# Kıyâme Sûresi, 9. Âyet (75:9)

> وَجُمِعَ ٱلشَّمْسُ وَٱلْقَمَرُ

*Ve cumi'a-şşemsu velkamer(u)*

**Meal (Diyanet):** (7-10) Gözler kamaştığı, ay karanlığa gömüldüğü, güneş ve ay bir araya getirildiği zaman, o gün insan "kaçış nereye?" diyecektir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/75/9

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kıyâme Suresi'nin 9. ayeti, kıyamet gününün dehşetini ve evrensel düzenin bozulmasını tasvir eder. Ayet, güneş ve ayın bir araya getirilmesiyle kozmik bir felaketi ve bu durum karşısında insanın çaresizliğini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"جُمِعَ","root":"ج م ع","rootLatin":"c-m-a","meaning":"Kıyamet günü güneş ve ayın bir araya getirilmesi, toplanması, cem edilmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cem' kelimesi, dağınık şeyleri bir araya getirmek, toplamak anlamına gelir. Ayetteki 'vücime' (جُمِعَ) ifadesi, güneş ve ayın normal seyrinden çıkarılıp, kıyamet alameti olarak bir araya getirilmesini, yani kozmik düzenin bozulmasını ifade eder. Bu, onların artık ayrı ayrı işlev görmeyecekleri, aksine birleşerek yeni bir duruma geçecekleri anlamına gelir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Bu ayetteki 'cemi'' (جَمْع) fiili, güneş ve ayın bir araya getirilmesiyle, onların ışıklarının veya varlıklarının tek bir noktada toplanması mecazını taşır. Bu, kıyamet gününde evrensel düzenin altüst olacağını ve alışılagelmiş kozmik işleyişin sona ereceğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'cem'' kavramının Kur'an'da sadece fiziksel birleşmeyi değil, aynı zamanda bir araya gelme, toplanma ve bir bütün oluşturma anlamlarını da içerdiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, kıyamet gününde evrensel düzenin bozulmasıyla güneş ve ayın, normalde ayrı olan varlıklarının birleşerek yeni bir kozmik olayı tetiklemesini ifade eder."}]},{"word":"ٱلشَّمْسُ","root":"ش م س","rootLatin":"ş-m-s","meaning":"Güneş, kıyamet alameti olarak ay ile birlikte bir araya getirilecek olan gök cismi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şems (الشَّمْسُ), bilinen gök cismidir ve Kur'an'da genellikle bir alamet ve düzenin parçası olarak zikredilir. Bu ayette ise, kıyamet gününde ay ile birlikte toplanacak olması, onun normal işlevini yitireceğini ve evrensel düzenin bozulduğunu gösteren büyük bir alamet olduğunu belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şems (الشَّمْسُ), ışık ve ısı kaynağı olan yıldızdır. Ayetteki 'cem'' fiiliyle birlikte kullanılması, güneşin kıyamet gününde normal seyrinden çıkarılıp ay ile bir araya getirilerek, dünyanın sonunun geldiğini ve kozmik düzenin değiştiğini gösteren bir işaret olduğunu ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'şems' kelimesinin Kur'an'da genellikle düzen, zaman ve ilahi kudretin bir göstergesi olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'cem'' ile birlikte zikredilmesi, bu düzenin kıyametle birlikte bozulacağını ve güneşin artık alışılagelmiş işlevini yerine getiremeyeceğini vurgular."}]},{"word":"وَٱلْقَمَرُ","root":"ق م ر","rootLatin":"k-m-r","meaning":"Ay, kıyamet alameti olarak güneş ile birlikte bir araya getirilecek olan gök cismi.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Kamer (الْقَمَرُ), geceyi aydınlatan gök cismidir. Ayette güneş ile birlikte 'cem'' edilmesi, kıyamet gününde bu iki büyük gök cisminin normal yörüngelerinden saparak bir araya getirileceğini, bunun da dünyanın sonunun geldiğini gösteren büyük bir alamet olduğunu ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kamer (الْقَمَرُ), yeryüzünü aydınlatan ve zamanın hesaplanmasında kullanılan gök cismidir. Ayette güneşle birlikte 'cem'' edilmesi, kıyamet gününde bu iki gök cisminin birleşerek, alışılagelmiş düzenin sona erdiğini ve yeni bir kozmik durumun başladığını gösteren bir işaret olduğunu belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kamer' kelimesinin Kur'an'da genellikle zamanın ölçüsü ve ilahi kudretin bir nişanesi olarak geçtiğini ifade eder. Bu ayette güneşle birlikte 'cem'' edilmesi, kıyamet gününde bu düzenin bozulacağını ve ayın da normal işlevini yitirerek kozmik bir değişimin parçası olacağını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"جُمِعَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-ʿ","lemma":"جَمْع","form":"Fui'le","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"toplandı/bir araya getirildi"},{"position":2,"surface":"ٱلشَّمْسُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-م-س","rootLatin":"sh-m-s","lemma":"شَمْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nâib-i Fâil olduğu için merfû","gloss":"güneş"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"ٱلْقَمَرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-م-ر","rootLatin":"q-m-r","lemma":"قَمَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"ay"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Kıyâme 75/6-9*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Kıyâme 75/6-9*
- **Kamer Sûresi** · *75/9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *75/6-9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *75/6-9*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/9*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/6-9*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/9*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *75/6-9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *75/6-9*
- **Kamer Sûresi** · *75/9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *75/6-9*