# Enfâl Sûresi, 30. Âyet (8:30)

> وَإِذْ يَمْكُرُ بِكَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ ۚ وَيَمْكُرُونَ وَيَمْكُرُ ٱللَّهُ ۖ وَٱللَّهُ خَيْرُ ٱلْمَـٰكِرِينَ

*Ve-iż yemkuru bike-lleżîne keferû liyuśbitûke ev yaktulûke ev yuḣricûk(e)(c) veyemkurûne veyemkuru(A)llâh(u)(s) va(A)llâhu ḣayru-lmâkirîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hani kafirler seni tutuklamak veya öldürmek, ya da (Mekke'den) çıkarmak için tuzak kuruyorlardı. Onlar tuzak kuruyorlar. Allah da tuzak kuruyordu. Allah, tuzak kuranların en hayırlısıdır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/8/30

---

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","peygamberlik","kader","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zaman zarfı olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":2,"surface":"يَمْكُرُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-ك-ر","rootLatin":"m-k-r","lemma":"مَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"düzen kuruyor"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"seni"},{"position":4,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":5,"surface":"كَفَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inkar ettiler"},{"position":6,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Ta'lil)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"يُثْبِتُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ث-ب-ت","rootLatin":"th-b-t","lemma":"أَثْبَتَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile mansûb","gloss":"seni bağlasınlar"},{"position":6,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"seni"},{"position":7,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":8,"surface":"يَقْتُلُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَتَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atfedildiği için mansûb","gloss":"öldürsünler"},{"position":8,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"seni"},{"position":9,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":10,"surface":"يُخْرِجُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"أَخْرَجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atfedildiği için mansûb","gloss":"çıkarsınlar"},{"position":10,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"seni"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"يَمْكُرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-ك-ر","rootLatin":"m-k-r","lemma":"مَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"düzen kuruyorlar"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"يَمْكُرُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-ك-ر","rootLatin":"m-k-r","lemma":"مَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"düzen kuruyor"},{"position":13,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstînâf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstînâf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":14,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":15,"surface":"خَيْرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"kh-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"en hayırlısıdır"},{"position":16,"surface":"ٱلْمَـٰكِرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"م-ك-ر","rootLatin":"m-k-r","lemma":"مَاكِر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"düzen kuranların"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enfâl Suresi'nin 30. ayeti, inkar edenlerin Hz. Peygamber'e karşı kurduğu tuzakları ve Allah'ın bu tuzakları boşa çıkarmasını ele almaktadır. Ayet, 'mekr' kavramının hem olumsuz hem de olumlu yönünü, yani hile ve plan yapmayı, aynı zamanda Allah'ın adil karşılığını vurgular. Dilbilimsel olarak, fiillerin farklı kipleri ve isimlerin kullanımı, olayın dinamizmini ve Allah'ın üstün iradesini ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"يَمْكُرُ","root":"م ك ر","rootLatin":"m-k-r","meaning":"İnkar edenlerin Hz. Peygamber'e karşı kurduğu hile, tuzak ve planları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mekr' kelimesini, bir kimseyi fark ettirmeden kötü bir şeye sevk etmek olarak tanımlar. Ayetteki 'yemkuru' fiili, müşriklerin Peygamber'e karşı gizlice kurdukları kötü niyetli planları, yani onu hapsetme, öldürme veya sürgün etme girişimlerini ifade eder. Bu, onların aldatıcı ve sinsi yaklaşımlarını gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mekr' kelimesini 'hile' ve 'tedbir' anlamlarında kullanır. Ayetteki 'yemkuru' fiili, inkar edenlerin Peygamber'e karşı uyguladıkları kurnazca ve gizli planları, yani onu etkisiz hale getirme veya ortadan kaldırma çabalarını mecazi bir dille anlatır. Bu, onların düşmanca stratejilerini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'mekr' kavramının Kur'an'da hem olumlu (Allah'a nispet edildiğinde) hem de olumsuz (insanlara nispet edildiğinde) anlamlar taşıdığını belirtir. Ayetteki 'yemkuru' fiili, inkar edenlerin kötü niyetli ve aldatıcı planlarını, yani Peygamber'e zarar verme girişimlerini ifade ederken, bu eylemin ahlaki açıdan olumsuz bir davranış olduğunu gösterir."