# Enfâl Sûresi, 22. Âyet (8:22)

> ۞ إِنَّ شَرَّ ٱلدَّوَآبِّ عِندَ ٱللَّهِ ٱلصُّمُّ ٱلْبُكْمُ ٱلَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ

*İnne şerra-ddevâbbi ‘inda(A)llâhi-ssummu-lbukmu-lleżîne lâ ya'kilûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz, yeryüzünde yürüyen canlıların Allah katında en kötüsü, akıllarını kullanmayan (gerçeği görmeyen) sağırlar, dilsizlerdir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/8/22

---

## Tefsir

{"topics":["musrikler","hidayet-dalalet","ilim-hikmet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"أ-ن-ن","rootLatin":"a-n-n","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz"},{"position":2,"surface":"شَرَّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ش-ر-ر","rootLatin":"sh-r-r","lemma":"شَرّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"en kötüsü"},{"position":3,"surface":"ٱلدَّوَآبِّ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"د-ب-ب","rootLatin":"d-b-b","lemma":"دَابَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"canlıların"},{"position":4,"surface":"عِندَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ع-ن-د","rootLatin":"'-n-d","lemma":"عِندَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"katında"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":6,"surface":"ٱلصُّمُّ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ص-م-م","rootLatin":"s-m-m","lemma":"أَصَمّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"sağırlar"},{"position":7,"surface":"ٱلْبُكْمُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ب-ك-م","rootLatin":"b-k-m","lemma":"أَبْكَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"dilsizler"},{"position":8,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Sıfat olduğu için mebnî","gloss":"o kimseler ki"},{"position":9,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":10,"surface":"يَعْقِلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ق-ل","rootLatin":"'-q-l","lemma":"عَقَلَ","form":"Fa'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"akletmezler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enfâl Suresi 22. ayet, Allah katında en kötü canlıların, hakikati idrak edemeyen, manevi olarak sağır ve dilsiz olanlar olduğunu vurgular. Ayet, işitme, konuşma ve akletme yetilerinin sadece fiziksel değil, aynı zamanda idrak ve anlama boyutundaki önemine işaret eder.","keyConcepts":[{"word":"شَرَّ","root":"ش ر ر","rootLatin":"ş-r-r","meaning":"Kötülük, şer, en kötü olma durumu.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şer kelimesi, genellikle hayrın zıddı olarak kullanılır ve istenmeyen, hoş olmayan her türlü durumu ifade eder. Ayetteki 'şerre' ifadesi, 'en kötü' anlamında tafdil (üstünlük) kalıbında gelerek, Allah katında en değersiz ve zararlı varlıkları nitelemektedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Şer, nefret edilen, çirkin görülen ve zararlı olan şeydir. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın rızasına aykırı düşen, hakikati idrakten uzak olanların, yaratılmışlar içinde en aşağı mertebede olduğunu belirtir."}]},{"word":"ٱلدَّوَآبِّ","root":"د ب ب","rootLatin":"d-b-b","meaning":"Yeryüzünde hareket eden, yürüyen canlılar, hayvanlar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Dâbbe kelimesi, yeryüzünde yürüyen, hareket eden her canlı için kullanılır. Ayetteki 'ed-devâbb' ifadesi, insanları da kapsayan geniş bir anlamda, Allah'ın yarattığı tüm canlı varlıkları ifade eder. Burada, akletmeyen insanların, hayvanlardan daha aşağı bir seviyeye düşürüldüğü vurgulanır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Dâbbe, yeryüzünde debelenen, yürüyen her şeydir. Ayetteki kullanımı mecazidir; akıl nimetini kullanmayan insanları, hayvanlar gibi sadece içgüdüleriyle hareket eden varlıklar olarak tasvir eder, onların manevi körlüğünü ve sağırlığını vurgular."}]},{"word":"ٱلصُّمُّ","root":"ص م م","rootLatin":"s-m-m","meaning":"Sağır olanlar, işitmeyenler; mecazi olarak hakikate kulak tıkayanlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sağır (asamm), işitme yeteneğini kaybetmiş kimsedir. Kur'an'da bu kelime genellikle mecazi anlamda kullanılır; hakikati işitmeyen, öğütlere kulak vermeyen, kalbi mühürlenmiş kimseleri ifade eder. Ayetteki 'es-summu', Allah'ın ayetlerine karşı sağır olan, hakikati duymak istemeyen kişileri anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'sağırlık' kavramı, sadece fiziksel bir engel olmaktan öte, ilahi mesajı idrak edememe, hakikate karşı duyarsız kalma durumunu ifade eder. Bu ayette, Allah'ın ayetlerini işitmeyen ve anlamayanların, manevi olarak sağır oldukları belirtilir."}]},{"word":"ٱلْبُكْمُ","root":"ب ك م","rootLatin":"b-k-m","meaning":"Dilsiz olanlar, konuşamayanlar; mecazi olarak hakikati dile getiremeyenler.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Bekm, konuşma yeteneği olmayan, dilsiz kimsedir. Kur'an'da bu kelime, hakikati ifade edemeyen, doğruyu söylemekten aciz olan veya batılı savunan kimseler için mecazi olarak kullanılır. Ayetteki 'el-bukmu', hakikati dile getiremeyen veya batıl sözler sarf eden kişileri tasvir eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Bükm, dilsizlik halidir. Ayetteki kullanımı, sadece fiziksel bir engel değil, aynı zamanda hakikati ifade etme ve savunma yeteneğinden yoksun olmayı, batıl üzere susmayı veya batılı konuşmayı ifade eder. Bu kişiler, işitme ve konuşma yetilerini hakikat yolunda kullanmayanlardır."}]},{"word":"يَعْقِلُونَ","root":"ع ق ل","rootLatin":"a-k-l","meaning":"Akletmek, idrak etmek, anlamak, düşünmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Akıl, bir şeyi bağlamak, tutmak anlamına gelir. İdrak ve düşünme yeteneği için kullanılır çünkü akıl, insanı yanlışlardan alıkoyar ve doğruya bağlar. Ayetteki 'lâ ya'kılûne' ifadesi, bu kişilerin sadece duymak ve konuşmakla kalmayıp, aynı zamanda duyduklarını ve gördüklerini idrak edip anlamlandıramadıklarını, yani akıl nimetini kullanmadıklarını belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Akıl, Kur'an'da genellikle düşünme, anlama, idrak etme ve sonuç çıkarma yeteneği olarak geçer. 'Lâ ya'kılûne' ifadesi, bu kişilerin ilahi mesajları ve evrendeki ayetleri derinlemesine düşünme ve onlardan ders çıkarma yeteneğinden mahrum olduklarını, bu nedenle de manevi körlük ve sağırlık içinde yaşadıklarını vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/22*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/22*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22. âyetinde*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22. âyetinde*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *8/22*
- **Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *8/22*
- **Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *8/22*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *8/22*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *8/22*
- **Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *8/22*
- **Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *8/22*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/22*