# Enfâl Sûresi, 34. Âyet (8:34)

> وَمَا لَهُمْ أَلَّا يُعَذِّبَهُمُ ٱللَّهُ وَهُمْ يَصُدُّونَ عَنِ ٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ وَمَا كَانُوٓا۟ أَوْلِيَآءَهُۥٓ ۚ إِنْ أَوْلِيَآؤُهُۥٓ إِلَّا ٱلْمُتَّقُونَ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

*Vemâ lehum ellâ yu'ażżibehumu(A)llâhu vehum yasuddûne ‘ani-lmescidi-lharâmi vemâ kânû evliyâeh(u)(c) in evliyâuhu illâ-lmuttekûne velâkinne ekśerahum lâ ya'lemûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Onlar Mescid-i Haram'dan (mü'minleri) alıkoyarken ve oranın bakımına ehil de değillerken, Allah onlara ne diye azap etmesin? Oranın bakımına ehil olanlar ancak Allah'a karşı gelmekten sakınanlardır. Fakat onların çoğu bilmez.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/8/34

---

## Tefsir

{"topics":["musrikler","takva","cehennem","hukuk-ceza"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve ne/niçin"},{"position":2,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":3,"surface":"أَلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki ...mesin"},{"position":4,"surface":"يُعَذِّبَهُمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı 'en'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"onlara azap etsin"},{"position":4,"surface":"هُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onlara"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":6,"surface":"وَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar"},{"position":7,"surface":"يَصُدُّونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-د-د","rootLatin":"s-d-d","lemma":"صَدَّ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"alıkoyuyorlar"},{"position":8,"surface":"عَنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":9,"surface":"ٱلْمَسْجِدِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"مَسْجِد","form":"Mef'al","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Mescid"},{"position":10,"surface":"ٱلْحَرَامِ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ح-ر-م","rootLatin":"h-r-m","lemma":"حَرَام","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"Haram"},{"position":11,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":12,"surface":"كَانُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Nâkıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiler"},{"position":13,"surface":"أَوْلِيَآءَهُۥٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"dostları"},{"position":13,"surface":"هُۥٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":14,"surface":"إِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değildir"},{"position":15,"surface":"أَوْلِيَآؤُهُۥٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"dostları"},{"position":15,"surface":"هُۥٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":16,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisna","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":17,"surface":"ٱلْمُتَّقُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"مُتَّقٍ","form":"İfti'âl","features":{"state":"Marife","number":"Cemi","gender":"Müzekker","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"sakınanlar"},{"position":18,"surface":"وَلَـٰكِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve İstidrak","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَكِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"fakat"},{"position":19,"surface":"أَكْثَرَهُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-th-r","lemma":"أَكْثَر","form":"İsm-i Tafdîl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Lakinne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"çoğu"},{"position":19,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":20,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":21,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"biliyorlar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enfâl Suresi 34. ayet, Mescid-i Haram'dan men etme ve Allah'ın dostluğu kavramları üzerinden müşriklerin durumunu ve müminlerin vasfını ele almaktadır. Ayet, azap, men etme, mescid ve velayet gibi temel kavramlarla ilahi adalet ve takva arasındaki ilişkiyi vurgular.","keyConcepts":[{"word":"يُعَذِّبَهُمُ","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"a-z-b","meaning":"Allah'ın onlara azap etmesi, cezalandırması anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'azab' kelimesinin kökenini 'tatlı su' anlamına gelen 'azb' ile ilişkilendirir ve azabın, kişinin tatlı ve güzel şeylerden mahrum kalması, acı çekmesi olduğunu belirtir. Ayetteki 'yüazzibehum' ifadesi, müşriklerin Mescid-i Haram'dan men etmeleri sebebiyle Allah'ın onlara vereceği cezayı, yani dünyevi veya uhrevi sıkıntıyı ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'azab' kelimesini 'ceza' ve 'sıkıntı' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın müşriklere, müminleri Mescid-i Haram'dan alıkoymaları nedeniyle uygulayacağı ilahi cezayı, yani bir tür sıkıntı ve musibeti mecazi olarak ifade ettiğini belirtir."