# Nâziât Sûresi, 40. Âyet (79:40)

> وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِۦ وَنَهَى ٱلنَّفْسَ عَنِ ٱلْهَوَىٰ

*Ve-emmâ men ḣâfe mekâme rabbihi ve nehâ-nnefse ‘ani-lhevâ*

**Meal (Diyanet):** (40-41) Kim de, Rabbinin huzurunda duracağından korkar ve nefsini arzularından alıkoyarsa, şüphesiz, cennet onun sığınağıdır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/79/40

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nâziât Suresi'nin 40. ayeti, Allah'ın azametinden korkmanın ve nefsi heva ve heveslerden uzak tutmanın önemini vurgular. Ayet, bu iki temel eylemin ahiretteki mükafatını (cennet) müjdeleyerek, insan davranışlarının uhrevi sonuçlarına işaret eder.","keyConcepts":[{"word":"خَافَ","root":"خ و ف","rootLatin":"h-v-f","meaning":"Allah'ın azametinden veya cezasından çekinmek, korkmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'havf' kelimesini, bir şeyin sonucunda hoşlanılmayan bir durumun meydana geleceği beklentisi olarak tanımlar. Ayetteki 'خَافَ مَقَامَ رَبِّهِۦ' ifadesi, Allah'ın huzurunda durmanın veya O'nun azametinin getireceği sorumluluktan ve hesaptan duyulan derin saygılı korkuyu ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'havf'ı, kalbin bir musibetin gelmesinden veya bir nimetin gitmesinden dolayı duyduğu acı olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Rabbin makamının yüceliği karşısında duyulan huşu ve O'nun azabından sakınma bilincini yansıtır."}]},{"word":"مَقَامَ","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Allah'ın huzurunda durma, O'nun azameti veya hükümranlığı.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'makam' kelimesinin bu bağlamda 'Allah'ın huzurunda durma' veya 'O'nun azamet ve kudretinin tecellisi' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'مَقَامَ رَبِّهِۦ' ifadesi, kıyamet gününde hesap vermek üzere Allah'ın huzurunda durma anını veya O'nun yüceliğini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'makam' kelimesinin mecazi olarak 'Allah'ın azameti ve hükümranlığı' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette, Rabbin makamından korkmak, O'nun yüceliğine ve kudretine karşı duyulan saygıyı ve O'nun hükmünden çekinmeyi anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'makam' kelimesinin Kur'an'da bazen 'durulacak yer'den öte, 'mevki, statü, yücelik' gibi anlamlara geldiğini belirtir. 'مَقَامَ رَبِّهِۦ' ifadesi, Allah'ın mutlak otoritesini ve yüce konumunu çağrıştırır, bu da insanda derin bir saygı ve sorumluluk hissi uyandırır."}]},{"word":"نَهَىٰ","root":"ن ه ي","rootLatin":"n-h-y","meaning":"Bir şeyi yapmaktan alıkoymak, yasaklamak, engellemek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nehy' kelimesini bir şeyi yapmaktan men etmek, alıkoymak olarak açıklar. Ayetteki 'وَنَهَى ٱلنَّفْسَ عَنِ ٱلْهَوَىٰ' ifadesi, kişinin kendi nefsini heva ve heveslerinin peşinden gitmekten bilinçli bir şekilde engellemesini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'nehy'in bir şeyi yapmaktan vazgeçirme anlamını vurgular. Bu ayette, nefsin arzularına karşı koyma ve onu kötü eğilimlerden uzak tutma eylemi, takva sahibi olmanın bir göstergesi olarak sunulur."}]},{"word":"ٱلنَّفْسَ","root":"ن ف س","rootLatin":"n-f-s","meaning":"İnsanın benliği, ruhu, arzuları ve iradesi.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'nefs' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını, bu ayette ise insanın içsel benliğini, arzularını ve eğilimlerini ifade ettiğini belirtir. 'Nefsi heva'dan alıkoymak', kişinin kendi iç dünyasındaki kötü eğilimlere karşı mücadele etmesidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'nefs'in Kur'an'da hem ruhsal hem de bedensel yönleriyle insanı ifade ettiğini, ancak özellikle ahlaki bağlamlarda 'arzulara meyilli benlik' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'nefs', irade ve seçim yapma yeteneğine sahip olan, heva ve heveslere kapılabilen insan benliğini temsil eder."}]},{"word":"ٱلْهَوَىٰ","root":"ه و ي","rootLatin":"h-v-y","meaning":"Nefsin kötü arzuları, hevesler, tutkular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'heva' kelimesinin aslen 'düşmek' anlamına geldiğini ve mecazi olarak nefsin kötü arzularına düşkünlüğü ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'عَنِ ٱلْهَوَىٰ' ifadesi, kişinin aklını ve iradesini kullanarak nefsinin kontrolsüz ve zararlı isteklerinden uzak durmasını anlatır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'heva'yı, nefsin şehvet ve arzularına meyletmesi olarak tanımlar. Bu ayette, 'heva'dan nehyetmek, kişinin ahlaki ve dini değerlere aykırı düşen tutkularına gem vurması ve kendini bu tür eğilimlerden koruması anlamına gelir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'heva'nın Kur'an'da genellikle olumsuz bir çağrışım taşıdığını ve 'kişisel arzu, tutku, heves' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette, 'heva'dan uzak durmak, Allah'ın emirlerine uygun bir yaşam sürmenin temel şartlarından biri olarak sunulur."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["takva","cennet","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"أَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَمَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ama"},{"position":2,"surface":"مَنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"kim"},{"position":3,"surface":"خَافَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-و-ف","rootLatin":"ḫ-w-f","lemma":"خَافَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"korktu"},{"position":4,"surface":"مَقَامَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar Mîmî","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"مَقَام","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"makamından/azametinden"},{"position":5,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbinin"},{"position":5,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"نَهَى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ه-ي","rootLatin":"n-h-y","lemma":"نَهَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"alıkoydu"},{"position":7,"surface":"ٱل","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tarif","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ال","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"el-"},{"position":7,"surface":"نَّفْسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nefsi/kendini"},{"position":8,"surface":"عَنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":9,"surface":"ٱلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tarif","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ال","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"el-"},{"position":9,"surface":"هَوَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ه-و-ي","rootLatin":"h-w-y","lemma":"هَوَى","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"heva/kötülük"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *79/40-41*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *79/40-41*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *79/40-41*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *79/40-41*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *79/40-41*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *79/40-41*