# İnsân Sûresi, 29. Âyet (76:29)

> إِنَّ هَـٰذِهِۦ تَذْكِرَةٌ ۖ فَمَن شَآءَ ٱتَّخَذَ إِلَىٰ رَبِّهِۦ سَبِيلًا

*İnne hâżihi teżkira(tun)(s) femen şâe-tteḣaże ilâ rabbihi sebîlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** İşte bu bir öğüttür. Dileyen, Rabbine ulaştıran bir yol tutar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/76/29

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İnsan Suresi 29. ayet, Kur'an'ın bir öğüt ve hatırlatma olduğunu vurgulayarak, insanın iradi seçimiyle Allah'a ulaşma yolunu tutabileceğini ifade eder. Ayet, 'öğüt', 'dilemek' ve 'yol' kavramları üzerinden insanın sorumluluğunu ve hidayet arayışını dilbilimsel bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"تَذْكِرَةٌ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Bu kelime, Kur'an'ın insanlara bir hatırlatma, öğüt ve uyarı niteliğinde olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zikr' kökünden türeyen 'tezkire' kelimesini, unutulan bir şeyi hatırlatma, gafletten uyandırma ve öğüt verme anlamında açıklar. Ayetteki kullanımıyla Kur'an'ın, insanın fıtratında var olan hakikatleri ve Allah'a karşı sorumluluklarını yeniden idrak etmesini sağlayan bir uyarıcı olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zikr' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çekerek, 'tezkire'nin sadece bir hatırlatma değil, aynı zamanda bir 'uyarı' ve 'öğüt' işlevi gördüğünü vurgular. Ayetteki 'tezkire', insanın kendi içindeki ilahi hakikati ve ahiret sorumluluğunu yeniden keşfetmesine yardımcı olan ilahi mesajı ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tezkire' kelimesini 'va'z' (öğüt) ve 'beyan' (açıklama) anlamında kullanır. Ayetteki 'hâzihî tezkire' ifadesiyle Kur'an'ın, insanlara doğru yolu gösteren ve onları gafletten uyandıran açık bir öğüt olduğunu belirtir."}]},{"word":"شَآءَ","root":"ش ي أ","rootLatin":"ş-y-'-","meaning":"Bu kelime, insanın irade ve seçme özgürlüğünü, kendi isteğiyle bir şeyi tercih etme yeteneğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şiyâ' kelimesini 'irade etmek, dilemek, istemek' olarak tanımlar. Ayetteki 'femen şâe' ifadesi, Allah'ın insanlara hidayet yolunu seçme konusunda tam bir özgürlük tanıdığını, bu seçimin tamamen bireyin kendi iradesine bağlı olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'meşîet' (dileme) kavramını, bir şeyi yapmaya veya yapmamaya yönelik kesin bir irade olarak açıklar. Ayetteki 'şâe', insanın Allah'a giden yolu tutma veya tutmama konusundaki hür iradesini ve bu iradenin sonucunda ortaya çıkan sorumluluğu işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'şâe' fiilinin Kur'an'daki kullanımının, genellikle ilahi irade ile birlikte insan iradesini de kapsadığını belirtir. Bu ayette ise, ilahi öğüt sunulduktan sonra, bu öğüdü kabul edip etmeme ve dolayısıyla yolu seçme iradesinin insana ait olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱتَّخَذَ","root":"أ خ ذ","rootLatin":"'-h-z","meaning":"Bu kelime, bir şeyi benimsemek, edinmek, tutmak veya kendine yol kılmak anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ahz' kökünden türeyen 'ittihaz'ı, bir şeyi kendine mal etmek, benimsemek ve onu bir prensip olarak kabul etmek şeklinde açıklar. Ayetteki 'ittehaze ilâ Rabbihî sebîlâ' ifadesi, kişinin Allah'a giden yolu sadece bilmekle kalmayıp, onu aktif olarak benimseyip hayatına tatbik etmesi gerektiğini belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ittihaz' fiilinin 'yapmak, kılmak, edinmek' anlamlarına geldiğini ve bu bağlamda 'sebîl' (yol) ile kullanıldığında, o yolu kendine amaç edinmek ve o yolda ilerlemek anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, kişinin iradi bir eylemle Allah'a ulaşma yolunu kendine hedef kılmasıdır."}]},{"word":"سَبِيلًا","root":"س ب ل","rootLatin":"s-b-l","meaning":"Bu kelime, Allah'a ulaşmak için izlenmesi gereken doğru yolu, yöntemi veya prensibi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sebîl' kelimesini 'yol' olarak tanımlar ve Kur'an'da genellikle hayır ve şer yolları için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ilâ Rabbihî sebîlâ' ifadesi, Allah'a ulaştıran, O'nun rızasına uygun olan doğru yolu, yani İslam'ı ve onun prensiplerini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sebîl' kavramının Kur'an'da sadece fiziksel bir yol değil, aynı zamanda ahlaki ve dini bir 'yöntem' veya 'ilke' anlamına geldiğini vurgular. Ayetteki 'sebîl', Allah'a giden manevi yolu, yani O'nun emirlerine uyarak ve yasaklarından kaçınarak elde edilen hidayet yolunu temsil eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'sebîl' kelimesinin 'tarîk' (yol) ile eş anlamlı olduğunu ancak daha çok 'açık ve belirgin yol' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'sebîlâ', Allah'ın insanlara gösterdiği, açık ve anlaşılır olan hidayet yolunu ifade eder ki bu yol, Kur'an'ın öğütleriyle belirlenmiştir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["hidayet-dalalet","vahiy-kuran"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz, muhakkak"},{"position":2,"surface":"هَـٰذِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَـٰذِهِ","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i işaret olduğu için mebnî; İnne'nin ismi olarak mahallen merfû","gloss":"Bu"},{"position":3,"surface":"تَذْكِرَةٌ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"تَذْكِرَة","form":"Tef'île","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"Bir öğüt"},{"position":4,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"O halde"},{"position":4,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i şart olduğu için mebnî; mübteda olarak mahallen merfû","gloss":"Kim"},{"position":5,"surface":"شَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"sh-y-a","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî; şart fiili olarak mahallen meczûm","gloss":"Diledi"},{"position":6,"surface":"ٱتَّخَذَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî; şartın cevabı olarak mahallen meczûm","gloss":"Tuttu, edindi"},{"position":7,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a (doğru)"},{"position":8,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rab"},{"position":8,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muttasıl zamir olduğu için mebnî; muzâfun ileyh olarak mahallen mecrûr","gloss":"Onun"},{"position":9,"surface":"سَبِيلًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ب-ل","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Bir yol"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/29*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/29*
- **İnsan Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/29*
- **İnsan Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/29*
- **Tekvîr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/29*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/29*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/29*
- **İnci Tezgâhı (2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/29*
- **Tekvîr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/29*
- **İnci Tezgâhı (2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/29*