}]},{"word":"يَصُدُّونَ","root":"ص-د-د","rootLatin":"s-d-d","meaning":"Müşriklerin müminleri Mescid-i Haram'dan alıkoymaları, engellemeleri anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'sadde' fiilinin 'engellemek, alıkoymak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yasuddûne' ifadesi, müşriklerin müminleri Kâbe'yi tavaf etmekten ve Mescid-i Haram'a girmekten men etmelerini, onlara engel olmalarını açıkça ortaya koyar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'sadde' fiilinin hem 'yüz çevirmek' hem de 'engellemek' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'yasuddûne' kelimesi, müşriklerin müminleri Mescid-i Haram'dan uzaklaştırma ve oraya girişlerini engelleme eylemlerini vurgular."}]},{"word":"ٱلْمَسْجِدِ","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-c-d","meaning":"Secde edilen yer, ibadetgâh, burada Kâbe'yi de içine alan Mescid-i Haram'dır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mescid' kelimesinin 'secde edilen yer' anlamına geldiğini ve özel olarak Kâbe'ye ve çevresindeki alana 'Mescid-i Haram' denildiğini belirtir. Ayetteki 'el-Mescidü'l-Harâm', Müslümanların kıblesi ve ibadet merkezi olan kutsal mekânı ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'mescid' kelimesinin 'secde' kökünden türediğini ve ibadet için tahsis edilmiş mekânları ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'el-Mescidü'l-Harâm' ifadesi, Müslümanların ibadetlerini yerine getirdikleri ve müşriklerin engellediği kutsal alanı işaret eder."}]},{"word":"أَوْلِيَآءَهُۥٓ","root":"و-ل-ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Allah'ın dostları, yardımcıları, velileri anlamındadır.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'velî' kavramının Kur'an'da 'yakın dost, yardımcı, koruyucu' gibi anlamlara geldiğini ve Allah ile kul arasındaki özel bir ilişkiyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'evliyâuhu' ifadesi, Allah'ın gerçek dostlarının kimler olduğunu, yani takva sahiplerini vurgular ve müşriklerin bu vasfa sahip olmadığını açıklar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'velî' kelimesinin 'yakınlık, dostluk, yardım' gibi anlamları içerdiğini ve 'evliyâullah'ın Allah'a yakın olan, O'nun emirlerine uyan kimseler olduğunu ifade eder. Ayetteki 'evliyâuhu' kelimesi, Allah'ın dostluğunu iddia eden müşriklerin aksine, gerçek dostların ancak müttakiler olduğunu belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'velî' kelimesinin Kur'an'da 'dost, yardımcı, koruyucu, idareci' gibi geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu belirtir. Ayetteki 'evliyâuhu' ifadesi, Allah'ın dostluğunu hak edenlerin, yani O'nun emirlerine riayet eden ve yasaklarından sakınan müttakiler olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلْمُتَّقُونَ","root":"و-ق-ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Allah'tan sakınanlar, O'nun emirlerine uyan ve yasaklarından kaçınan takva sahipleri anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'takva' kelimesinin 'korunmak, sakınmak' anlamına geldiğini ve şeriat dilinde Allah'ın azabından sakınmak için O'nun emirlerine uymak ve yasaklarından kaçınmak olduğunu belirtir. Ayetteki 'el-müttakûn' ifadesi, Allah'ın gerçek dostlarının, O'ndan korkan ve O'nun hududunu gözeten kimseler olduğunu açıklar."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'müttakî' kelimesinin 'Allah'ın azabından sakınan, O'nun emirlerine sarılan ve yasaklarından uzak duran kişi' olduğunu ifade eder. Ayetteki 'el-müttakûn', Allah'ın dostluğunu hak eden ve bu dostluğun temel şartı olan takva vasfına sahip olan müminleri tanımlar."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/34*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/34*