# Enfâl Sûresi, 54. Âyet (8:54)

> كَدَأْبِ ءَالِ فِرْعَوْنَ ۙ وَٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۚ كَذَّبُوا۟ بِـَٔايَـٰتِ رَبِّهِمْ فَأَهْلَكْنَـٰهُم بِذُنُوبِهِمْ وَأَغْرَقْنَآ ءَالَ فِرْعَوْنَ ۚ وَكُلٌّ كَانُوا۟ ظَـٰلِمِينَ

*Kede/bi âli fir'avne(ﻻ) velleżîne min kablihim(c) keżżebû bi-âyâti rabbihim feehleknâhum biżunûbihim veaġraknâ âle fir'avn(e)(c) vekullun kânû zâlimîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Bunların durumu, tıpkı Firavun ailesi ve onlardan öncekilerin durumu gibidir. Onlar Rablerinin ayetlerini yalanlamışlar, biz de onları günahları sebebiyle helak etmiştik ve Firavun ailesini de suda boğmuştuk. Hepsi de zalim kimselerdi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/8/54

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","kissa-gecmis-kavimler","musrikler","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"كَدَأْبِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"gibi"},{"position":1,"surface":"دَأْبِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"د-أ-ب","rootLatin":"d-'-b","lemma":"دَأْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gidiş, âdet"},{"position":2,"surface":"ءَالِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-و-ل","rootLatin":"'-w-l","lemma":"آل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"aile, taife"},{"position":3,"surface":"فِرْعَوْنَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ف-ر-ع-ن","rootLatin":"f-r-'-n","lemma":"فِرْعَوْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"Firavun"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mahallen mecrûr (öncesine atfedildiği için)","gloss":"o kimseler ki"},{"position":5,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":6,"surface":"قَبْلِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"önce"},{"position":6,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":7,"surface":"كَذَّبُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yalanladılar"},{"position":8,"surface":"بِـَٔايَـٰتِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":8,"surface":"ءَايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ي-ي","rootLatin":"'-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ayetler"},{"position":9,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rab"},{"position":9,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":10,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":10,"surface":"أَهْلَكْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ه-ل-ك","rootLatin":"h-l-k","lemma":"أَهْلَكَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"helak ettik"},{"position":10,"surface":"هُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onları"},{"position":11,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"sebebiyle"},{"position":11,"surface":"ذُنُوبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ذ-ن-ب","rootLatin":"dh-n-b","lemma":"ذَنْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"günahlar"},{"position":11,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"أَغْرَقْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"غ-ر-ق","rootLatin":"gh-r-q","lemma":"أَغْرَقَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"boğduk"},{"position":13,"surface":"ءَالَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-و-ل","rootLatin":"'-w-l","lemma":"آل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"aile, taife"},{"position":14,"surface":"فِرْعَوْنَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ف-ر-ع-ن","rootLatin":"f-r-'-n","lemma":"فِرْعَوْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"Firavun"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"كُلٌّۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"hepsi"},{"position":16,"surface":"كَانُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Nâkıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiler"},{"position":17,"surface":"ظَـٰلِمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"zalimler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enfâl Suresi 54. ayet, Firavun ve ondan önceki kavimlerin akıbetini, Rablerinin ayetlerini yalanlamaları ve bunun sonucunda helak olmaları üzerinden anlatır. Ayet, ilahi adaletin tecellisini ve zulmün kaçınılmaz sonunu vurgular.","keyConcepts":[{"word":"كَدَأْبِ","root":"د أ ب","rootLatin":"d-'-b","meaning":"Bir şeyin alışkanlık haline gelmiş yolu, gidişatı, adeti veya hali.