}]},{"word":"لِيُثْبِتُوكَ","root":"ث ب ت","rootLatin":"s-b-t","meaning":"Hz. Peygamber'i bir yere bağlayıp hapsetmek, hareketini kısıtlamak anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'isbat' kelimesini 'hapsetmek, bağlamak' olarak açıklar. Ayetteki 'liyüsbitûke' ifadesi, müşriklerin Peygamber'i Medine'ye hicret etmeden önce Mekke'de tutuklayıp bir yere bağlama, yani hareket özgürlüğünü kısıtlama ve tebliğini engelleme niyetlerini belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'sebet' kökünün 'bir şeyi yerinde tutmak, sabitlemek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'liyüsbitûke' fiili, inkar edenlerin Peygamber'i bir yere sabitleme, yani onu hapsetme veya hareket edemez hale getirme planlarını ifade eder. Bu, onların Peygamber'i etkisiz hale getirme arzusunu gösterir."}]},{"word":"يَقْتُلُوكَ","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Hz. Peygamber'i öldürme niyetini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'katl' kelimesini 'canı bedenden ayırmak' olarak tanımlar. Ayetteki 'yaktulûke' fiili, müşriklerin Peygamber'i fiziksel olarak ortadan kaldırma, yani canına kastetme planlarını açıkça ortaya koyar. Bu, onların düşmanlıklarının en uç noktasını gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'katl'in genel olarak 'canlı bir varlığın hayatına son vermek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'yaktulûke' ifadesi, inkar edenlerin Peygamber'i öldürme, yani onun tebliğini ve varlığını tamamen sona erdirme niyetlerini vurgular. Bu, onların şiddetli muhalefetini yansıtır."}]},{"word":"يُخْرِجُوكَ","root":"خ ر ج","rootLatin":"h-r-j","meaning":"Hz. Peygamber'i Mekke'den sürme, sürgün etme niyetini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ihrac' kelimesini 'bir yerden çıkarmak, sürgün etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'yuhricûke' fiili, müşriklerin Peygamber'i Mekke'den zorla çıkarma, yani onu vatanından uzaklaştırma planlarını ifade eder. Bu, onların Peygamber'in nüfuzunu kırma ve tebliğini engelleme çabalarını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ihrac'ın 'bir şeyi bulunduğu yerden dışarı çıkarmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yuhricûke' ifadesi, inkar edenlerin Peygamber'i Mekke'den sürgün etme, yani onu kendi topraklarından uzaklaştırma niyetlerini vurgular. Bu, onların Peygamber'in etkisini azaltma ve cemaatini dağıtma arzusunu yansıtır."}]},{"word":"خَيْرُ","root":"خ ي ر","rootLatin":"h-y-r","meaning":"Allah'ın planlarının, diğer tüm planlardan daha üstün, daha iyi ve daha adil olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hayr' kelimesini 'istenilen, beğenilen şey' olarak tanımlar ve genellikle 'iyilik, üstünlük' anlamında kullanılır. Ayetteki 'hayru'l-mâkirîn' ifadesi, Allah'ın planlarının, inkar edenlerin kötü niyetli planlarından çok daha üstün, hikmetli ve adil olduğunu vurgular. Bu, Allah'ın mutlak kudretini ve adaletini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hayr' kelimesinin Kur'an'da 'üstünlük, fazilet, iyilik' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'hayru'l-mâkirîn' ifadesi, Allah'ın 'mekr'inin, yani planının, inkar edenlerin planlarından nitelik ve sonuç bakımından çok daha iyi ve hayırlı olduğunu ifade eder. Bu, Allah'ın her şeyi kuşatan ilmini ve iradesini ortaya koyar."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/30*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/30*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/30*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/30*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *8/30*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *8/30*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/30*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/30*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/30*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/30*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *8/30*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *8/30*