# İnsân Sûresi, 18. Âyet (76:18)

> عَيْنًا فِيهَا تُسَمَّىٰ سَلْسَبِيلًا

*‘Aynen fîhâ tusemmâ selsebîlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Orada bir pınar ki ona "selsebil" adı verilir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/76/18

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İnsân Suresi 18. ayet, cennetteki bir pınarın adını ve niteliğini 'Selsebil' olarak niteleyerek, onun akışkanlığına ve lezzetine işaret etmektedir. Ayet, bu özel ismin dilbilimsel kökeni ve semantik derinliği açısından incelenmeye değerdir.","keyConcepts":[{"word":"عَيْنًا","root":"ع ي ن","rootLatin":"ayn-y-nun","meaning":"Burada cennetteki bir pınarı, kaynağı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ayn' kelimesinin temel anlamının 'göz' olduğunu belirtir, ancak mecazi olarak suyun çıktığı yere, yani pınara da 'ayn' denildiğini ifade eder. Ayetteki 'aynen' ifadesi, cennetteki bir su kaynağını, pınarı kastetmektedir. (el-Müfredât, s. 614)"},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ayn' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını, ancak 'su kaynağı' anlamının da yaygın olduğunu belirtir. Cennet tasvirlerinde geçen 'ayn' kelimesi, akıp giden, berrak ve lezzetli suların kaynağına işaret eder. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 367)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki cennet tasvirlerinde 'ayn' kelimesinin, dünyevi pınarlardan farklı olarak, sürekli akan, tükenmeyen ve özel niteliklere sahip su kaynaklarını ifade ettiğini vurgular. Bu, cennetin bolluk ve süreklilik niteliğini pekiştirir."}]},{"word":"تُسَمَّىٰ","root":"س م و","rootLatin":"sin-mim-vav","meaning":"Ona 'Selsebil' adı verilir, isimlendirilir anlamındadır.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'semmâ' fiilinin 'bir şeye isim vermek, adlandırmak' anlamında kullanıldığını açıklar. Buradaki 'tüsemmâ' (edilgen çatı), o pınara belirli bir ismin verildiğini, onun bu isimle anıldığını ifade eder. (Umdetü'l-Huffâz, c. 1, s. 423)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ism' (isim) kökünden gelen 'semmâ' fiilinin, bir varlığı diğerlerinden ayırmak için ona bir etiket, bir kimlik atfetmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanım, bu pınarın özel ve ayırt edici bir isme sahip olduğunu gösterir. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 3, s. 250)"}]},{"word":"سَلْسَبِيلًا","root":"س ل س ل","rootLatin":"sin-lam-sin-lam","meaning":"Cennetteki bir pınarın adı olup, akıcılığı, kolay içilebilirliği ve lezzetliliği ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'Selsebil' kelimesinin Arapçada 'selise' (akıcı, kolay) kökünden türediğini ve 'kolayca akıp giden, boğazdan kolayca geçen' anlamında olduğunu belirtir. Bu, cennet içeceğinin pürüzsüz ve hoş içimli olduğunu vurgular. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 488)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'Selsebil' kelimesinin 'selese' (akmak, kolay olmak) ve 'sebîl' (yol) kelimelerinin birleşimi gibi düşünülebileceğini, yani 'kolayca akıp giden yol' veya 'kolay içimli' anlamına geldiğini ifade eder. Bu, suyun akışkanlığını ve içiminin rahatlığını mecazi olarak anlatır. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 288)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Selsebil'in, 'selese' (akıcı olmak) fiilinden türeyen, boğazdan kolayca geçen, lezzetli ve hoş içimli suyu ifade eden bir isim olduğunu belirtir. Bu kelime, cennet şarabının veya suyunun üstün niteliklerini vurgulamak için kullanılmıştır. (el-Müfredât, s. 410)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'Selsebil' kelimesinin hem akıcılık hem de lezzet ve hoşluk anlamlarını bir arada barındıran, Kur'an'a özgü bir terim olduğunu belirtir. Bu kelime, cennet nimetlerinin dünyevi karşılıklarından çok daha üstün ve mükemmel olduğunu semantik olarak ifade eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-İnsân 76/17-18*
- **Târık Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-İnsân 76/17-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *İnsân, 76/18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *İnsan, 76/18*
- **İnsan Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/18*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *76/18*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *76/18*
- **Nâziât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/18*
- **İnsan Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk · *76/18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk · *76/18*
- **Târık Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-İnsân 76/17-18*