# Nâziât Sûresi, 29. Âyet (79:29)

> وَأَغْطَشَ لَيْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَىٰهَا

*Ve aġtaşe leylehâ ve aḣrace duhâhâ*

**Meal (Diyanet):** O göğün gecesini karanlık yaptı, ışığını da çıkardı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/79/29

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın evrendeki kudretini ve düzenini, gece ve gündüzün yaratılışı üzerinden vurgulamaktadır. Özellikle 'ağtaş' ve 'duhâ' kelimeleri, bu kozmik düzenin zıtlıklar ve tamamlayıcılıklar üzerine kurulu olduğunu dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"أَغْطَشَ","root":"غ ط ش","rootLatin":"ğ-t-ş","meaning":"Allah'ın geceyi karanlık kılması, karartması eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ağtaş' kelimesini 'geceyi karanlık yapmak, karartmak' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kudretiyle geceye özgü karanlık vasfını verdiğini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ğataş' kökünü 'karanlık' anlamında kullanır ve 'ağtaş' fiilinin 'karanlığı yaymak, karanlık kılmak' manasına geldiğini belirtir. Ayette, gecenin doğal bir özelliği olarak değil, ilahi bir fiil sonucu karanlık kılındığına işaret eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ğataş'ı 'karanlığın şiddeti' olarak tanımlar. 'Ağtaş' fiili, bu şiddetli karanlığın geceye verilmesi eylemini ifade eder ki bu da ayetteki 'gecesini karanlık yaptı' ifadesinin derinliğini gösterir."}]},{"word":"لَيْلَهَا","root":"ل ي ل","rootLatin":"l-y-l","meaning":"Gecenin kendisi, karanlığın ve dinlenmenin vaktini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'leyl' kelimesini 'karanlığın çöktüğü zaman dilimi' olarak açıklar. Ayetteki 'leylehâ' ifadesi, yeryüzünün gecesini, yani ona ait olan karanlık zamanı belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'leyl'i 'güneşin batışından şafağın söküşüne kadar olan zaman' olarak tanımlar. Ayette, bu zaman diliminin ilahi bir fiille karanlık kılındığına dikkat çeker."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'leyl' kavramının Kur'an'da genellikle 'karanlık, dinlenme, gizlenme' gibi anlamlarla ilişkili olduğunu belirtir. Bu ayette, 'leyl'in karanlık kılınması, Allah'ın kudretinin bir tezahürü olarak sunulur ve gündüzle olan zıtlığı vurgulanır."}]},{"word":"أَخْرَجَ","root":"خ ر ج","rootLatin":"h-r-c","meaning":"Bir şeyi dışarı çıkarmak, ortaya çıkarmak, meydana getirmek anlamındadır; ayette gündüzü aydınlatma fiilini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ahrace' fiilini 'ortaya çıkarmak, meydana getirmek' olarak açıklar. Ayetteki 'ahrace duhâhâ' ifadesi, mecazi olarak gündüzün aydınlığını ortaya çıkarmak, onu görünür kılmak anlamında kullanılır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hurûc' kökünü 'bir şeyin bulunduğu yerden ayrılması' olarak tanımlar. 'Ahrace' fiili ise 'bir şeyi dışarı çıkarmak, görünür kılmak' anlamındadır. Ayette, gecenin karanlığından sonra gündüzün aydınlığının ilahi bir fiille ortaya çıkarıldığını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ahrace' fiilinin 'bir şeyi yokluktan varlığa çıkarmak' veya 'gizlilikten açıklığa çıkarmak' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayette, gündüzün aydınlığının, gecenin karanlığından sonra Allah tarafından ortaya konulduğunu ifade eder."}]},{"word":"ضُحَىٰهَا","root":"ض ح و","rootLatin":"d-h-v","meaning":"Gündüzün aydınlığı, güneşin yükseldiği ve ışık saçtığı vakti ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'duhâ' kelimesini 'gündüzün ilk vakti, güneşin yükselip aydınlattığı zaman' olarak açıklar. Ayetteki 'duhâhâ' ifadesi, yeryüzünün gündüzünü, yani aydınlık zamanını belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'duhâ'yı 'güneşin yükseldiği ve ışığının yayıldığı vakit' olarak tanımlar. Ayette, bu aydınlık vaktin ilahi bir fiille ortaya çıkarıldığını, gecenin karanlığına zıt olarak yaratıldığını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'duhâ' kelimesinin Kur'an'da 'gündüzün aydınlık ve parlaklığı' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, 'duhâ'nın ortaya çıkarılması, Allah'ın evreni aydınlatma ve yaşamı mümkün kılma kudretini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"أَغْطَشَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"غ-ط-ش","rootLatin":"gh-ṭ-sh","lemma":"إِغْطَاش","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"karanlık yaptı"},{"position":2,"surface":"لَيْلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"gecesini"},{"position":2,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"أَخْرَجَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"إِخْرَاج","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"çıkardı/aydınlattı"},{"position":4,"surface":"ضُحَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ض-ح-و","rootLatin":"ḍ-ḥ-w","lemma":"ضُحَى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kuşluğunu/aydınlığını"},{"position":4,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"}]