# Enfâl Sûresi, 26. Âyet (8:26)

> وَٱذْكُرُوٓا۟ إِذْ أَنتُمْ قَلِيلٌ مُّسْتَضْعَفُونَ فِى ٱلْأَرْضِ تَخَافُونَ أَن يَتَخَطَّفَكُمُ ٱلنَّاسُ فَـَٔاوَىٰكُمْ وَأَيَّدَكُم بِنَصْرِهِۦ وَرَزَقَكُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَـٰتِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

*Veżkurû iż entum kalîlun mustad'afûne fî-l-ardi teḣâfûne en yeteḣattafekumu-nnâsu feâvâkum veeyyedekum binasrihi verazekakum mine-ttayyibâti le'allekum teşkurûn(e)*

**Meal (Diyanet):** O vakti hatırlayın ki siz yeryüzünde güçsüz ve zayıf idiniz. İnsanların sizi kapıp götürmesinden korkuyordunuz. Derken Allah sizi barındırdı, yardımıyla destekledi ve sizi temiz şeylerden rızıklandırdı ki şükredesiniz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/8/26

---

## Tefsir

{"topics":["sukur","rizik","imtihan-bela","sosyal-dayanisma"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enfâl Suresi 26. ayet, Müslümanlara geçmişteki zayıf durumlarını ve Allah'ın kendilerine nasıl yardım ettiğini hatırlatarak şükretmelerini emreder. Ayet, 'zayıflık', 'barınma', 'destek' ve 'rızık' gibi kavramlar üzerinden Allah'ın lütfunu vurgular.","keyConcepts":[{"word":"قَلِيلٌ","root":"ق ل ل","rootLatin":"k-l-l","meaning":"Sayıca az, nicelik olarak küçük olma durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kall' (قلّ) kelimesinin azlık, küçüklük ve eksiklik anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'kalîl' (قَلِيلٌ) kelimesi, Müslümanların Mekke dönemindeki sayıca azlığını ve dolayısıyla güçsüzlüğünü vurgular. Bu azlık, onların düşman karşısındaki savunmasızlığını pekiştiren bir durumdur."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kalîl' kelimesinin burada 'az sayıda' anlamında kullanıldığını ve bu durumun, Müslümanların o dönemdeki zayıf konumunu tasvir ettiğini ifade eder. Ayet, bu azlığın getirdiği korku ve endişeyi hatırlatır."}]},{"word":"مُّسْتَضْعَفُونَ","root":"ض ع ف","rootLatin":"d-'-f","meaning":"Zayıf düşürülmüş, güçsüz kılınmış veya zayıf sayılmış olma durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'istid'âf' (استضعاف) kelimesinin, birini zayıf ve güçsüz bulmak, onu hor görmek ve ezmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'müstaḍ'afûn' (مُّسْتَضْعَفُونَ) kelimesi, Müslümanların Mekke döneminde müşrikler tarafından baskı altında tutulduklarını, güçsüz ve savunmasız görüldüklerini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'da'f' (ضعف) kökünün zayıflık, güçsüzlük ve acizlik anlamlarına geldiğini açıklar. 'Müstaḍ'afûn' ise başkaları tarafından zayıf düşürülen, ezilen kimselerdir. Ayet, bu durumun Müslümanlar üzerindeki psikolojik ve sosyal etkisini, yani insanların onları esir almasından korkmalarını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'da'f' kökünün genellikle insanın acizliğini ve Allah'a muhtaçlığını ifade ettiğini belirtir. 'Müstaḍ'afûn' kavramı, sadece fiziksel zayıflığı değil, aynı zamanda sosyal ve siyasi baskı altında olma durumunu da kapsar. Ayet, bu zayıflık durumundan Allah'ın yardımıyla kurtuluşu anlatır."}]},{"word":"فَـَٔاوَىٰكُمْ","root":"أ و ي","rootLatin":"e-v-y","meaning":"Birini barındırmak, sığınacak yer vermek, korumak ve himaye etmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'evâ' (أوى) fiilinin bir yere sığınmak, barınmak ve korunmak anlamlarına geldiğini ifade eder. 'Fe-âvâküm' (فَـَٔاوَىٰكُمْ) ifadesi, Allah'ın Müslümanlara Medine'de bir sığınak ve barınak sağlamasını, onları düşmanlarından korumasını anlatır. Bu, Allah'ın onlara olan lütfunun bir göstergesidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'îvâ' (إيواء) kelimesinin, bir kimseyi tehlikeden koruyarak güvenli bir yere yerleştirmek olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın Müslümanları Mekke'deki zulümden kurtarıp Medine'ye hicret etmelerini sağlaması ve orada onlara güvenli bir yaşam alanı sunmasıdır."}]},{"word":"وَأَيَّدَكُم","root":"أ ي د","rootLatin":"e-y-d","meaning":"Birini güçlendirmek, desteklemek, yardım etmek ve kuvvetlendirmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'eyyed' (أيد) fiilinin 'güçlendirmek' ve 'desteklemek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'eyyedeküm' (وَأَيَّدَكُم) ifadesi, Allah'ın Müslümanlara kendi yardımıyla (bi-nasrihî) güç ve kuvvet vermesini, onları düşmanlarına karşı desteklemesini ifade eder. Bu destek, hem manevi hem de maddi olabilir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'te'yîd' (تأييد) kelimesinin, bir şeyi kuvvetlendirmek, sağlamlaştırmak ve ona destek olmak olduğunu açıklar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın Müslümanlara verdiği yardım ve destekle onların zayıflıktan kurtulup güçlenmelerini sağlaması kastedilir. Bu, Bedir gibi savaşlardaki ilahi yardımı da içerir."