# Enfâl Sûresi, 70. Âyet (8:70)

> يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِىُّ قُل لِّمَن فِىٓ أَيْدِيكُم مِّنَ ٱلْأَسْرَىٰٓ إِن يَعْلَمِ ٱللَّهُ فِى قُلُوبِكُمْ خَيْرًا يُؤْتِكُمْ خَيْرًا مِّمَّآ أُخِذَ مِنكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ۗ وَٱللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

*Yâ eyyuhâ-nnebiyyu kul limen fî eydîkum mine-l-esrâ in ya'lemi(A)llâhu fî kulûbikum ḣayran yu/tikum ḣayran mimmâ uḣiże minkum veyaġfir lekum(k) va(A)llâhu ġafûrun rahîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Ey Peygamber! Elinizdeki esirlere söyle: Eğer Allah, kalplerinizde (iman, ihlas, iyi niyet gibi) bir hayır (olduğunu) bilirse, sizden alınan fidyeden daha hayırlısını size verir ve sizi bağışlar. Allah, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/8/70

---

## Tefsir

{"topics":["af-hosgoru","esma-i-husna","iman","kissa-diger-peygamberler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nidâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا أَيُّهَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":2,"surface":"ٱلنَّبِىُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"n-b-w","rootLatin":"n-b-w","lemma":"نَبِيّ","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra geldiği için merfû","gloss":"Peygamber"},{"position":3,"surface":"قُل","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"k-v-l","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":4,"surface":"لِّمَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":4,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kimseye"},{"position":5,"surface":"فِىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":6,"surface":"أَيْدِيكُم","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"y-d-y","rootLatin":"y-d-y","lemma":"يَد","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"eller"},{"position":6,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":7,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":8,"surface":"ٱلْأَسْرَىٰٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-r-y","rootLatin":"s-r-y","lemma":"أَسِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"esirler"},{"position":9,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":10,"surface":"يَعْلَمِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"'-l-m","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"bilirse"},{"position":11,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ʔ-l-h","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":12,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":13,"surface":"قُلُوبِكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"k-l-b","rootLatin":"q-l-b","lemma":"قَلْب","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kalpler"},{"position":13,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":14,"surface":"خَيْرًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ḫ-y-r","rootLatin":"kh-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir hayır"},{"position":15,"surface":"يُؤْتِكُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ʔ-t-y","rootLatin":"ʾ-t-y","lemma":"آتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şartın cevabı olduğu için meczûm","gloss":"size verir"},{"position":15,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"size"},{"position":16,"surface":"خَيْرًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ḫ-y-r","rootLatin":"kh-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir hayır"},{"position":17,"surface":"مِّمَّآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":17,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":18,"surface":"أُخِذَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ʔ-ḫ-ḏ","rootLatin":"ʾ-kh-dh","lemma":"أَخَذَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"alındı"},{"position":19,"surface":"مِنكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":19,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizden"},{"position":20,"surface":"وَيَغْفِرْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":20,"surface":"يَغْفِرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ġ-f-r","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şartın cevabına atfedildiği için meczûm","gloss":"bağışlar"},{"position":21,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":21,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":22,"surface":"وَٱللَّهُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":22,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ʔ-l-h","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":23,"surface":"غَفُورٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ġ-f-r","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غَفُور","form":"Fa'ûl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"çok bağışlayandır"},{"position":24,"surface":"رَّحِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"r-ḥ-m","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"çok merhamet edendir"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enfâl Suresi'nin 70. ayeti, esirlere yönelik ilahi bir vaadi ve affı ele