# Enfâl Sûresi, 51. Âyet (8:51)

> ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّـٰمٍ لِّلْعَبِيدِ

*Żâlike bimâ kaddemet eydîkum veenna(A)llâhe leyse bizallâmin lil'abîd(i)*

**Meal (Diyanet):** (Ey kafirler!) Bu, sizin ellerinizin önceden yaptığının karşılığıdır. Yoksa, Allah kullarına zulmedici değildir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/8/51

---

## Tefsir

{"topics":["ahiret-mukafat","cehennem","dirilis","adalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i işaret olduğu için mebnî","gloss":"işte bu"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"şey"},{"position":3,"surface":"قَدَّمَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-د-م","rootLatin":"q-d-m","lemma":"قَدَّمَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"takdim etti, sundu"},{"position":4,"surface":"أَيْدِي","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-د-ي","rootLatin":"y-d-y","lemma":"يَد","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"eller"},{"position":4,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife"},"irabReason":"Enne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":7,"surface":"لَيْسَ","pos":"fiil","posDetail":"Nakıs Fiil","root":"ل-ي-س","rootLatin":"l-y-s","lemma":"لَيْسَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"değildir"},{"position":8,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Zâide Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-"},{"position":8,"surface":"ظَلَّـٰمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Mübalağalı İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظَلَّام","form":"Fa''âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre"},"irabReason":"Leyse'nin haberi olduğu için mahallen mansûb, lafzen mecrûr","gloss":"çok zulmedici"},{"position":9,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":9,"surface":"ٱلْعَبِيدِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"ʿ-b-d","lemma":"عَبِيد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kullar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enfâl Suresi 51. ayet, inkar edenlerin ahirette karşılaşacakları azabın kendi amellerinin bir sonucu olduğunu ve Allah'ın kullarına asla zulmetmediğini vurgular. Ayet, 'takdim', 'yed' ve 'zallâm' gibi kavramlar üzerinden ilahi adaleti ve insan sorumluluğunu dilbilimsel bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"قَدَّمَتْ","root":"ق د م","rootLatin":"k-d-m","meaning":"Fiil olarak 'öne sürmek, takdim etmek, önceden yapmak' anlamlarına gelir ve ayette 'kendi ellerinizle işlediğiniz ameller' manasında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'k-d-m' kökünün asıl anlamının 'öne geçmek, öne sürmek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'kaddemet' fiili, kişinin dünyada işlediği ve ahirette karşısına çıkacak olan amelleri ifade eder. Bu, amellerin kişinin önüne, yani hesabına sunulması anlamındadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kaddemet' fiilinin mecazi bir kullanım olduğunu ve 'işledi, yaptı' anlamında geldiğini ifade eder. Ayetteki 'mâ kaddemet eydîküm' ifadesi, 'kendi ellerinizle işlediğiniz şeyler' demektir ve fiilin failinin eller olması, amellerin bizzat kişi tarafından yapıldığını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'takdim' kavramının Kur'an'da genellikle 'geleceğe yönelik hazırlık' veya 'önceden yapılan eylem' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, inkar edenlerin dünyada yaptıkları kötü amellerin ahiretteki azabın sebebi olarak 'önceden gönderilmiş' olduğunu ifade eder."}]},{"word":"أَيْدِيكُمْ","root":"ي د ي","rootLatin":"y-d-y","meaning":"Çoğul bir isim olup 'elleriniz' anlamına gelir; ayette mecazi olarak 'kendi çabalarınız, kendi amelleriniz' manasında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'yed' kelimesinin Kur'an'da bazen gerçek anlamda el organını, bazen de mecazi olarak 'güç, kudret, nimet, amel' gibi anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'eydîküm' ifadesi, 'kendi amelleriniz' anlamında olup, azabın kişinin kendi fiillerinin bir sonucu olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'yed' kelimesinin 'kuvvet ve kudret' anlamında da kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'mâ kaddemet eydîküm' ifadesi, 'kendi güç ve iradenizle yaptığınız şeyler' anlamını taşır ve sorumluluğun tamamen kişiye ait olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'yed' kelimesinin sadece fiziksel bir organı değil, aynı zamanda 'eylem, güç ve sorumluluk' gibi soyut kavramları da ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, kişinin kendi iradesiyle gerçekleştirdiği eylemlerin sonuçlarına katlanması gerektiğini vurgular."}]},{"word":"بِظَلَّـٰمٍ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Mübalağalı ism-i fail olup 'çok zulmeden, asla zulmetmeyen' anlamındadır; ayette Allah'ın kullarına haksızlık etmediğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zulüm' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak' olduğunu belirtir. 'Zallâm' ise mübalağa sigası olup 'çok zulmeden' demektir. Ancak ayetteki 'leyse bi-zallâm' ifadesi, Allah'ın asla zulmetmediğini, yani kimseye hak ettiğinden fazlasını veya hak etmediği bir cezayı vermediğini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'zulüm' kelimesinin 'hakkı eksiltmek veya başkasının hakkına tecavüz etmek' olduğunu açıklar. Ayetteki 'leyse bi-zallâm' ifadesi, Allah'ın mutlak adaletini ve kullarına karşı en ufak bir haksızlık dahi yapmadığını, cezaların tamamen amellerin karşılığı olduğunu belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'zulüm' kavramını 'bir şeyin haddini aşması' olarak tanımlar. Allah hakkında 'zallâm' kelimesinin olumsuzluk edatıyla kullanılması, O'nun adaletinin mükemmelliğini ve hiçbir varlığa karşı haddi aşan bir muamelede bulunmadığını, dolayısıyla cezaların tamamen hak edilmiş olduğunu ifade eder."}]},{"word":"لِّلْعَبِيدِ","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Çoğul bir isim olup 'kullar, köleler' anlamına gelir; ayette Allah'ın yarattığı tüm insanlar için kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'abd' kelimesinin 'itaat ve boyun eğme' anlamı taşıdığını belirtir. 'Abîd' ise 'abd' kelimesinin çoğuludur ve Allah'a kulluk eden veya O'nun yaratıkları olan tüm insanları kapsar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın tüm kullarına karşı adil olduğunu ve kimseye haksızlık etmediğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'abd' kelimesinin hem 'köle' hem de 'Allah'a kulluk eden kişi' anlamlarına geldiğini ifade eder. Bu ayetteki 'li'l-abîd' ifadesi, Allah'ın tüm insanlara karşı olan adaletini genel bir ilke olarak ortaya koyar ve azabın kişisel amellerin bir sonucu olduğunu pekiştirir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/51*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/51*