# Enfâl Sûresi, 56. Âyet (8:56)

> ٱلَّذِينَ عَـٰهَدتَّ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنقُضُونَ عَهْدَهُمْ فِى كُلِّ مَرَّةٍ وَهُمْ لَا يَتَّقُونَ

*Elleżîne ‘âhedte minhum śümme yenkudûne ‘ahdehum fî kulli merratin vehum lâ yettekûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Onlar, kendileriyle antlaşma yaptığın, sonra da her defasında antlaşmalarını hiç çekinmeden bozan kimselerdir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/8/56

---

## Tefsir

{"topics":["hukuk-ceza","cihad","takva","kissa-gecmis-kavimler"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enfâl Suresi 56. ayet, antlaşma yapan ancak sürekli bozan bir topluluğun durumunu ve bu duruma karşı alınması gereken tavrı dilbilimsel olarak ele almaktadır. Ayet, 'ahd' (antlaşma) kavramının ihlali ve 'takva' (sakınma) eksikliği üzerinden bir ahlaki ve hukuki sorunu vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"عَـٰهَدتَّ","root":"ع-ه-د","rootLatin":"a-h-d","meaning":"Senin antlaşma yaptığın, sözleştiğin kimseler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ahd' kelimesini, bir şeyi korumak, gözetmek ve ona bağlı kalmak anlamında kullanır. Ayetteki 'âhedte' fiili, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) belirli bir grupla karşılıklı olarak bir sözleşme, bir antlaşma akdettiğini ifade eder. Bu, taraflar arasında bir yükümlülük ve sorumluluk ilişkisi kurar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ahd' kelimesini 'misak' (sağlam söz) ve 'zimmet' (sorumluluk) anlamında açıklar. 'Âhedte' fiili, burada Peygamber'in onlara bir güvence verdiğini ve onların da bu güvenceye karşılık bir taahhütte bulunduğunu gösterir. Ayetteki kullanım, bu taahhüdün tek taraflı değil, karşılıklı olduğunu belirtir."}]},{"word":"يَنقُضُونَ","root":"ن-ق-ض","rootLatin":"n-k-d","meaning":"Antlaşmalarını bozarlar, çiğnerler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nakd' kelimesini 'feshetmek, çözmek, bozmak' anlamında kullanır. Ayetteki 'yenqudûne' fiili, yapılan antlaşmanın bağlayıcılığını ortadan kaldırma eylemini ifade eder. Bu, sadece bir ihlal değil, antlaşmanın temelini sarsan bir yıkım anlamına gelir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'nakd' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi çözmek, düğümü açmak' olduğunu belirtir. Antlaşma bağlamında ise, verilen sözden dönmek, taahhüdü yerine getirmemek demektir. Ayetteki 'yenqudûne' fiili, bu kişilerin antlaşmayı tekrar tekrar, alışkanlık haline getirerek bozduklarını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'nakd' kavramını 'ahd' kavramının zıddı olarak ele alır. 'Ahd' bir bağ kurarken, 'nakd' bu bağı koparmaktır. Ayetteki 'yenqudûne' fiili, bu kişilerin 'ahd'in gerektirdiği ahlaki ve dini sorumluluğu sürekli olarak ihlal ettiklerini, dolayısıyla güvenilmez olduklarını gösterir."}]},{"word":"عَهْدَهُمْ","root":"ع-ه-د","rootLatin":"a-h-d","meaning":"Kendi antlaşmalarını, verdikleri sözü.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ahd' kelimesini 'bir şeyi korumak, gözetmek ve ona bağlı kalmak' olarak tanımlar. Ayetteki 'ahdehum' ifadesi, bu kişilerin kendilerine ait olan, kendi verdikleri sözü ve taahhüdü ifade eder. Bu, onların sorumluluğunda olan bir yükümlülüktür."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ahd'i 'bir şeyi koruma ve gözetme yükümlülüğü' olarak açıklar. Ayetteki 'ahdehum' ifadesi, bu kişilerin kendi iradeleriyle girdikleri bir sözleşmeyi, bir taahhüdü temsil eder. Bu taahhüdün bozulması, onların ahlaki ve dini açıdan kusurlu olduklarını gösterir."}]},{"word":"يَتَّقُونَ","root":"و-ق-ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Sakınmazlar, çekinmezler, Allah'tan korkmazlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'takva' kelimesinin kök anlamının 'bir şeyi korumak, sakınmak' olduğunu belirtir. Ayetteki 'lâ yetteqûne' ifadesi, bu kişilerin antlaşmayı bozmanın sonuçlarından, Allah'ın azabından veya insanların kınamasından sakınmadıklarını, çekinmediklerini gösterir. Bu, onların ahlaki bir duyarsızlık içinde olduklarını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'takva'yı 'Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle hareket etmek, O'nun emirlerine uymak ve yasaklarından kaçınmak' olarak tanımlar. Ayetteki 'lâ yetteqûne' ifadesi, bu kişilerin antlaşmayı bozarken Allah'a karşı hiçbir sorumluluk hissetmediklerini, dolayısıyla dini ve ahlaki bir eksiklik içinde olduklarını belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'takva'nın sadece korku değil, aynı zamanda bir korunma ve sakınma bilinci olduğunu ifade eder. Ayetteki 'lâ yetteqûne' ifadesi, bu kişilerin antlaşmayı bozmanın getireceği kötü sonuçlardan, hem dünyevi hem de uhrevi cezalardan kendilerini koruma gayretinde olmadıklarını, umursamaz davrandıklarını gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Elleżîne"},{"position":2,"translit":"‘âhedte"},{"position":3,"translit":"minhum"},{"position":4,"translit":"śümme"},{"position":5,"translit":"yenkudûne"},{"position":6,"translit":"‘ahdehum"},{"position":7,"translit":"fî"},{"position":8,"translit":"kulli"},{"position":9,"translit":"merratin"},{"position":10,"translit":"vehum"},{"position":11,"translit":"lâ"},{"position":12,"translit":"yettekûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Bedel"},{"position":2,"surface":"عَـٰهَدتَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ه-د","rootLatin":"'-h-d","lemma":"عَاهَدَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"anlaşma yaptın","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sonra","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"يَنقُضُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ق-ض","rootLatin":"n-q-ḍ","lemma":"نَقَضَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"bozarlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":6,"surface":"عَهْدَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ه-د","rootLatin":"'-h-d","lemma":"عَهْد","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"anlaşma","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":6,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":7,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"مَرَّةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-ر-ر","rootLatin":"m-r-r","lemma":"مَرَّة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"defa","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":10,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":11,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":12,"surface":"يَتَّقُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"اِتَّقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"sakınmazlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/56*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/56*