# İnsân Sûresi, 22. Âyet (76:22)

> إِنَّ هَـٰذَا كَانَ لَكُمْ جَزَآءً وَكَانَ سَعْيُكُم مَّشْكُورًا

*İnne hâżâ kâne lekum cezâen ve kâne sa'yukum meşkûrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Onlara şöyle denecektir: "Şüphesiz bu sizin için bir mükafattır. Çalışma ve çabanız makbul görülmüştür."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/76/22

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İnsân Suresi 22. ayet, cennet ehlinin ahiretteki durumunu tasvir ederken, dünyadaki amellerinin karşılığını ve çabalarının takdir edildiğini vurgulamaktadır. Ayet, 'ceza' ve 'sa'y' kavramları üzerinden ilahi adalet ve lütfu dilbilimsel bir derinlikle ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"جَزَآءً","root":"ج ز ي","rootLatin":"c-z-y","meaning":"Bu ayette, dünyadaki iyi amellerin karşılığı olarak verilen mükafatı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cezâ kelimesi, bir fiilin karşılığı olarak verilen şeyi ifade eder. Hem hayır hem de şer için kullanılır. Ancak bu ayetteki bağlamda, cennet ehlinin dünyadaki salih amellerinin güzel karşılığı, yani mükafat anlamındadır. (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân, ص 195)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Cezâ, bir şeyin karşılığıdır. Ayetteki 'hâzâ leküm cezâen' ifadesi, 'bu sizin amellerinizin karşılığıdır' demektir. Burada cezâ, yapılan iyi işlerin mükafatı olarak mecazi bir anlam taşır. (Mecâzü'l-Kur'ân, 2/286)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Cezâ kavramı Kur'an'da genellikle bir eylemin doğal veya ilahi sonucunu ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın adaletinin bir tezahürü olarak, müminlerin çabalarının olumlu karşılığını, yani cenneti ve nimetleri belirtir. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 220-221)"}]},{"word":"سَعْيُكُم","root":"س ع ي","rootLatin":"s-'-y","meaning":"Bu ayette, insanların dünya hayatında Allah rızası için gösterdikleri çaba, gayret ve amelleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sa'y, hızlı yürümek ve bir işi başarmak için gayret göstermek anlamlarına gelir. Ayetteki 'sa'yüküm' ifadesi, müminlerin dünya hayatında Allah'a itaat yolunda sarf ettikleri tüm çabaları, amelleri ve gayretleri kapsar. (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân, ص 411)"},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sa'y, bir hedefe ulaşmak için gösterilen fiili gayrettir. Ayetteki 'sa'yüküm' ifadesi, müminlerin cennete ulaşmak için dünyada yaptıkları salih amelleri ve gösterdikleri tüm çabaları ifade eder. (Nüzhetü'l-Kulûb, ص 276)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Sa'y kelimesi, Kur'an'da genellikle insanın iradi olarak gerçekleştirdiği, bir amaca yönelik çabayı ve faaliyeti anlatır. Bu ayette, müminlerin Allah yolunda harcadıkları emek ve gösterdikleri gayretin, ahirette karşılığını bulacağını vurgular. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 315)"}]},{"word":"مَّشْكُورًا","root":"ش ك ر","rootLatin":"ş-k-r","meaning":"Bu ayette, Allah tarafından takdir edilen, karşılığı verilen ve övgüye layık görülen çabaları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şükür, yapılan iyiliğin karşılığını bilmek ve onu dile getirmektir. Allah'ın 'meşkûr' kılması ise, kulun şükrünü kabul etmesi, ona karşılık vermesi ve onu övmesidir. Ayetteki 'meşkûrâ' ifadesi, müminlerin çabalarının Allah katında zayi olmayacağını, bilakis takdir edilip mükafatlandırılacağını gösterir. (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân, ص 451)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Şükür, nimetin sahibini bilmek ve ona saygı göstermektir. Allah'ın bir ameli 'meşkûr' kılması, o ameli kabul etmesi, ona bolca karşılık vermesi ve onu övmesidir. Bu ayette, müminlerin salih amellerinin Allah tarafından beğenilip karşılığının verileceği anlamındadır. (Basâiru Zevi't-Temyîz, 3/399)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Şükür kavramı, Kur'an'da hem kulun Allah'a minnettarlığını hem de Allah'ın kuluna lütfunu ifade eder. 'Meşkûr' olmak, Allah'ın kulun çabasını takdir etmesi ve ona karşılık vermesi demektir. Bu ayette, müminlerin çabalarının Allah tarafından kabul görüp ödüllendirileceği vurgulanır. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 180-181)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["ahiret-mukafat","hesap-mizan","sukur","dirilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz"},{"position":2,"surface":"هَـٰذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَـٰذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"bu"},{"position":3,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":4,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sizin için"},{"position":4,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":5,"surface":"جَزَآءًۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ج-ز-ي","rootLatin":"j-z-y","lemma":"جَزَاء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"karşılık"},{"position":6,"surface":"وَكَانَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":7,"surface":"سَعْيُكُم","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ع-ي","rootLatin":"s-'-y","lemma":"سَعْي","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"çabanız"},{"position":7,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":8,"surface":"مَّشْكُورًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"ş-k-r","lemma":"مَشْكُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"şükre değer"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnsan Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/22*
- **İnsan Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/22*