# Enfâl Sûresi, 67. Âyet (8:67)

> مَا كَانَ لِنَبِىٍّ أَن يَكُونَ لَهُۥٓ أَسْرَىٰ حَتَّىٰ يُثْخِنَ فِى ٱلْأَرْضِ ۚ تُرِيدُونَ عَرَضَ ٱلدُّنْيَا وَٱللَّهُ يُرِيدُ ٱلْـَٔاخِرَةَ ۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

*Mâ kâne linebiyyin en yekûne lehu esrâ hattâ yuśḣine fî-l-ard(i)(c) turîdûne ‘arada-ddunyâ va(A)llâhu yurîdu-l-âḣira(te)(k) va(A)llâhu ‘azîzun hakîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Yeryüzünde düşmanı tamamıyla sindirip hakim duruma gelmedikçe, hiçbir peygambere esir almak yakışmaz. Siz geçici dünya menfaatini istiyorsunuz, halbuki Allah ahireti (kazanmanızı) istiyor. Allah, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/8/67

---

## Tefsir

{"topics":["cihad","dunya-ahiret-dengesi","ahiret-mukafat","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"k-w-n","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu"},{"position":3,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"نَبِىٍّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"n-b-a","rootLatin":"n-b-a","lemma":"نَبِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"peygamber"},{"position":4,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Mastariyye ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":5,"surface":"يَكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"k-w-n","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı 'أَن' ile mansûb olduğu için mansûb","gloss":"olsun"},{"position":6,"surface":"لَهُۥٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"هُۥٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":7,"surface":"أَسْرَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-r-y","rootLatin":"s-r-y","lemma":"أَسِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ fiilinin ismi olduğu için merfû","gloss":"esirler"},{"position":8,"surface":"حَتَّىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer / Harf-i Gayet ve Ta'lil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَتَّىٰ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ta ki"},{"position":9,"surface":"يُثْخِنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"s-ḫ-n","rootLatin":"s-kh-n","lemma":"أَثْخَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'أَن' ile mansûb olduğu için mansûb","gloss":"ağır basana kadar"},{"position":10,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":11,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"r-ḍ-ḍ","rootLatin":"r-d-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzü"},{"position":12,"surface":"تُرِيدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"r-w-d","rootLatin":"r-w-d","lemma":"أَرَادَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"istiyorsunuz"},{"position":13,"surface":"عَرَضَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"'-r-ḍ","rootLatin":"'-r-d","lemma":"عَرَض","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"malını"},{"position":14,"surface":"ٱلدُّنْيَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"d-n-w","rootLatin":"d-n-w","lemma":"دُنْيَا","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"dünya"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"'-l-h","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":16,"surface":"يُرِيدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"r-w-d","rootLatin":"r-w-d","lemma":"أَرَادَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"ister"},{"position":17,"surface":"ٱلْـَٔاخِرَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"'-ḫ-r","rootLatin":"'-kh-r","lemma":"آخِرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ahiret"},{"position":18,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":18,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"'-l-h","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":19,"surface":"عَزِيزٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"'-z-z","rootLatin":"'-z-z","lemma":"عَزِيز","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"güçlüdür"},{"position":20,"surface":"حَكِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ḥ-k-m","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حَكِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İkinci haber olduğu için merfû","gloss":"hikmet sahibidir"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enfâl 67. ayet, savaş hukuku ve dünya-ahiret dengesi üzerine önemli kavramlar içermektedir. Ayet, peygamberin savaşta esir alma koşullarını, müminlerin dünya malına olan eğilimini ve Allah'ın ahiret muradını dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"أَسْرَىٰ","root":"أ س ر","rootLatin":"e-s-r","meaning":"Savaşta ele geçirilen, bağlanan ve tutsak edilen kişilerdir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'esr' kelimesinin asıl anlamının 'bağlamak' olduğunu belirtir. 