# Kıyâme Sûresi, 6. Âyet (75:6)

> يَسْـَٔلُ أَيَّانَ يَوْمُ ٱلْقِيَـٰمَةِ

*Yes-elu eyyâne yevmu-lkiyâme(ti)*

**Meal (Diyanet):** "O kıyamet günü ne zaman?" diye sorar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/75/6

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kıyâme Suresi'nin 6. ayeti, kıyamet gününün ne zaman gerçekleşeceğine dair bir sorgulamayı ifade eder. Bu sorgulama, insanın gelecekteki sorumluluklarından kaçma arzusunu ve ahiret inancına karşı takındığı şüpheci tavrı dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يَسْـَٔلُ","root":"س-أ-ل","rootLatin":"s-e-l","meaning":"Bu kelime, 'sormak, sorgulamak, talep etmek' anlamlarına gelir ve ayette kıyamet gününün vaktini merak etme eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'سأل' kelimesinin hem bilgi edinmek amacıyla soru sormayı hem de bir şeyi talep etmeyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'يسأل' ifadesi, kıyametin vaktini öğrenme arzusunu, ancak bu arzunun altında yatan alaycı ve inkarcı bir tavrı yansıtır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'سؤال'ın bir şeyi idrak etmek için yapılan bir talep olduğunu vurgular. Ayetteki kullanımında ise, bu soru, gerçek bir öğrenme isteğinden ziyade, kıyametin uzaklığını ima ederek sorumluluktan kaçma eğilimini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'sormak' fiilinin bazen alaycı bir ton taşıdığını ve muhatabın inancını sorgulama amacı güttüğünü belirtir. Bu ayetteki 'يسأل' de, kıyametin vuku bulacağına dair şüpheyi dile getiren bir sorgulama olarak yorumlanabilir."}]},{"word":"أَيَّانَ","root":"أ-ي-ن","rootLatin":"e-y-n","meaning":"Bu kelime, 'ne zaman?' anlamına gelen bir zaman zarfıdır ve kıyamet gününün vaktini sorgulamak için kullanılır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'أيان' kelimesinin 'متى' (ne zaman) ile eş anlamlı olduğunu, ancak daha çok gelecekteki büyük ve önemli olayların zamanını sormak için kullanıldığını ifade eder. Ayetteki kullanımı, kıyametin büyüklüğüne ve vaktinin bilinmezliğine işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'أيان'ın Kur'an'da genellikle kıyamet gibi büyük olayların zamanını sormak için kullanıldığını belirtir. Bu ayette de, kıyametin vaktinin belirsizliğini ve bu belirsizliğin insan üzerindeki etkisini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'أيان'ın 'متى'dan daha özel bir kullanım alanı olduğunu ve genellikle korkutucu veya şaşırtıcı olayların zamanını sormak için tercih edildiğini açıklar. Ayetteki 'أيان يوم القيامة' ifadesi, kıyametin dehşetini ve vaktinin gizemini pekiştirir."}]},{"word":"يَوْمُ","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-v-m","meaning":"Bu kelime, 'gün' anlamına gelir ve ayette kıyamet gününü ifade etmek için kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'يوم' kelimesinin güneşin doğuşundan batışına kadar olan süreyi ifade ettiğini, ancak Kur'an'da bazen belirli bir olayın gerçekleştiği zaman dilimini de kapsadığını belirtir. Ayetteki 'يوم القيامة' ifadesi, kıyametin belirli bir zaman diliminde vuku bulacağını, ancak bu zamanın insanlar tarafından bilinemeyeceğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'yevm' kelimesinin Kur'an'da hem dünyevi günleri hem de ahiret günlerini ifade etmek için kullanıldığını belirtir. 'Yevmü'l-Kıyâme' terkibi, ahiretteki hesap ve ceza gününü özel olarak tanımlar ve bu günün önemini vurgular."}]},{"word":"ٱلْقِيَـٰمَةِ","root":"ق-و-م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Bu kelime, 'kalkış, ayağa kalkış, diriliş' anlamına gelir ve ayette ahiret gününü, yani ölülerin diriltilip hesap için ayağa kalktığı günü ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'قيامة' kelimesinin 'kalkmak, ayağa kalkmak' fiilinden türediğini ve ölülerin kabirlerinden kalkışını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'يوم القيامة' terkibi, bu dirilişin gerçekleşeceği günü vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'قيامة' kelimesinin, insanların Allah'ın huzurunda hesap vermek üzere ayağa kalktığı büyük günü ifade ettiğini açıklar. Bu ayetteki kullanım, kıyametin sadece bir zaman dilimi değil, aynı zamanda bir hesap ve yargılama süreci olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Kıyâme' kavramının Kur'an'da sadece ölülerin dirilişini değil, aynı zamanda kozmik düzenin bozulmasını ve yeni bir düzenin kurulmasını da ifade ettiğini belirtir. Ayetteki sorgulama, bu büyük kozmik ve eskatolojik olayın vaktine dair bir merakı yansıtır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَسْـَٔلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ء-ل","rootLatin":"s-'-l","lemma":"سَأَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici edat bulunmadığı için merfû","gloss":"sorar"},{"position":2,"surface":"أَيَّانَ","pos":"harf","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَيَّانَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham edatı olduğu için mebnî","gloss":"ne zaman"},{"position":3,"surface":"يَوْمُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"gün"},{"position":4,"surface":"ٱلْقِيَـٰمَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قِيَامَة","form":"Fı'âle","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kıyamet"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Kıyâme 75/6-9*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Kıyâme 75/6-9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *75/6-9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *75/6-9*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/6*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/6-9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *75/6-9*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/6-9*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *75/6-9*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6. ÂYET*