# Enfâl Sûresi, 69. Âyet (8:69)

> فَكُلُوا۟ مِمَّا غَنِمْتُمْ حَلَـٰلًا طَيِّبًا ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

*Fekulû mimmâ ġanimtum halâlen tayyibâ(en)(c) vettekû(A)llâh(e)(c) inna(A)llâhe ġafûrun rahîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Artık elde ettiğiniz ganimetten helal ve temiz olarak yiyin. Allah'a karşı gelmekten sakının. Şüphesiz Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/8/69

---

## Tefsir

{"topics":["helal-haram","takva","cihad"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enfâl Suresi 69. ayet, savaş ganimetlerinin helal ve temiz bir şekilde tüketilmesini emrederken, aynı zamanda Allah'tan sakınma ve O'nun bağışlayıcılığına vurgu yapmaktadır. Ayet, ganimet kavramının meşruiyetini ve bu meşruiyetin ahlaki sınırlarını dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"غَنِمْتُمْ","root":"غ ن م","rootLatin":"ğ-n-m","meaning":"Savaşta düşmandan ele geçirilen mal, ganimet elde etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ganîme' kelimesini 'zahmetsizce elde edilen şey' olarak tanımlar ve özellikle savaşta düşmandan ele geçirilen mallar için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ğanîmtüm' fiili, müminlerin savaş sonucunda elde ettikleri mallara işaret eder ve bu malların helal kılınışını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ganimet' kelimesini 'düşmandan alınan mal' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, savaşın meşru bir sonucu olarak elde edilen ve Müslümanlara helal kılınan malları ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ganîme' kavramının Kur'an'daki kullanımının, İslam öncesi Arap toplumundaki yağma anlayışından farklı olarak, belirli kurallara bağlanmış ve ilahi bir meşruiyet kazanmış bir 'savaş ganimeti' olduğunu vurgular. Ayet, bu kavramın İslami çerçevedeki helalliğini ve temizliğini belirtir."}]},{"word":"حَلَـٰلًا","root":"ح ل ل","rootLatin":"h-l-l","meaning":"Dinen izin verilmiş, meşru ve serbest kılınmış şey.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halâl' kelimesinin 'bağlı olan bir şeyi çözmek, serbest bırakmak' kökünden geldiğini ve şeriatın yasaklamadığı, serbest bıraktığı şeyleri ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'halâlen' ifadesi, ganimetlerin dinen meşru ve izin verilmiş olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'halâl' kelimesini 'haramın zıttı' olarak açıklar ve Allah'ın izin verdiği, yasaklamadığı şeyleri kapsadığını belirtir. Ayetteki kullanımı, ganimetlerin Müslümanlar için tüketiminin dinen caiz olduğunu ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'helal' kavramının Kur'an'da genellikle 'temiz ve iyi' anlamındaki 'tayyib' kelimesiyle birlikte kullanıldığını ve bu birlikteliğin, sadece dinen izinli olmanın ötesinde, aynı zamanda ahlaki ve maddi temizliği de içerdiğini belirtir. Ayetteki 'halâlen tayyiben' ifadesi bu bütünlüğü yansıtır."}]},{"word":"طَيِّبًا","root":"ط ي ب","rootLatin":"t-y-b","meaning":"Temiz, hoş, güzel ve iyi olan şey.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tayyib' kelimesini 'nefsin hoşlandığı, temiz ve güzel olan şey' olarak tanımlar. Ayetteki 'tayyiben' ifadesi, ganimetlerin sadece helal olmakla kalmayıp, aynı zamanda maddi ve manevi olarak temiz, hoş ve iyi olduğunu belirtir, yani pislikten ve haramdan arınmışlığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'tayyib' kelimesinin 'her türlü çirkinlikten ve kötülükten uzak, güzel ve temiz' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, ganimetlerin elde ediliş biçimi ve mahiyeti itibarıyla temiz ve meşru olduğunu pekiştirir."}]},{"word":"وَٱتَّقُوا۟","root":"و ق ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Allah'ın azabından korunmak, O'nun emirlerine uyup yasaklarından kaçınmak suretiyle sakınmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'takvâ' kelimesinin kök anlamının 'korunmak, sakınmak' olduğunu ve şer'î anlamda ise 'nefsi günahlardan korumak' olduğunu belirtir. Ayetteki 'vettekullâh' emri, ganimetlerin helal kılınmasına rağmen, müminlerin Allah'a karşı sorumluluklarını unutmamaları ve O'nun sınırlarını aşmamaları gerektiğini hatırlatır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'takvâ'yı 'Allah'ın azabından sakınmak için O'nun emirlerine uymak ve yasaklarından kaçınmak' olarak tanımlar. Ayetteki bu emir, ganimetlerin helal kılınmasının bir lütuf olduğunu ve bu lütfa karşı şükranın ve sorumluluğun bir ifadesi olarak Allah'tan sakınmanın önemini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'takvâ' kavramının Kur'an'da merkezi bir rol oynadığını ve 'Allah bilinci' veya 'Allah korkusu' olarak anlaşılabileceğini ifade eder. Ayetteki 'vettekullâh' ifadesi, ganimetlerin kullanımı konusunda dahi müminlerin Allah'a karşı duyarlı olmaları ve O'nun rızasını gözetmeleri gerektiğini belirtir."