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'de'b' kelimesini 'devamlı adet, hal ve gidişat' olarak açıklar. Ayetteki 'kedeb' ifadesi, Firavun ve ondan öncekilerin, Allah'ın ayetlerini yalanlama ve zulümde ısrar etme şeklindeki süreklilik arz eden kötü gidişatlarını ifade eder. Bu, onların helak edilmelerinin bir sebebi olarak sunulur."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'de'b' kelimesinin 'adet, şan, hal ve iş' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayette, Firavun ailesinin ve onlardan öncekilerin 'de'bi', yani alışkanlık haline getirdikleri kötü davranışları ve Allah'ın ayetlerini yalanlamaları, onların helakine yol açan bir 'şan' veya 'hal' olarak vurgulanır."}]},{"word":"كَذَّبُوا۟","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Bir şeyi yalanlamak, doğru olmadığını iddia etmek veya inkar etmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'tekzîb'i 'bir şeyi doğru kabul etmemek, inkar etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'kezzebû' fiili, Firavun ve ondan öncekilerin, Rablerinin ayetlerini, yani mucizelerini ve peygamberler aracılığıyla gelen hakikatleri bile bile reddetmelerini ve yalanlamalarını ifade eder. Bu yalanlama, onların helak edilmelerinin temel nedenidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tekzîb' kavramının Kur'an'da sadece 'yalan söylemek' değil, aynı zamanda 'Allah'ın ayetlerini ve peygamberlerin getirdiği mesajı reddetmek, inkar etmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'kezzebû bi-âyâti Rabbihim' ifadesi, bu geniş anlamıyla, ilahi hakikatlere karşı gösterilen bilinçli bir inkar ve karşı çıkışı vurgular."}]},{"word":"فَأَهْلَكْنَـٰهُم","root":"ه ل ك","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Bir şeyi tamamen yok etmek, helak etmek, ortadan kaldırmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'helak' kelimesini 'bir şeyin son bulması, yok olması' olarak açıklar. Ayetteki 'fe-ehleknâhum' ifadesi, Allah'ın, Firavun ve ondan önceki kavimleri, günahları sebebiyle tamamen ortadan kaldırdığını, onların varlıklarına son verdiğini mecazi bir anlatımla değil, doğrudan bir yok etme eylemi olarak belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'helak'ın 'bir şeyin varlığının sona ermesi, yok olması' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'fe-ehleknâhum', Allah'ın kudretiyle bu kavimlerin fiziksel olarak yok edilişini, onların yeryüzündeki varlıklarının sona erdirilmesini ve böylece ilahi adaletin tecellisini gösterir."}]},{"word":"بِذُنُوبِهِمْ","root":"ذ ن ب","rootLatin":"z-n-b","meaning":"İşlenen hatalar, günahlar veya suçlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zenb' kelimesini 'bir şeyin kötü sonucu, bir fiilin arkasından gelen olumsuzluk' olarak tanımlar. Ayetteki 'bi-zünûbihim' ifadesi, Firavun ve ondan önceki kavimlerin helak edilmelerinin doğrudan sebebi olarak, işledikleri günahları, yani Allah'ın ayetlerini yalanlama ve zulüm gibi kötü fiillerini gösterir. Bu, ilahi cezanın bir karşılık olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'zenb'in Kur'an'da genellikle 'Allah'a karşı işlenen isyan, hata ve günah' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'bi-zünûbihim', bu kavimlerin Allah'ın emirlerine karşı gelmeleri, peygamberleri yalanlamaları ve zulümde ısrar etmeleri gibi eylemlerinin, onların helakine yol açan temel etken olduğunu açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"ظَـٰلِمِينَ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Haksızlık edenler, zulmedenler veya haddi aşanlar.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'zulm'ü 'bir şeyi ait olduğu yerden başka yere koymak, haddi aşmak' olarak açıklar. Ayetteki 'zâlimîn' kelimesi, Firavun ve kavminin, Allah'ın koyduğu sınırları aşarak, peygamberlere karşı gelerek ve insanlara haksızlık ederek zulmettiklerini ifade eder. Bu, onların helak edilmelerinin ahlaki ve hukuki gerekçesidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'zulm'ün 'hakkı yerine koymamak, haksızlık etmek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'küllün kânû zâlimîn' ifadesi, Firavun ve kavminin tamamının, Allah'ın ayetlerini yalanlayarak ve insanlara karşı haksızlık ederek zulüm işlediğini, bu durumun onların ortak özelliği olduğunu ve helak edilmelerinin meşru bir sebebi olduğunu vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/54*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/54*