılabildiğini, ancak genellikle insanın özünü, hayatını ve benliğini ifade ettiğini açıklar. Ayetteki 'en-nefs' (النَّفْسِ), 'levvâme' sıfatıyla birlikte, insanın içsel muhasebe yeteneğine sahip olan yönünü vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'nefs'in Kur'an'da insanın psikolojik ve ahlaki yapısını ifade eden merkezi bir kavram olduğunu belirtir. 'Nefs-i levvâme' ifadesi, nefsin kendi kendini sorgulama ve eleştirme kapasitesini öne çıkararak, insanın ahlaki sorumluluğuna işaret eder."}]},{"word":"ٱللَّوَّامَةِ","root":"ل و م","rootLatin":"l-v-m","meaning":"Kendini kınayan, ayıplayan, pişmanlık duyan anlamına gelir ve burada insanın vicdanının sürekli kendini sorgulamasını ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'levvâme' kelimesinin 'çokça kınayan' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'en-nefsü'l-levvâme' (النَّفْسِ اللَّوَّامَةِ) ifadesi, insanın yaptığı hatalardan dolayı kendini sürekli eleştiren, pişmanlık duyan ve vicdan azabı çeken yönünü mecazi bir dille anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'levm' (لوم) kelimesinin bir kişiyi yaptığı bir şeyden dolayı kınamak, ayıplamak anlamına geldiğini ifade eder. 'Levvâme' ise mübalağa sigası olup, çokça kınayan demektir. Ayetteki 'nefs-i levvâme', insanın kendi kusurlarını ve günahlarını sürekli olarak sorgulayan, vicdanının sesini dinleyen yönünü vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'levvâme'nin, kişinin hem iyilik hem de kötülük yaptığında kendini kınayan nefs olduğunu belirtir. İyilik yaptığında daha fazlasını yapmadığı için, kötülük yaptığında ise yaptığı için kınayan nefs olarak tanımlar. Bu ayetteki kullanımı, insanın içsel muhasebe ve vicdan mekanizmasının kıyamet gününün hakikatini idrak etmedeki önemini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'levvâme' kelimesinin, nefsin kendi kendini sorgulama, hata ve günahlarından dolayı pişmanlık duyma yeteneğini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'nefs-i levvâme', insanın ahlaki sorumluluğunu ve vicdanının ahiret inancıyla olan güçlü bağını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Zâide","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hayır/değil"},{"position":2,"surface":"أُقْسِمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-س-م","rootLatin":"q-s-m","lemma":"أَقْسَمَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici edat bulunmadığı için merfû","gloss":"yemin ederim"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":3,"surface":"ٱلنَّفْسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nefse"},{"position":4,"surface":"ٱللَّوَّامَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ل-و-م","rootLatin":"l-w-m","lemma":"لَوَّامَة","form":"Fa''âl","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin (النَّفْسِ) sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"kınayan/pişmanlık duyan"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75. sure 1-2. ayette*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/1-2*
- **Sâffât Sûresi** · *75/1-2*
- **TB. Kelime-i İshâkiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/2*
- **İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/1-2*
- **İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/1-2*
- **Enbiyâ Sûresi** · *75/1-2*
- **Sebe' Sûresi** · *75/1-2*
- **TB. Kelime-i İshâkiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/2*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/1-2*
- **İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/1-2*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/1-2*