# Kıyâme Sûresi, 32. Âyet (75:32)

> وَلَـٰكِن كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰ

*Velâkin keżżebe ve tevellâ*

**Meal (Diyanet):** Fakat yalanlamış ve yüz çevirmişti.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/75/32

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, inkarcıların temel davranışlarını, yani hakikati yalanlama ve ondan yüz çevirme eylemlerini dilbilimsel bir kesinlikle ortaya koymaktadır. Kelimelerin kök anlamları, bu eylemlerin sadece birer reddediş değil, aynı zamanda bilinçli bir uzaklaşma ve kibirli bir tavır olduğunu vurgular.","keyConcepts":[{"word":"كَذَّبَ","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Hakikati, peygamberin getirdiği mesajı yalanlamak, doğru olmadığını iddia etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kezzebe' fiilinin 'yalan söylemek' (kizb) kökünden geldiğini ve Kur'an'da genellikle bir şeyi doğru kabul etmemek, inkâr etmek anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, peygamberin getirdiği vahyi ve ahiret gerçeğini yalanlama eylemini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kezzebe' fiilinin mecazi olarak 'inkâr etti' anlamında kullanıldığını, yani bir şeyi kabul etmeyip reddetmek olduğunu ifade eder. Ayetteki 'kezzebe', peygamberin tebliğini ve dolayısıyla Allah'ın ayetlerini yalanlama, reddetme anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tekzîb' kavramının Kur'an'da sadece bir sözün yanlış olduğunu söylemekten öte, Allah'ın ayetlerini ve peygamberin getirdiği mesajı bilinçli olarak reddetme, inkâr etme anlamını taşıdığını vurgular. Bu ayetteki 'kezzebe', hakikate karşı takınılan bu olumsuz tavrı açıkça gösterir."}]},{"word":"تَوَلَّىٰ","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","meaning":"Bir şeyden yüz çevirmek, sırt dönmek, uzaklaşmak ve ilgilenmemek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tevellâ' fiilinin 'velâ' kökünden türediğini ve 'yüz çevirmek, sırt dönmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, yalanlamanın ardından gelen bir eylem olarak, hakikatten ve peygamberin davetinden bilinçli bir şekilde uzaklaşmayı ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'tevellâ' fiilinin Kur'an'da genellikle 'itaatten yüz çevirmek, emre karşı gelmek' anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'tevellâ', yalanlamanın doğal bir sonucu olarak, Allah'ın emirlerinden ve peygamberin yolundan sapmayı, onlara sırt çevirmeyi anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tevellâ' fiilinin hem fiziksel olarak bir yerden uzaklaşmayı hem de manevi olarak bir şeyden yüz çevirmeyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, inkarcının sadece yalanlamakla kalmayıp, aynı zamanda hakikatten tamamen uzaklaşma ve onu terk etme eylemini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["musrikler","kufur-sirk","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَـٰكِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstidrâk","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَكِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"fakat, ama"},{"position":2,"surface":"كَذَّبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"تَكْذِيب","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yalanladı"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"تَوَلَّىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"تَوَلِّي","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yüz çevirdi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/32*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/32*