# Kıyâme Sûresi, 7. Âyet (75:7)

> فَإِذَا بَرِقَ ٱلْبَصَرُ

*Fe-iżâ berika-lbasar(u)*

**Meal (Diyanet):** (7-10) Gözler kamaştığı, ay karanlığa gömüldüğü, güneş ve ay bir araya getirildiği zaman, o gün insan "kaçış nereye?" diyecektir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/75/7

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününün dehşetini ve insanın o günkü çaresizliğini tasvir etmektedir. Özellikle gözün kamaşması ve gök cisimlerinin düzensizleşmesi gibi olaylarla kıyametin şiddeti vurgulanır.","keyConcepts":[{"word":"بَرِقَ","root":"ب ر ق","rootLatin":"b-r-q","meaning":"Gözün kamaşması, şimşek çakması gibi ani ve parlak bir ışıkla gözün etkilenmesi durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'berk' kelimesinin asıl anlamının 'şimşek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'berika' fiili ise, şimşeğin ani parlaması gibi, gözün ani bir ışıkla kamaşmasını, şaşkınlıktan donup kalmasını ifade eder. Bu, kıyamet gününün dehşetiyle gözlerin şaşkınlıktan ve korkudan donup kalması halidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'berika' fiilini 'şaştı, hayrete düştü' anlamında kullanır. Ayetteki bağlamda, kıyamet gününün dehşeti karşısında gözlerin şaşkınlıktan ve korkudan donup kalması, bakışların sabitlenmesi olarak yorumlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'berk' kökünün genellikle ani ve şaşırtıcı bir olayı, ilahi bir müdahaleyi veya dehşeti çağrıştırdığını belirtir. Ayetteki 'berika el-basar' ifadesi, kıyametin aniliği ve dehşeti karşısında insan gözünün yaşadığı şoku ve donup kalma halini sembolize eder."}]},{"word":"ٱلْبَصَرُ","root":"ب ص ر","rootLatin":"b-s-r","meaning":"Görmeyi sağlayan organ olan gözü ve görme yeteneğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'basar' kelimesinin hem görme organı olan gözü hem de idrak etme, anlama yeteneğini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'berika el-basar' ifadesinde ise, gözün fiziksel olarak kamaşması ve şaşkınlıktan donup kalması anlamındadır, bu da kıyamet gününün dehşetinin doğrudan bir yansımasıdır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'basar' kelimesinin 'göz' anlamına geldiğini ve ayetteki kullanımının, kıyamet gününün şiddetiyle gözlerin kamaşması ve dehşet içinde kalması durumunu tasvir ettiğini belirtir. Bu, insanın o günkü çaresizliğinin ve şaşkınlığının bir göstergesidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'basar' kelimesinin Kur'an'da genellikle fiziksel görme duyusunu ifade ettiğini, ancak bazen mecazi olarak idrak ve anlayışı da kapsadığını belirtir. Bu ayette ise, kıyametin dehşeti karşısında gözün fiziksel olarak kamaşması ve işlevini yitirmesi durumunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","olum","hesap-mizan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"işte, o zaman","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"بَرِقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ر-ق","rootLatin":"b-r-q","lemma":"بَرِقَ","form":"Fetha","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kamaştı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"ٱلْبَصَرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ص-ر","rootLatin":"b-s-r","lemma":"بَصَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"göz","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Fe-iżâ"},{"position":2,"translit":"berika"},{"position":3,"translit":"l-basar(u)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Kıyâmet sûresi 7. Âyette*
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Kıyâmet sûresi 7. Âyette*
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Kıyâmet sûresi 7. Âyette*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *75/6-9*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Kıyâme 75/6-9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *75/6-9*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/6-9*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *75/6-9*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7. ÂYET*