# Enfâl Sûresi, 44. Âyet (8:44)

> وَإِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ ٱلْتَقَيْتُمْ فِىٓ أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًا وَيُقَلِّلُكُمْ فِىٓ أَعْيُنِهِمْ لِيَقْضِىَ ٱللَّهُ أَمْرًا كَانَ مَفْعُولًا ۗ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرْجَعُ ٱلْأُمُورُ

*Ve-iż yurîkumûhum iżi-ltekaytum fî a'yunikum kalîlen veyukallilukum fî a'yunihim liyekdiya(A)llâhu emran kâne mef'ûlâ(en)(k) ve-ila(A)llâhi turce'u-l-umûr(u)*

**Meal (Diyanet):** Hani karşılaştığınız zaman onları gözlerinize az gösteriyor, sizi de onların gözlerinde azaltıyordu ki Allah, olacak bir işi gerçekleştirsin. Bütün işler Allah'a döndürülür.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/8/44

---

## Tefsir

{"topics":["cihad","kader","tevekkul","tabiat-ayetleri"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enfâl Suresi 44. ayet, Bedir Savaşı'ndaki psikolojik harp stratejisini ve Allah'ın takdirini dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Ayet, düşmanın az gösterilmesi ve müminlerin düşman gözünde az gösterilmesi gibi kavramlar üzerinden ilahi iradenin tecellisini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْتَقَيْتُمْ","root":"ل ق ي","rootLatin":"l-k-y","meaning":"Karşılaşmak, yüz yüze gelmek, bir araya gelmek anlamındadır ve ayette savaş meydanında düşmanla karşılaşmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Lika' (لقاء) kelimesi, iki şeyin bir araya gelmesi, buluşması anlamına gelir. Ayetteki 'iltekaytüm' (التقيتم) ise, özellikle savaş gibi zorlu bir durumda düşmanla yüzleşmeyi, karşı karşıya gelmeyi ifade eder. Bu, sadece fiziksel bir buluşma değil, aynı zamanda bir çatışma anına işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İlteka (التقى) fiili, burada 'savaşmak üzere karşılaştınız' anlamında kullanılmıştır. Kur'an'da bu tür ifadeler, genellikle bir çatışma veya yüzleşme durumunu mecazi olarak anlatır. Ayetteki kullanımı, müminlerin düşmanla savaş meydanında karşı karşıya gelme anını vurgular."}]},{"word":"قَلِيلًا","root":"ق ل ل","rootLatin":"k-l-l","meaning":"Az, küçük, önemsiz anlamındadır ve ayette düşmanın gözde az gösterilmesini ve müminlerin düşman gözünde az gösterilmesini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kalîl (قليل), azlık ifade eden bir sıfattır. Ayette 'yurîkumûhum kalîlen' (يريكموهم قليلا) ifadesi, Allah'ın düşmanı müminlerin gözünde sayıca az göstermesi, böylece onların cesaretini artırması anlamına gelir. Bu, psikolojik bir etki yaratma amacı taşır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kıllet (قلة), bir şeyin miktarının azlığını ifade eder. Ayetteki 'kalîlen' kelimesi, hem düşmanın müminlerin gözünde az görünmesini hem de müminlerin düşman gözünde az görünmesini anlatır. Bu durum, her iki taraf için de bir yanılsama yaratılarak ilahi bir planın parçası olarak sunulur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'kalîl' kavramı, sadece niceliksel azlığı değil, aynı zamanda niteliksel önemsizliği de ifade edebilir. Bu ayette, düşmanın 'az' gösterilmesi, onların gücünün ve tehdidinin küçümsenmesi anlamına gelir ki bu, savaş psikolojisinde önemli bir motivasyon kaynağıdır."}]},{"word":"لِيَقْضِىَ","root":"ق ض ي","rootLatin":"k-d-y","meaning":"Hükmetmek, yerine getirmek, tamamlamak anlamındadır ve ayette Allah'ın bir işi takdir edip gerçekleştirmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kada' (قضاء) kelimesi, bir şeyi tamamlamak, bitirmek, hükmetmek ve yerine getirmek gibi çeşitli anlamlara gelir. Ayetteki 'liyakdiye' (ليقضي) ifadesi, Allah'ın önceden takdir ettiği bir işi, yani Bedir Savaşı'nın sonucunu kesin olarak gerçekleştirmesi, hükme bağlaması amacını taşır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kada', bir şeyin varlığını kesinleştirmek, onu icra etmek ve tamamlamak demektir. Ayetteki 'liyakdiye' fiili, Allah'ın iradesinin mutlaklığını ve takdir ettiği her şeyin mutlaka gerçekleşeceğini gösterir. Bu, savaşın sonucunun ilahi bir planın parçası olduğunu vurgular."}]},{"word":"أَمْرًا","root":"أ م ر","rootLatin":"'-m-r","meaning":"İş, durum, emir, mesele anlamındadır ve ayette Allah'ın takdir ettiği, olmasını dilediği bir işi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Emr (أمر) kelimesi, hem 'emir' (buyruk) hem de 'iş, durum, mesele' anlamlarına gelir. Ayetteki 'emran kâne mef'ûlen' (أمرا كان مفعولا) ifadesi, Allah'ın önceden takdir ettiği, gerçekleşmesi kaçınılmaz olan bir işi, bir durumu ifade eder. Bu, Bedir Savaşı'nın sonucunun ilahi bir planın parçası olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Emr, burada 'şân' (durum, hal) ve 'kader' (takdir) anlamında kullanılmıştır. Allah'ın 'emr'i, O'nun iradesiyle gerçekleşen, kaçınılmaz olan bir hadiseyi ifade eder. Ayetteki bağlamda, Bedir Savaşı'nın sonucunun Allah tarafından önceden belirlenmiş bir iş olduğunu vurgular."}]},{"word":"تُرْجَعُ","root":"ر ج ع","rootLatin":"r-j-'","meaning":"Dönmek, geri dönmek, geri çevrilmek anlamındadır ve ayette bütün işlerin nihayetinde Allah'a döneceğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rücû' (رجوع), bir şeyin geldiği yere geri dönmesi anlamına gelir. Ayetteki 'türca'u' (ترجع) fiili, bütün işlerin, olayların ve sonuçların nihayetinde Allah'a döneceğini, O'nun hükmüne ve takdirine bağlı olduğunu ifade eder. Bu, ilahi kudretin ve nihai otoritenin vurgulanmasıdır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Rücû', bir şeyin başlangıç noktasına veya ait olduğu yere geri dönmesidir. Ayetteki 'ileyhi türca'u'l-umûr' (إليه ترجع الأمور) ifadesi, tüm meselelerin, kararların ve sonuçların nihai merciinin Allah olduğunu, O'nun iradesi dışında hiçbir şeyin gerçekleşmeyeceğini belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da 'rücû'' kavramı, genellikle ahiret ve hesap verme bağlamında kullanılırken, bu ayette dünya işlerinin de nihai olarak Allah'ın kontrolünde olduğunu ve O'na döneceğini vurgular. Bu, müminlere güven ve teslimiyet duygusu aşılar."