# Enfâl Sûresi, 40. Âyet (8:40)

> وَإِن تَوَلَّوْا۟ فَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ مَوْلَىٰكُمْ ۚ نِعْمَ ٱلْمَوْلَىٰ وَنِعْمَ ٱلنَّصِيرُ

*Ve-in tevellev fa'lemû enna(A)llâhe mevlâkum(c) ni'me-lmevlâ veni'me-nnasîr(u)*

**Meal (Diyanet):** Eğer yüz çevirirlerse bilin ki Allah sizin dostunuzdur. O, ne güzel dosttur; O, ne güzel yardımcıdır!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/8/40

---

## Tefsir

{"topics":["tevhid","esma-i-husna","tevekkul"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enfâl Suresi 40. ayet, müminlere Allah'ın dostluğunu ve yardımını hatırlatarak, düşmanların yüz çevirmesi durumunda dahi Allah'a güvenmelerini öğütler. Ayet, 'tevellâ', 'mevlâ' ve 'nasîr' gibi temel kavramlar üzerinden Allah'ın mutlak velayetini ve yardımını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"تَوَلَّوْا۟","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Yüz çevirmek, sırt dönmek, bir şeyden uzaklaşmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'velâ' kökünün asıl anlamının 'iki şey arasında aracı olmaksızın yakınlık' olduğunu belirtir. 'Tevellâ' fiili ise bu yakınlıktan uzaklaşmayı, bir şeyden yüz çevirmeyi ifade eder. Ayetteki 'eğer yüz çevirirlerse' ifadesi, müşriklerin imandan ve müminlerden uzaklaşmasını, onlara sırt dönmesini anlatır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tevellâ' fiilini 'i'râd' (yüz çevirme) ve 'inkıta'' (ilişkiyi kesme) olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, düşmanların müminlere karşı olan düşmanca tutumlarını sürdürmeleri ve Allah'ın yolundan sapmaları anlamını taşır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'velâ' kökünün Kur'an'daki geniş anlam yelpazesine dikkat çeker. 'Tevellâ' fiili, bir taraftan diğer tarafa dönmeyi, bir şeyi terk etmeyi ifade eder. Ayetteki kullanımı, müşriklerin Allah'ın çağrısından ve müminlerin dostluğundan yüz çevirerek kendi yollarına gitmelerini vurgular."}]},{"word":"مَوْلَىٰكُمْ","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Sizin dostunuz, yardımcınız, sahibiniz ve işlerinizi üstlenen demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mevlâ' kelimesinin 'velâ' kökünden türediğini ve 'yakınlık' anlamını taşıdığını belirtir. Mevlâ, hem 'efendi' hem de 'köle', hem 'dost' hem de 'yardımcı' gibi zıt anlamları barındırabilir. Ayetteki 'Allah sizin Mevlâ'nızdır' ifadesi, Allah'ın müminlerin işlerini üstlenen, onları koruyan ve onlara yardım eden mutlak dost ve sahip olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'mevlâ' kelimesinin 'nasîr' (yardımcı), 'velî' (dost, koruyucu) ve 'sahib' (sahip) anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın müminler için en yüce dost, koruyucu ve yardım edici olduğunu, onların tüm işlerini üstlendiğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'mevlâ' kelimesinin 'velayet' kavramıyla ilişkisini açıklayarak, 'mevlâ'nın bir şeyi idare eden, ona sahip olan ve onu koruyan kişi olduğunu belirtir. Ayetteki 'Allah sizin Mevlâ'nızdır' ifadesi, Allah'ın müminlerin tüm işlerini idare eden, onları koruyan ve onlara yardım eden tek güç olduğunu vurgular."}]},{"word":"نِعْمَ","root":"ن ع م","rootLatin":"n-'-m","meaning":"Ne güzel, ne iyi anlamında bir övgü ve takdir fiilidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ni'me' fiilinin Arapçada bir şeyi övmek ve takdir etmek için kullanılan bir fiil olduğunu belirtir. Ayetteki 'Ni'me'l-Mevlâ ve Ni'me'n-Nasîr' ifadesi, Allah'ın dostluğunun ve yardımının eşsiz ve en üstün olduğunu vurgulayan bir övgü ifadesidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ni'me' fiilinin 'medh' (övme) ve 'tahsin' (güzelleştirme) anlamı taşıyan bir fiil olduğunu açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın dostluğunun ve yardımının mükemmelliğini ve yüceliğini ifade etmek için kullanılmıştır."}]},{"word":"ٱلنَّصِيرُ","root":"ن ص ر","rootLatin":"n-s-r","meaning":"Yardımcı, destekleyici demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nasr' kökünün 'yardım etmek, desteklemek' anlamında olduğunu belirtir. 'Nasîr' ise mübalağa sigası olup, çokça yardım eden, daima destek olan demektir. Ayetteki 'Ni'me'n-Nasîr' ifadesi, Allah'ın müminlere olan yardımının sürekliliğini ve mutlaklığını vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'nasîr' kelimesini 'mu'în' (yardımcı) olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın müminlere karşı düşmanlarına karşı yardım eden, onları destekleyen ve zafere ulaştıran yegane güç olduğunu ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'nasr' kökünün Kur'an'da genellikle ilahi yardım ve zafer bağlamında kullanıldığını belirtir. 'Nasîr' kelimesi, Allah'ın müminlere zor zamanlarında ve düşmanlarına karşı verdiği mutlak ve kesin yardımı ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın müminler için en iyi ve en güvenilir yardımcı olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Ve-in"},{"position":2,"translit":"tevellev"},{"position":3,"translit":"fa'lemû"},{"position":4,"translit":"enna(A)"},{"position":5,"translit":"llâhe"},{"position":6,"translit":"mevlâkum(c)"},{"position":7,"translit":"ni'me"},{"position":8,"translit":"lmevlâ"},{"position":9,"translit":"veni'me"},{"position":10,"translit":"nnasîr(u)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"eğer","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Şart edatı"},{"position":2,"surface":"تَوَلَّوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"تَوَلَّى","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"yüz çevirirlerse","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":3,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Rabıt","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":3,"surface":"ٱعْلَمُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"İf'al","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiili olduğu için mebnî","gloss":"bilin","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":4,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şüphesiz ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Masdar harfi"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":6,"surface":"مَوْلَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân/Masdar Mîmî","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"مَوْلَى","form":"Mef'al","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"أَنَّ'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"dostunuz","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi","izafet":"Muzâf"},{"position":6,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":7,"surface":"نِعْمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Medh","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"نِعْمَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ne güzeldir","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":8,"surface":"ٱلْمَوْلَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân/Masdar Mîmî","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"مَوْلَى","form":"Mef'al","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"نِعْمَ fiilinin fâili olduğu için merfû","gloss":"dost","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":9,"surface":"نِعْمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Medh","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"نِعْمَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ne güzeldir","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":10,"surface":"ٱلنَّصِيرُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ن-ص-ر","rootLatin":"n-s-r","lemma":"نَصِير","form":"Fa'îl","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"نِعْمَ fiilinin fâili olduğu için merfû","gloss":"yardımcı","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/40*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/40*