}]},{"word":"غَفُورٌ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Günahları örten, bağışlayan ve affeden.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ğafr' kelimesinin 'bir şeyi örtmek' anlamına geldiğini ve Allah için kullanıldığında 'günahları örtmek ve affetmek' manasına geldiğini belirtir. Ayetteki 'Ğafûr' ismi, Allah'ın kullarının hatalarını bağışlayıcı olduğunu ve tövbe edenleri affedeceğini ifade eder, bu da takva emrinin ardından bir ümit kapısı açar."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'Ğafûr' isminin 'çok bağışlayan' anlamına geldiğini ve Allah'ın kullarının günahlarını tekrar tekrar affettiğini vurgular. Ayetteki bu isim, müminlere Allah'ın rahmetinin genişliğini hatırlatarak, takva konusunda eksiklikleri olsa bile O'nun affına sığınabileceklerini gösterir."}]},{"word":"رَّحِيمٌ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Çok merhametli, acıyan ve şefkat gösteren.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rahmet' kelimesinin 'kalbin acıması ve şefkat göstermesi' anlamına geldiğini ve Allah için kullanıldığında 'bolca ihsan ve nimet verme' manasına geldiğini belirtir. Ayetteki 'Rahîm' ismi, Allah'ın kullarına karşı sonsuz merhametini ve şefkatini ifade eder, bu da O'nun bağışlayıcılığıyla birlikte müminlere güven ve huzur verir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Rahîm' isminin 'çok merhamet eden, merhameti sürekli olan' anlamına geldiğini ve Allah'ın kullarına olan lütuf ve ihsanının kesintisiz olduğunu vurgular. Ayetteki bu isim, Allah'ın sadece bağışlamakla kalmayıp, aynı zamanda kullarına karşı daima şefkatli ve lütufkâr olduğunu belirtir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Fekulû "},{"position":2,"translit":"mimmâ "},{"position":3,"translit":"ġanimtum "},{"position":4,"translit":"halâlen "},{"position":5,"translit":"tayyibâ(en)(c) "},{"position":6,"translit":"vettekû"},{"position":7,"translit":"(A)llâh(e)(c) "},{"position":8,"translit":"inna"},{"position":9,"translit":"(A)llâhe "},{"position":10,"translit":"ġafûrun "},{"position":11,"translit":"rahîm(un)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"كُلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ا-ك-ل","rootLatin":"a-k-l","lemma":"أَكَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yiyin","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":2,"surface":"مِمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":3,"surface":"غَنِمْتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"غ-ن-م","rootLatin":"gh-n-m","lemma":"غَنِمَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ganimet olarak aldınız","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"حَلَـٰلًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ل-ل","rootLatin":"h-l-l","lemma":"حَلَال","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"helal olarak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"},{"position":5,"surface":"طَيِّبًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ط-ي-ب","rootLatin":"t-y-b","lemma":"طَيِّب","form":"Fey'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"temiz","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":6,"surface":"ٱتَّقُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"اِتَّقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"sakının","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":7,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'tan","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":9,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":10,"surface":"غَفُورٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غَفُور","form":"Fa'ûl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"çok bağışlayandır","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"},{"position":11,"surface":"رَّحِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin ikinci haberi olduğu için merfû","gloss":"çok merhametlidir","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/69*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/69*