# İnsân Sûresi, 7. Âyet (76:7)

> يُوفُونَ بِٱلنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُۥ مُسْتَطِيرًا

*Yûfûne bi-nneżri ve yeḣâfûne yevmen kâne şerruhu mustetîrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** O kullar adaklarını yerine getirirler. Kötülüğü her yanı kuşatmış bir günden korkarlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/76/7

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İnsân Suresi'nin 7. ayeti, ahde vefa ve kıyamet gününün dehşetinden sakınma temalarını işler. Ayet, salih kulların temel özelliklerini, özellikle verdikleri sözlere bağlılıklarını ve ahiret gününün yaygın şerrinden duydukları korkuyu vurgular.","keyConcepts":[{"word":"يُوفُونَ","root":"و ف ي","rootLatin":"v-f-y","meaning":"Verdikleri sözü eksiksiz yerine getirmek, ahde vefa göstermek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vefâ kelimesi, bir şeyi tamamlamak, eksiksiz kılmak ve sözü yerine getirmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'yûfûne' ifadesi, onların Allah'a verdikleri sözleri ve kendi aralarındaki ahitleri tam olarak yerine getirdiklerini, ahde vefa gösterdiklerini belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Yûfûne, 'yütemmûne' yani tamamlarlar, eksiksiz yaparlar demektir. Burada 'en-nezr' (adak) ile birlikte kullanılması, adaklarını eksiksiz yerine getirdiklerini, sözlerinde durduklarını mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Vefâ kavramı, Kur'an'da genellikle ahde bağlılık ve sözü yerine getirme anlamında kullanılır. Bu ayetteki 'yûfûne bi'n-nezr' ifadesi, müminlerin Allah'a karşı sorumluluklarını ve adaklarını titizlikle yerine getirme ahlakını yansıtır, bu da onların dindarlıklarının önemli bir göstergesidir."}]},{"word":"بِٱلنَّذْرِ","root":"ن ذ ر","rootLatin":"n-z-r","meaning":"Allah'a verilen söz, adak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nezr, kişinin kendi üzerine vacip kıldığı, Allah'a adadığı bir şeyi ifade eder. Ayetteki 'bi'n-nezr' ifadesi, onların Allah'a verdikleri sözleri, adaklarını yerine getirdiklerini, bu konuda titiz davrandıklarını gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nezr, bir şeyi kendi üzerine vacip kılmak, Allah'a adakta bulunmaktır. Bu ayetteki kullanımı, müminlerin Allah'a verdikleri sözleri, yani adaklarını ve taahhütlerini yerine getirme konusundaki samimiyetlerini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Nezr kelimesi, Kur'an'da genellikle bir şarta bağlı olarak veya şartsız olarak Allah'a yapılan adakları ifade eder. İnsân Suresi'ndeki bu ayette, salih kulların bu tür adakları yerine getirme konusundaki hassasiyetleri, onların takva sahibi oluşlarının bir göstergesi olarak sunulur."}]},{"word":"يَخَافُونَ","root":"خ و ف","rootLatin":"h-v-f","meaning":"Korkmak, çekinmek, endişe duymak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Havf, bir şeyden dolayı duyulan endişe ve korkudur. Ayetteki 'yehâfûne' ifadesi, onların kıyamet gününün dehşetinden, o günün şerrinden duydukları derin korkuyu ve bu korkunun onları salih amellere sevk ettiğini belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Havf, bir şeyin vuku bulmasından veya bir zararın gelmesinden duyulan içsel bir ürpermedir. Bu ayetteki 'yehâfûne yevmen' ifadesi, müminlerin ahiret gününün şiddetinden ve azabından duydukları korkuyu, bu korkunun onları günahlardan uzak tuttuğunu ve ibadete yönelttiğini açıklar."}]},{"word":"يَوْمًا","root":"ي و م","rootLatin":"y-v-m","meaning":"Kıyamet günü, hesap günü.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Yevm, bilinen zaman dilimi olmakla birlikte, Kur'an'da genellikle kıyamet günü, hesap günü gibi belirli ve önemli bir günü ifade eder. Bu ayetteki 'yevmen' ifadesi, 'kıyamet günü'nü kasteder ve o günün dehşetini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Yevm kelimesi, Kur'an'da bazen belirli bir zaman dilimini, bazen de özellikle kıyamet gününü ifade eder. Bu ayetteki 'yevmen' ifadesi, 'şerri müstatîr' (şerri yaygın) vasfıyla birlikte kullanılarak, kıyamet gününün şiddetini ve dehşetini belirtir."}]},{"word":"مُسْتَطِيرًا","root":"ط ي ر","rootLatin":"t-y-r","meaning":"Yaygın, her yere dağılmış, şiddetli.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Müstatîr, 'münteşir' yani yayılmış, dağılmış demektir. Ayetteki 'şerruhû müstatîrâ' ifadesi, kıyamet gününün şerrinin her yere yayıldığını, herkesi kuşattığını ve şiddetli olduğunu mecazi olarak anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Müstatîr, 'intişar eden, yayılan' anlamındadır. Bu ayetteki kullanımı, kıyamet gününün şerrinin ve dehşetinin o kadar büyük ve yaygın olduğunu ifade eder ki, ondan kaçış veya kurtuluş imkanı yoktur, herkesi kuşatır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Müstatîr, 'tayr' kökünden türemiş olup, bir şeyin kuş gibi dağılıp yayılması anlamını taşır. Ayetteki 'şerruhû müstatîrâ' ifadesi, kıyamet gününün kötülüğünün ve azabının her tarafa yayıldığını, şiddetinin ve dehşetinin herkesi sardığını mecazi bir anlatımla vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","ahiret-mukafat","takva","iman"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يُوفُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ف-ي","rootLatin":"w-f-y","lemma":"وَفَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yerine getirirler"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":2,"surface":"ٱلنَّذْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ذ-ر","rootLatin":"n-dh-r","lemma":"نَذْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"adağı"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"يَخَافُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-و-ف","rootLatin":"kh-w-f","lemma":"خَافَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"korkarlar"},{"position":4,"surface":"يَوْمًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir günden"},{"position":5,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî (Nakıs)","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":6,"surface":"شَرُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ر-ر","rootLatin":"sh-r-r","lemma":"شَرّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"şerri"},{"position":6,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":7,"surface":"مُسْتَطِيرًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ط-ي-ر","rootLatin":"ṭ-y-r","lemma":"مُسْتَطِير","form":"İstif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"yaygın olan"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnsan Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/7*
- **İnsan Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *76/7*