almaktadır. Ayet, kalpteki niyetin ve iyiliğin önemini vurgulayarak, Allah'ın bu iyiliğe karşılık daha fazlasını vereceğini ve bağışlayacağını bildirmektedir. Dilbilimsel olarak 'hayır', 'mağfiret' ve 'rahmet' kavramları ayetin temel mesajını oluşturur.","keyConcepts":[{"word":"ٱلنَّبِىُّ","root":"ن ب أ","rootLatin":"n-b-ʾ","meaning":"Allah'tan haber getiren, vahiy alan ve insanlara tebliğ eden elçi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nebî kelimesi, 'nebe'' kökünden türemiştir ve 'haber' anlamına gelir. Nebî, Allah'tan haber alan ve bu haberi insanlara ulaştıran kişidir. Ayette Hz. Muhammed'e hitaben kullanılarak, esirlere yönelik ilahi mesajı tebliğ etme görevi vurgulanır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Nebî, Allah ile kulları arasında elçilik yapan, Allah'ın emir ve yasaklarını insanlara bildiren kişidir. Bu ayetteki kullanımı, peygamberin tebliğ vazifesinin bir parçası olarak esirlere yönelik ilahi hükmü aktarmasını ifade eder."}]},{"word":"الْأَسْرَىٰٓ","root":"أ س ر","rootLatin":"ʾ-s-r","meaning":"Savaşta ele geçirilmiş, tutsak edilmiş kişiler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Esîr, savaşta yakalanıp bağlanan kişidir. Ayette, Bedir Savaşı sonrası Müslümanların eline geçen düşman askerlerini ifade eder ve onlara yönelik muamele hakkında bir ilke koyar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Esîr, 'esr' kökünden gelir ve 'bağlamak' anlamına gelir. Savaşta ele geçirilip bağlanan kişiye esîr denir. Ayetteki 'elinizde bulunan esirler' ifadesi, Müslümanların kontrolündeki savaş tutsaklarını belirtir."}]},{"word":"خَيْرًا","root":"خ ي ر","rootLatin":"ḫ-y-r","meaning":"İyilik, hayır, faydalı ve güzel olan şey.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hayır, herkesin arzu ettiği, faydalı ve güzel olan her şey için kullanılır. Ayetteki 'kalplerinizde bir hayır bulursa' ifadesi, esirlerin kalplerindeki iman, samimiyet, teslimiyet ve iyi niyet gibi manevi değerleri ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'hayr' kavramı, sadece maddi iyiliği değil, aynı zamanda ahlaki ve manevi iyiliği de kapsar. Bu ayette, esirlerin kalplerindeki 'hayır', onların İslam'a yönelme potansiyeli, samimi niyetleri ve gelecekteki olumlu davranışları olarak anlaşılmalıdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Hayır, Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahiptir; maddi kazançtan manevi kurtuluşa kadar birçok iyiliği ifade eder. Ayetteki 'size sizden alınanın daha hayırlısını verir' ifadesi, Allah'ın esirlerin kalplerindeki iyi niyete karşılık olarak onlara hem dünyevi hem de uhrevi daha büyük lütuflar ihsan edeceğini gösterir."}]},{"word":"يَغْفِرْ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Günahları örtmek, bağışlamak, affetmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mağfiret, 'ğafara' kökünden gelir ve 'örtmek' anlamına gelir. Allah'ın mağfireti, kulun günahlarını örtmesi, affetmesi ve azaptan korumasıdır. Ayette, esirlerin geçmişteki düşmanlıklarını ve günahlarını affedeceği vaat edilmektedir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Mağfiret, Allah'ın kulun günahlarını silmesi ve onu cezalandırmamasıdır. Bu ayetteki bağlamda, esirlerin kalplerindeki iyilik ve iman etmeleri durumunda Allah'ın onların geçmişteki hatalarını bağışlayacağı müjdelenir."}]},{"word":"غَفُورٌ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Çok bağışlayıcı, günahları çokça affeden.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ğafûr, Allah'ın sıfatlarından olup, kullarının günahlarını çokça bağışlayan, örten demektir. Ayetteki 'Allah Ğafûr'dur' ifadesi, Allah'ın bağışlayıcılığının sonsuz olduğunu ve esirlerin iman etmeleri durumunda bu sıfatın tecelli edeceğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Ğafûr, mübalağa sigası olup, Allah'ın günahları çokça affettiğini, kullarına karşı merhametli olduğunu ifade eder. Bu ayette, Allah'ın esirlerin kalplerindeki iyiliğe karşılık olarak onlara mağfiret edeceğinin bir teyidi olarak zikredilmiştir."}]},{"word":"رَّحِيمٌ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-ḥ-m","meaning":"Çok merhametli, kullarına karşı şefkatli olan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahîm, Allah'ın sıfatlarından olup, kullarına karşı çok merhametli, şefkatli ve lütufkâr olduğunu ifade eder. Ayetteki 'Allah Rahîm'dir' ifadesi, Allah'ın esirlere yönelik vaadinin sadece bağışlamakla kalmayıp, aynı zamanda onlara lütuf ve ihsanla muamele edeceğini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Rahîm, Allah'ın kullarına olan özel merhametini, onlara dünyada ve ahirette iyilikler ihsan etmesini ifade eder. Bu ayette, esirlerin kalplerindeki iyiliğe karşılık Allah'ın onlara hem mağfiret hem de lütuf ve ihsanla muamele edeceğinin bir göstergesidir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/70*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/70*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/70*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *8/70*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *70. ÂYETLER*