# Mürselât Sûresi, 14. Âyet (77:14)

> وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا يَوْمُ ٱلْفَصْلِ

*Vemâ edrâke mâ yevmu-lfasl(i)*

**Meal (Diyanet):** Hüküm ve ayırım gününü sen ne bileceksin.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/77/14

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününün dehşetini ve büyüklüğünü vurgulamak için retorik bir soru kullanır. 'Yevmü'l-Fasl' kavramı, ilahi adaletin tecelli edeceği ve hak ile batılın ayrılacağı nihai yargı gününü ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"أَدْرَىٰكَ","root":"د ر ي","rootLatin":"d-r-y","meaning":"Bilmek, idrak etmek; burada 'nasıl bilebilirsin ki' anlamında, bilginin imkansızlığını vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"درى (derâ) kelimesi, bir şeyi bilmek, idrak etmek anlamına gelir. Kur'an'da 'mâ edrâke' kalıbı, muhatabın o şeyin hakikatini tam olarak kavrayamayacağını, onun büyüklüğünü ve dehşetini ifade etmek için kullanılır. Bu ayette, kıyamet gününün dehşetinin insan idrakini aştığını belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Bu ifade, 'mâ a'leme' (ne bildirdi) anlamındadır. Arap dilinde bu tür istifhamlar, bir şeyin büyüklüğünü ve şanını ifade etmek için kullanılır. Ayetteki 'mâ edrâke', hüküm gününün mahiyetinin ve dehşetinin sıradan bir bilgiyle kavranamayacağını mecazi olarak anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'idrâk' kavramının Kur'an'daki kullanımını incelerken, 'mâ edrâke' gibi ifadelerin, Allah'ın mutlak bilgisini ve insanın sınırlı idrakini karşılaştırdığını belirtir. Bu ayette, kıyamet gününün insan aklının ötesinde bir gerçeklik olduğunu vurgular."}]},{"word":"يَوْمُ","root":"ي و م","rootLatin":"y-w-m","meaning":"Gün; burada belirli bir zaman dilimini değil, özel bir olayın gerçekleşeceği 'Hüküm Günü'nü ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"يوم (yevm) kelimesi, bilinen anlamıyla gün demektir. Ancak Kur'an'da 'yevmü'l-fasl' gibi terkiplerde kullanıldığında, belirli bir olayın, özellikle de kıyametin ve hesap gününün vuku bulacağı zaman dilimini ifade eder. Bu, sıradan bir günden farklı, özel bir gündür."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Yevm, güneşin doğuşundan batışına kadar olan süreyi ifade etse de, Kur'an'da bazen bir dönemi veya önemli bir olayın vuku bulduğu zamanı belirtmek için kullanılır. 'Yevmü'l-fasl' terkibinde, bu kelime, Allah'ın hükmünün tecelli edeceği, hak ile batılın ayrılacağı o büyük günü işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'yevm' kelimesinin Kur'an'daki semantik alanını incelerken, bu kelimenin sadece takvimsel bir zaman dilimi olmaktan öte, 'yevmü'd-dîn', 'yevmü'l-kıyâme' gibi terkiplerle kullanıldığında, ilahi adaletin tecelli edeceği nihai zamanı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'yevmü'l-fasl' da bu özel anlamı taşır."}]},{"word":"ٱلْفَصْلِ","root":"ف ص ل","rootLatin":"f-s-l","meaning":"Ayırmak, hüküm vermek, karar vermek; burada hak ile batılın, iyilerle kötülerin ayrılacağı nihai yargı gününü ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"فصل (fasl) kelimesi, bir şeyi diğerinden ayırmak, iki şey arasına hüküm koymak anlamına gelir. 'Yevmü'l-fasl' terkibinde, bu kelime, Allah'ın kulları arasında hüküm vereceği, haklıyı haksızdan, mümini kâfirden ayıracağı günü ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fasl, bir şeyi kesip ayırmak, hüküm vermek ve karara bağlamak demektir. 'Yevmü'l-fasl', kıyamet gününe verilen isimlerden biridir; zira o gün, insanlar arasındaki ihtilaflar çözülecek, hakikat ortaya çıkacak ve herkesin amellerine göre hüküm verilecektir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Fasl, iki şey arasındaki ayrımı ifade eder. 'Yevmü'l-fasl', dünya hayatında karışmış olan hak ile batılın, iyilik ile kötülüğün, mümin ile kâfirin birbirinden kesin olarak ayrılacağı gündür. Bu ayrım, ilahi adaletle gerçekleşecek olan nihai hükmü simgeler."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'fasl' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini vurgular. Bu, sadece bir ayrım değil, aynı zamanda ilahi adaletin tecellisiyle gelen nihai bir yargıdır. 'Yevmü'l-fasl', dünya hayatındaki belirsizliklerin ve ihtilafların sona ereceği, mutlak hakikatin ortaya çıkacağı günü ifade eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mürselât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *77/14*
- **Nebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *77/13-14*
- **Mürselât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *77/14*
- **Mürselât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *77/14*
- **Mürselât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *77/14*