# Enfâl Sûresi, 57. Âyet (8:57)

> فَإِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِى ٱلْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِم مَّنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ

*Fe-immâ teśkafennehum fî-lharbi feşerrid bihim men ḣalfehum le'allehum yeżżekkerûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Eğer onları savaşta yakalarsan, bunlar(a vereceğin ceza) ile arkalarındakileri de dağıt ki ibret alsınlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/8/57

---

## Tefsir

{"topics":["cihad","kissa-gecmis-kavimler","hukuk-ceza"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَإِمَّا","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَإِمَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer ... ise"},{"position":2,"surface":"تَثْقَفَنَّهُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ث-ق-ف","rootLatin":"th-q-f","lemma":"ثَقِفَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Şart edatından sonra geldiği ve te'kid nûnu ile birleştiği için mebnî","gloss":"onları yakalarsan"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":3,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":4,"surface":"ٱلْحَرْبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ر-ب","rootLatin":"h-r-b","lemma":"حَرْب","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"savaşta"},{"position":5,"surface":"فَشَرِّدْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ش-ر-د","rootLatin":"sh-r-d","lemma":"شَرَّدَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"darmadağın et"},{"position":6,"surface":"بِهِم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":6,"surface":"هِم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":7,"surface":"مَّنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kimseler"},{"position":8,"surface":"خَلْفَهُمْ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"kh-l-f","lemma":"خَلْف","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arkaları"},{"position":8,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":9,"surface":"لَعَلَّهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَعَلَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"umulur ki"},{"position":9,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne ve benzerlerinin ismi olduğu için mansûb","gloss":"onlar"},{"position":10,"surface":"يَذَّكَّرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"تَذَكَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nâsıb ve câzim edat olmadığı için merfû","gloss":"ibret alırlar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enfâl Suresi 57. ayet, savaşta düşmanla karşılaşma ve onlara karşı alınacak caydırıcı tedbirleri dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Ayet, ahdi bozanlara karşı sert bir tutum sergilenmesini ve bunun diğerlerine ibret olmasını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"تَثْقَفَنَّهُمْ","root":"ث ق ف","rootLatin":"s-k-f","meaning":"Savaşta düşmanı ele geçirmek, yakalamak veya onlara rastlamak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sekf' kelimesinin asıl anlamının bir şeyi idrak etmek, ona ulaşmak olduğunu belirtir. Ayetteki 'teskafennehum' ifadesi, düşmana savaş meydanında rastlamak, onları ele geçirmek ve onlara galip gelmek anlamında kullanılmıştır. Bu, sadece karşılaşmak değil, aynı zamanda onları kontrol altına almak ve yenmek manasını taşır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'teskafennehum' ifadesini 'tüdirikuhum' (onlara ulaşırsan, yetişirsen) olarak açıklar. Bu, düşmanı savaşta yakalama, onlara fırsat bulma ve onları mağlup etme durumunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, ahdi bozan düşmanlara karşı elde edilecek askeri üstünlüğü vurgular."}]},{"word":"ٱلْحَرْبِ","root":"ح ر ب","rootLatin":"h-r-b","meaning":"Savaş, çatışma ve düşmanlık hali.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'harb' kelimesinin 'selb' (yağmalama, alma) kökünden geldiğini ve savaşın da tarafların birbirlerinin mallarını ve canlarını almaya çalıştığı bir durum olduğunu belirtir. Ayetteki 'fi'l-harb' ifadesi, düşmanla fiili bir çatışma ve muharebe ortamında karşılaşmayı ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'harb'ı 'mukatele' (karşılıklı savaşma) ve 'muareke' (çatışma) olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, ahdi bozan düşmanlara karşı girişilecek askeri operasyonun ve çatışmanın zeminini oluşturur."}]},{"word":"فَشَرِّدْ","root":"ش ر د","rootLatin":"ş-r-d","meaning":"Dağıtmak, perişan etmek, ibret olacak şekilde cezalandırmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'şerrid' kelimesini 'ferrik' (dağıt) ve 'ba'id' (uzaklaştır) olarak açıklar. Ayetteki 'feşerrid bihim men halfehum' ifadesi, yakalanan düşmanları öyle bir şekilde cezalandır ki, bu durum arkalarından gelenlere, yani diğer düşman gruplarına veya ahdi bozmayı düşünenlere ibret olsun ve onları dağıtsın, korkutsun."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'teşrîd'in bir şeyi dağıtmak, perişan etmek ve onu bir daha toparlanamayacak hale getirmek olduğunu belirtir. Ayetteki emir, düşmana karşı caydırıcı bir güç kullanmayı, onları psikolojik olarak da dağıtmayı ve diğerlerinin benzer bir eyleme kalkışmasını engellemeyi hedefler."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'şerred' fiilinin Kur'an'da genellikle düşmanı dağıtma, perişan etme ve caydırıcılık sağlama bağlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, ahdi bozanlara karşı alınacak sert tedbirin, diğer potansiyel ahit bozucular için bir ders ve caydırıcı bir etki yaratmasını amaçlar."}]},{"word":"يَذَّكَّرُونَ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"İbret almak, öğüt almak, hatırlamak ve ders çıkarmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zikr'in asıl anlamının bir şeyi zihinde tutmak olduğunu ve 'tezekkür'ün ise unutulan bir şeyi hatırlamak veya bir şeyden ibret almak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'leallehum yezzekkerûn' ifadesi, düşmanlara uygulanan bu cezanın, diğerlerinin ahdi bozmaktan sakınmaları için bir uyarı ve ibret olmasını amaçlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zikr' ve türevlerinin Kur'an'da sadece hatırlamak değil, aynı zamanda bir şeyden ders çıkarmak, öğüt almak ve bu öğüt doğrultusunda hareket etmek anlamında kullanıldığını vurgular. Bu ayetteki 'yezzekkerûn' ifadesi, düşmanların başına gelenlerden diğerlerinin akıllarını başlarına alıp benzer hatalara düşmemeleri için bir uyarı niteliğindedir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/57*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/57*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/57*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/57*
- **Kelime-i Ya'kûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *8/57*
- **Kelime-i Ya'kûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *8/57*