# İnsân Sûresi, 24. Âyet (76:24)

> فَٱصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تُطِعْ مِنْهُمْ ءَاثِمًا أَوْ كَفُورًا

*Fasbir lihukmi rabbike velâ tuti' minhum âśimen ev kefûrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** O halde, Rabbinin hükmüne sabret. Onlardan hiçbir günahkara ve hiçbir nanköre itaat etme.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/76/24

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İnsân Suresi'nin 24. ayeti, sabır, ilahi hükme teslimiyet ve günahkâr ile inkarcı kişilere uymama prensiplerini vurgular. Ayet, bireyin ahlaki duruşunu ve ilahi iradeye karşı sorumluluğunu dilbilimsel olarak güçlü kelimelerle ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"فَٱصْبِرْ","root":"ص ب ر","rootLatin":"s-b-r","meaning":"Allah'ın hükmüne rıza göstererek zorluklara dayanmak ve sebat etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sabır (صبر), nefsi, akıl ve şeriatın gerektirdiği şey üzerinde tutmak veya akıl ve şeriatın gerektirmediği şeyden alıkoymaktır. Ayetteki 'fasbir' emri, Rabbin hükmüne karşı gelmeden, O'nun takdirine rıza göstererek zorluklara katlanmayı ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Sabır (صبر), Kur'an'da genellikle zorluklar karşısında gösterilen metanet, sebat ve dayanıklılık anlamında kullanılır. Bu ayette, peygambere ve dolayısıyla müminlere, ilahi takdire ve hükme karşı direnmeden, kararlılıkla durmaları emredilmektedir."}]},{"word":"لِحُكْمِ","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Allah'ın takdirine, emrine ve iradesine boyun eğmek.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Hüküm (حكم), Allah'ın takdiri ve kazası anlamında kullanılır. Ayetteki 'lihukmi Rabbike' ifadesi, Rabbinin belirlediği zamana, takdire veya emre kadar sabretmeyi, O'nun iradesine teslim olmayı mecazi olarak anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hüküm (حكم), bir şeyi engellemek veya bir şeyi sağlamlaştırmak anlamlarına gelir. Allah'ın hükmü, O'nun kesin ve değiştirilemez takdiri, emri ve kararıdır. Bu bağlamda, Allah'ın takdirine rıza göstermeyi ve ona göre hareket etmeyi ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Hüküm (حكم) kelimesi Kur'an'da yargı, karar, hikmet ve ilahi takdir gibi geniş anlam yelpazesine sahiptir. Bu ayette 'Rabbinin hükmü', Allah'ın belirlediği zaman dilimi veya O'nun nihai kararı ve iradesi olarak anlaşılmalıdır, bu da sabrın sınırını ve yönünü belirler."}]},{"word":"تُطِعْ","root":"ط و ع","rootLatin":"t-v-'-","meaning":"Birine uymak, itaat etmek, boyun eğmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İtaat (طاعة), birinin emrine uymak, boyun eğmek demektir. Ayetteki 'velâ tutı'' (ve itaat etme) emri, günahkâr ve inkarcı kişilerin sözlerine veya davranışlarına uymaktan, onların yolunu takip etmekten sakınmayı vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İtaat (طاعة), iradeye uygun hareket etmek ve boyun eğmektir. Bu ayetteki nehiy (yasaklama), müminlerin ahlaki ve dini duruşlarını korumak adına, günahkâr ve inkarcıların etkisine girmemeleri gerektiğini belirtir."}]},{"word":"ءَاثِمًا","root":"أ ث م","rootLatin":"e-s-m","meaning":"Günah işleyen, günahkâr olan kişi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsm (إثم), insanı sevaptan alıkoyan, günaha sürükleyen fiildir. 'Âsim' (آثم) ise bu fiili işleyen kişidir. Ayetteki 'âsimen' ifadesi, Allah'ın emirlerine karşı gelerek günah işleyen, hatalı yolda olan kişiyi tanımlar ve onlara uymaktan sakındırır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İsm (إثم), günah ve suç anlamına gelir. 'Âsim' (آثم) ise günahkâr, suçlu demektir. Bu ayette, ahlaki ve dini açıdan yanlış yolda olan, günah işlemekte ısrar eden kişilere itaat etmemek gerektiği vurgulanır."}]},{"word":"كَفُورًا","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Nankör, inkarcı, Allah'ın nimetlerini veya varlığını reddeden kişi.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Küfür (كفر), örtmek ve nankörlük etmek anlamlarına gelir. 'Kefûr' (كفور) ise, Allah'ın nimetlerini örten, O'nun varlığını veya birliğini inkar eden aşırı nankör kişidir. Ayette, bu tür inkarcı ve nankör kişilerin yoluna uymaktan sakınılması emredilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Küfür (كفر), Kur'an'da sadece inançsızlık değil, aynı zamanda Allah'ın nimetlerine karşı nankörlük ve O'nun mesajını reddetme anlamlarını da taşır. 'Kefûr' (كفور) kelimesi, bu nankörlüğü ve inkarcılığı sürekli hale getirmiş kişiyi ifade eder. Ayet, müminleri bu tür kişilerin etkisinden uzak durmaya çağırır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Kefûr (كفور), mübalağa sigası olup, çokça inkar eden veya çokça nankörlük eden demektir. Bu ayette, Allah'ın ayetlerini ve nimetlerini sürekli olarak reddeden, inkarcılıkta direnen kişiye işaret eder ve onlara tabi olmaktan sakındırır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["sabir","takva","hidayet-dalalet","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":1,"surface":"ٱصْبِرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ص-ب-ر","rootLatin":"s-b-r","lemma":"صَبَرَ","form":"İf'al","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî, sükûn üzere mebnîdir.","gloss":"sabret"},{"position":2,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"حُكْمِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حُكْم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hükmüne"},{"position":3,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbinin"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yapma"},{"position":5,"surface":"تُطِعْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ط-و-ع","rootLatin":"t-w-ʿ","lemma":"أَطَاعَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy harfi (لَا) ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"uyma"},{"position":6,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":6,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlardan"},{"position":7,"surface":"ءَاثِمًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"أ-ث-م","rootLatin":"ʾ-th-m","lemma":"آثِم","form":"Fâ'il","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"günahkâr olana"},{"position":8,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"veya"},{"position":9,"surface":"كَفُورًا","pos":"isim","posDetail":"Mübalağalı İsm-i Fâil","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفُور","form":"Fa'ûl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf harfi (أَوْ) ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"nankör olana"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnsan Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/24*
- **İnsan Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/24*