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zaman zarfı olduğu için mebnî","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"يُرِي","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ا-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"أَرَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"gösteriyordu","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":2,"surface":"كُمُو","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"size","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":3,"surface":"إِذِ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zaman zarfı olduğu için mebnî","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"ٱلْتَقَيْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ل-ق-ي","rootLatin":"l-q-y","lemma":"اِلْتَقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"karşılaştınız","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"تُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fâil olduğu için mahallen merfû","gloss":"siz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Fâil"},{"position":5,"surface":"فِيٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"أَعْيُنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ي-ن","rootLatin":"'a-y-n","lemma":"عَيْن","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gözler","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":6,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":7,"surface":"قَلِيلًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-ل-ل","rootLatin":"q-l-l","lemma":"قَلِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"az","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"يُقَلِّلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ل-ل","rootLatin":"q-l-l","lemma":"قَلَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"azaltıyordu","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":8,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"sizi","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":9,"surface":"فِيٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"أَعْيُنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ي-ن","rootLatin":"'a-y-n","lemma":"عَيْن","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gözler","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":10,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":11,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Ta'lil Lâmı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"يَقْضِىَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ض-ي","rootLatin":"q-d-y","lemma":"قَضَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Ta'lil lâmı ile mansûb","gloss":"hükmetmesi","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":12,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":13,"surface":"أَمْرًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ا-م-ر","rootLatin":"'-m-r","lemma":"أَمْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir işi","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":14,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":15,"surface":"مَفْعُولًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-'a-l","lemma":"مَفْعُول","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"yapılmış","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"},{"position":16,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":16,"surface":"إِلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-e, -a","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":17,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":18,"surface":"تُرْجَعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ج-ع","rootLatin":"r-j-'a","lemma":"رَجَعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"döndürülür","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Meçhul muzâri fiil"},{"position":19,"surface":"ٱلْأُمُورُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-م-ر","rootLatin":"'-m-r","lemma":"أَمْر","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nâib-i fâil olduğu için merfû","gloss":"işler","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâib-i fâil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Ve-iż"},{"position":2,"translit":"yurîkumûhum"},{"position":3,"translit":"iżi"},{"position":4,"translit":"l-tekaytum"},{"position":5,"translit":"fî"},{"position":6,"translit":"a'yunikum"},{"position":7,"translit":"kalîlen"},{"position":8,"translit":"veyukallilukum"},{"position":9,"translit":"fî"},{"position":10,"translit":"a'yunihim"},{"position":11,"translit":"liyekdiya"},{"position":12,"translit":"(A)llâhu"},{"position":13,"translit":"emran"},{"position":14,"translit":"kâne"},{"position":15,"translit":"mef'ûlâ(en)(k)"},{"position":16,"translit":"ve-ila"},{"position":17,"translit":"(A)llâhi"},{"position":18,"translit":"turce'u"},{"position":19,"translit":"l-umûr(u)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *8/44*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Enfâl, 8/44*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Enfâl, 8/44*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *8/44*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *8/44*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/44*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/44*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/44*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *8/44*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *8/44*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/44*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *8/44*