}]},{"word":"وَرَزَقَكُم","root":"ر ز ق","rootLatin":"r-z-k","meaning":"Birine rızık vermek, geçimini sağlamak ve nimetlendirmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rızk' (رزق) kelimesinin, Allah tarafından canlılara verilen her türlü nimet ve geçim kaynağı olduğunu belirtir. Ayetteki 'razakaküm' (وَرَزَقَكُم) ifadesi, Allah'ın Müslümanlara 'tayyibât' (temiz ve helal rızıklar) vermesini, onların maddi ihtiyaçlarını karşılamasını ve refahlarını sağlamasını ifade eder. Bu, Allah'ın onlara olan lütfunun bir başka boyutudur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rızk' kavramının Kur'an'da sadece maddi geçim kaynaklarını değil, aynı zamanda manevi nimetleri ve ilahi lütufları da kapsadığını vurgular. Ayetteki 'tayyibât' ile birlikte kullanılması, bu rızkın helal, temiz ve bereketli olduğunu gösterir. Bu, Müslümanların şükretmeleri için önemli bir sebeptir."}]},{"word":"تَشْكُرُونَ","root":"ش ك ر","rootLatin":"ş-k-r","meaning":"Nimetlere karşılık minnettarlık göstermek, şükretmek ve verilen iyilikleri dile getirmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şükr' (شكر) kelimesinin, yapılan iyiliğin karşılığını bilmek ve onu dile getirmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'teşkurûn' (تَشْكُرُونَ) ifadesi, Allah'ın Müslümanlara verdiği barınma, destek ve rızık gibi nimetlere karşılık minnettarlık göstermelerini ve O'na şükretmelerini emreder. Bu, imanın ve kulluğun bir gereğidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'şükr' kavramının, Allah'ın lütuflarına karşı insanın bilinçli bir minnettarlık göstermesi ve bu minnettarlığı hem kalben hem de amelen ifade etmesi olduğunu açıklar. Ayet, Allah'ın geçmişteki yardımlarını hatırlatarak Müslümanları bu şükür eylemine teşvik eder."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱذْكُرُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"hatırlayın"},{"position":2,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":3,"surface":"أَنتُمْ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"siz"},{"position":4,"surface":"قَلِيلٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-ل-ل","rootLatin":"q-l-l","lemma":"قَلِيل","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"az"},{"position":5,"surface":"مُّسْتَضْعَفُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ض-ع-ف","rootLatin":"ḍ-ʿ-f","lemma":"مُسْتَضْعَف","form":"İstif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"zayıf sayılanlar"},{"position":6,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":7,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"ʾ-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzü"},{"position":8,"surface":"تَخَافُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-و-ف","rootLatin":"kh-w-f","lemma":"خَافَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"korkuyorsunuz"},{"position":9,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ki"},{"position":10,"surface":"يَتَخَطَّفَكُمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ط-ف","rootLatin":"kh-ṭ-f","lemma":"تَخَطَّفَ","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından sonra geldiği için mansûb","gloss":"sizi alıp götürsün"},{"position":10,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":11,"surface":"ٱلنَّاسُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"ʾ-n-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"insanlar"},{"position":12,"surface":"فَـَٔاوَىٰكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"böylece"},{"position":12,"surface":"آوَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-و-ي","rootLatin":"ʾ-w-y","lemma":"آوَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"barındırdı"},{"position":12,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"أَيَّدَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ي-د","rootLatin":"ʾ-y-d","lemma":"أَيَّدَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"destekledi"},{"position":13,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":14,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":14,"surface":"نَصْرِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-ص-ر","rootLatin":"n-ṣ-r","lemma":"نَصْر","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yardımı"},{"position":14,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"رَزَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رَزَقَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"rızıklandırdı"},{"position":15,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":16,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":17,"surface":"ٱلطَّيِّبَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ط-ي-ب","rootLatin":"ṭ-y-b","lemma":"طَيِّبَة","form":"Fa''âl","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"temiz şeyler"},{"position":18,"surface":"لَعَلَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih ve İstidrak","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَعَلَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"umulur ki"},{"position":18,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne ve benzerlerinin ismi olduğu için mansûb","gloss":"siz"},{"position":19,"surface":"تَشْكُرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"sh-k-r","lemma":"شَكَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"şükredersiniz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/26*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/26*