'Esîr' ise savaşta ele geçirilip bağlanan kişidir. Ayetteki 'esrâ' kelimesi, savaşta düşmanı tam olarak etkisiz hale getirmeden alınan tutsakları ifade eder ve bu durumun peygamber için uygun olmadığını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'esrâ' kelimesini 'esîr'in çoğulu olarak açıklar ve savaşta ele geçirilen düşman askerlerini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, düşman tam olarak mağlup edilmeden esir alınmasının stratejik ve dini açıdan uygunsuzluğuna işaret eder."}]},{"word":"يُثْخِنَ","root":"ث خ ن","rootLatin":"s-h-n","meaning":"Düşmanı tamamen etkisiz hale getirmek, savaşta ağır darbe vurmak ve üstünlük sağlamaktır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'yüs̱ḫine fi'l-ard' ifadesini 'düşmanı iyice mağlup edip, gücünü kırıp, yeryüzünde sağlam bir şekilde yerleşmek' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, düşmana karşı tam bir zafer elde etmeden esir almanın caiz olmadığını belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'is̱ḫân' kelimesinin 'bir şeyi sağlamlaştırmak, güçlendirmek' anlamlarına geldiğini ve savaş bağlamında düşmanı iyice zayıflatıp gücünü kırmak anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'yüs̱ḫine', düşmanın direncini tamamen kırmadan esir alınmaması gerektiğini vurgular."}]},{"word":"عَرَضَ","root":"ع ر ض","rootLatin":"a-r-d","meaning":"Geçici dünya malı, menfaati ve faydasıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'arad' kelimesinin 'geçici olan, kalıcı olmayan şey' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'arada'd-dünyâ' ifadesi, dünya hayatının geçici menfaatlerini, özellikle de savaş ganimetleri gibi maddi kazançları ifade eder ve müminlerin bu geçici şeylere yönelme eğilimini eleştirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'arad' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'geçici dünya malı' veya 'fani menfaat' anlamında kullanıldığını vurgular. Bu ayette, müminlerin savaşta esir alarak elde etmeyi umdukları maddi kazançların, Allah'ın ahiret muradına tercih edilmemesi gerektiğini belirtir."}]},{"word":"ٱلْـَٔاخِرَةَ","root":"أ خ ر","rootLatin":"a-h-r","meaning":"Dünya hayatından sonraki ebedi hayat ve onun mükafatlarıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'âhiret' kelimesinin 'sonra gelen, son' anlamından türediğini ve dünya hayatından sonraki ebedi hayatı ifade ettiğini belirtir. Ayette, Allah'ın müminlerden dünya menfaatleri yerine ahiret saadetini hedeflemelerini istediğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'dünya' ve 'ahiret' kavramlarının zıt kutuplar olarak sunulduğunu ve 'ahiret'in, Allah'ın nihai adaletinin tecelli edeceği, kalıcı ve gerçek değerlerin bulunduğu yer olduğunu belirtir. Bu ayette, Allah'ın müminlerden dünya menfaatlerine kapılmak yerine ahiret için çaba göstermelerini murat ettiğini açıklar."}]},{"word":"عَزِيزٌ","root":"ع ز ز","rootLatin":"a-z-z","meaning":"Üstün, güçlü, yenilmez ve her şeye galip olandır.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'azîz' kelimesinin 'galip gelen, yenilmeyen, benzeri olmayan' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayette, Allah'ın 'Azîz' sıfatı, O'nun iradesinin mutlak üstünlüğünü ve kimsenin O'na karşı gelemeyeceğini vurgular; dolayısıyla O'nun ahiret muradının gerçekleşeceğini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'Azîz' isminin Kur'an'da Allah'ın kudretini, izzetini ve her şeye galip oluşunu ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın 'Azîz' oluşu, O'nun ahiret için koyduğu hükümlerin ve iradesinin kesinliğini ve gücünü pekiştirir."}]},{"word":"حَكِيمٌ","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Her şeyi yerli yerince yapan, hikmet sahibi ve hüküm koyan olandır.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hakîm' kelimesinin 'hikmet sahibi, her şeyi yerli yerince yapan, sağlam hükümler koyan' anlamlarına geldiğini açıklar. Ayette, Allah'ın 'Hakîm' sıfatı, O'nun savaş hukuku ve dünya-ahiret dengesi konusundaki hükümlerinin derin bir hikmete dayandığını ve en doğru olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'Hakîm' isminin Allah'ın ilim ve hikmetinin mükemmelliğini ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın 'Hakîm' oluşu, O'nun dünya ve ahiret arasındaki tercihi ve savaşta esir alma konusundaki emrinin, en doğru ve en hikmetli karar olduğunu vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/67-68*
- **Kelime-i Şîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *8/67-68*
- **Kelime-i Şîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *8/67-68*
- **Kelime-i Şîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *8/67-68*
- **Kelime-i Şîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *8/67-68*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/67*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/67-68*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/67*
- **TB. Kelime-i Şîsiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/67*
- **TB. Kelime-i Şîsiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/67*
- **TB. Kelime-i Şîsiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/67*
- **TB. Kelime-i Şîsiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/67*