# Kıyâme Sûresi, 33. Âyet (75:33)

> ثُمَّ ذَهَبَ إِلَىٰٓ أَهْلِهِۦ يَتَمَطَّىٰٓ

*Śumme żehebe ilâ ehlihi yetemettâ*

**Meal (Diyanet):** Sonra da kasıla kasıla ailesine gitmişti.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/75/33

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, inkarcının kibirli ve umursamaz tavrını, hakikatten yüz çevirip kendi çevresine dönmesini tasvir etmektedir. Özellikle 'yürüyüş' fiili üzerinden bu kibir ve gurur hali vurgulanır.","keyConcepts":[{"word":"ذَهَبَ","root":"ذ ه ب","rootLatin":"z-h-b","meaning":"Ayette, bir yerden başka bir yere gitmek, yönelmek anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zehebe' kelimesinin asıl anlamının bir yerden ayrılıp başka bir yere yönelmek olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, inkarcının hakikatten yüz çevirip kendi çevresine, yani 'ehlihi'ne dönmesini ifade eder, bu da bir tür kaçışı ve hakikatten uzaklaşmayı simgeler."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'zehebe' fiilinin bazen mecazi anlamda bir şeye yönelmek, bir şeyi benimsemek anlamında da kullanılabileceğini ima eder. Burada ise fiziksel bir gidişin yanı sıra, inkarcının zihinsel ve ahlaki olarak kendi yalanına ve çevresine yönelmesini de içerir."}]},{"word":"أَهْلِهِۦ","root":"أ ه ل","rootLatin":"e-h-l","meaning":"Burada kişinin ailesi, yakın çevresi veya kendisine destek olanlar anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ehl' kelimesinin kişinin eşi, çocukları, kabilesi veya kendisine yakın olan kimseler için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ehlihi' ifadesi, inkarcının hakikatten yüz çevirdikten sonra, kendisini destekleyen, onunla aynı görüşü paylaşan çevresine dönmesini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ehl' kelimesinin bir şeye mensup olan, bir şeyle ilişkili olan kimseler için kullanıldığını açıklar. Bu bağlamda, inkarcının kendi 'ehline' gitmesi, onun hakikati reddeden ve kendi yalanını onaylayan çevresine sığınmasını, onlardan destek bulmasını gösterir."}]},{"word":"يَتَمَطَّىٰٓ","root":"م ط و","rootLatin":"m-t-w","meaning":"Kibirli, gururlu ve salına salına yürümek, kasıla kasıla gitmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'temettâ' fiilinin, kişinin kendisini büyük görerek, gururla ve kibirle yürümesi anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yetemettâ' ifadesi, inkarcının hakikati reddetmesinin ve yüz çevirmesinin ardından, bu tavrından dolayı duyduğu kibri ve gururu fiziksel yürüyüşüyle dışa vurmasını tasvir eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da kibir ve gurur kavramlarının sıkça ele alındığını ve bu tür fiillerle somutlaştırıldığını belirtir. 'Yetemettâ' fiili, sadece fiziksel bir yürüyüşü değil, aynı zamanda inkarcının içsel durumunu, yani Allah'ın ayetlerine karşı takındığı küstah ve umursamaz tavrı sembolize eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'temettâ' fiilinin, kişinin kendisini uzatarak, yani kasılarak yürümesi olduğunu ve bunun genellikle kibir ve gurur alameti olduğunu açıklar. Ayetteki bu kullanım, inkarcının hakikati reddetme cüretini ve bu cüretinden kaynaklanan benlik şişkinliğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["musrikler","kufur-sirk","namaz","kibir-hased"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":2,"surface":"ذَهَبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ذ-ه-ب","rootLatin":"dh-h-b","lemma":"ذَهَبَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gitti"},{"position":3,"surface":"إِلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":4,"surface":"أَهْلِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ه-ل","rootLatin":"a-h-l","lemma":"أَهْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ailesi"},{"position":4,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"يَتَمَطَّىٰٓ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-ط-و","rootLatin":"m-ṭ-w","lemma":"تَمَطَّى","form":"Tefeu'ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"salına salına yürüyor"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/33*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/33*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *33. âyet*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *33. ÂYET*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *33. âyet*