# Kıyâme Sûresi, 28. Âyet (75:28)

> وَظَنَّ أَنَّهُ ٱلْفِرَاقُ

*Ve zanne ennehu-lfirâk(u)*

**Meal (Diyanet):** (26-30) Hayır, can boğaza dayandığı, "Kimdir (bunu) iyi edecek?" dendiği, (ölmek üzere olanın da) bunun ayrılış olduğunu bildiği, bacakların birbirine dolandığı zaman, işte o gün sevk ediliş, Rabbinedir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/75/28

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, ölüm anında ruhun bedenden ayrılışını ve bu ayrılığın kesinliğini ifade eder. 'Zann' kelimesi burada kesin bilgiye yakın bir anlam taşırken, 'firak' ise geri dönüşü olmayan bir ayrılığı vurgular.","keyConcepts":[{"word":"وَظَنَّ","root":"ظ ن ن","rootLatin":"z-n-n","meaning":"Kesin bilgiye yakın bir tahmin veya kanaat beslemek, şüphe ile karışık bir bilgiye sahip olmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zann' kelimesinin hem kesin bilgiye yakın kanaat hem de şüphe anlamına gelebileceğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, ölüm anında kişinin ayrılığın kesinliğini idrak etmesi anlamında, kesin bilgiye yakın bir kanaati ifade eder. Kişi, artık ayrılığın kaçınılmaz olduğunu 'bilir' veya 'kesin olarak anlar'."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, Kur'an'da 'zann' kelimesinin bazen 'yakîn' (kesin bilgi) anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette de kişinin ölüm anında ayrılığın kesinliğini idrak etmesi, bir şüphe değil, bir gerçeklik olarak algılaması söz konusudur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zann'ın Kur'an'da genellikle olumsuz bir çağrışım taşısa da, bazen 'yakîn'e yakın bir anlamda kullanılabileceğini belirtir. Bu ayetteki 'zann', ölüm anında kişinin içinde bulunduğu durumun kesinliğini, yani ayrılığın kaçınılmazlığını ifade eden bir idrak halidir."}]},{"word":"أَنَّهُ","root":"أ ن ن","rootLatin":"e-n-n","meaning":"Şüphesiz ki, muhakkak ki, bir şeyin kesinliğini ve gerçekleşeceğini vurgulayan bir edat.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'enne'nin te'kid (vurgulama) edatlarından olduğunu ve kendisinden sonra gelen cümlenin kesinliğini ifade ettiğini belirtir. Bu ayette 'enne', ayrılığın (firak) kesin ve kaçınılmaz olduğunu vurgulayarak, kişinin bu gerçeği idrak etmesinin şiddetini artırır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'enne'nin ismini nasb, haberini ref eden ve cümleye kesinlik anlamı katan bir edat olduğunu açıklar. Ayetteki kullanımı, kişinin ölüm anında ayrılığın kesinliğine dair zannının, yani idrakinin ne denli güçlü ve şüphesiz olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلْفِرَاقُ","root":"ف ر ق","rootLatin":"f-r-q","meaning":"Ayırma, ayrılma, iki şeyin arasını açma; burada ruhun bedenden ayrılması ve dünya hayatından kopuş anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'firak' kelimesinin 'ayrılık' anlamına geldiğini ve bu ayetteki bağlamda ruhun bedenden ayrılması, yani ölüm halini ifade ettiğini belirtir. Bu ayrılık, geri dönüşü olmayan, kesin bir kopuştur."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fark' kökünden türeyen 'firak'ın, iki şeyin arasını açmak, ayırmak anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'firak', can çekişen kişinin ruhunun bedeninden ayrılması, dünya ile bağlarının kopması ve ahiret yolculuğuna çıkması anlamında kullanılır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'firak'ın 'ayrılık' ve 'kopuş' anlamlarını taşıdığını ve Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'firak', ölümle birlikte gelen kesin ve geri dönülmez ayrılığı, yani ruhun bedenden ayrılışını ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'firak' kelimesinin Kur'an'da genellikle bir kopuşu, bir sonu ifade ettiğini belirtir. Kıyâme Suresi'ndeki bu ayette 'firak', dünya hayatının sonu ve ruhun bedenden ayrılmasıyla gerçekleşen nihai ayrılığı sembolize eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["olum","kiyamet","gayb"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ظَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ظ-ن-ن","rootLatin":"z-n-n","lemma":"ظَنَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sandı"},{"position":2,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":2,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mansûb mahallen","gloss":"o"},{"position":3,"surface":"ٱلْفِرَاقُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-ر-ق","rootLatin":"f-r-q","lemma":"فِرَاق","form":"Fi'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"أَنَّ'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"ayrılık"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/28*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/28*