# Abese Sûresi, 1. Âyet (80:1)

>  عَبَسَ وَتَوَلَّىٰٓ

*‘Abese ve tevellâ*

**Meal (Diyanet):** (1-2) Kendisine o ama geldi diye Peygamber yüzünü ekşitti ve öteye döndü.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/80/1

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Abese Suresi'nin ilk ayeti, Hz. Peygamber'in bir durum karşısındaki fizyolojik ve psikolojik tepkisini, 'yüzünü ekşitme' ve 'yüz çevirme' fiilleriyle tasvir etmektedir. Bu fiiller, ayetin temel mesajını oluşturan anahtar kavramlardır ve bir tür hoşnutsuzluk veya rahatsızlık ifadesini barındırır.","keyConcepts":[{"word":"عَبَسَ","root":"ع ب س","rootLatin":"a-b-s","meaning":"Yüzünü ekşitmek, kaşlarını çatmak, hoşnutsuzluk veya rahatsızlık belirtisi olarak yüz ifadesini değiştirmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'abese' kelimesini 'yüzünü buruşturmak, kaşlarını çatmak' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Peygamber'in yanına gelen âmâ kişiye karşı gösterdiği, içsel bir rahatsızlığın dışa vurumu olan yüz ifadesini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'abese'yi 'yüzün çirkinleşmesi, kaşların çatılması' olarak tanımlar ve bunun genellikle bir hoşnutsuzluk veya öfke durumunda ortaya çıktığını belirtir. Ayette, Peygamber'in, meşgul olduğu önemli bir konuşma sırasında araya giren âmâdan dolayı yüzünde beliren rahatsızlık ifadesini anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'abese' kelimesinin Kur'an'daki kullanımının, genellikle bir tür 'içsel sıkıntı' veya 'hoşnutsuzluğun' yüze yansıması olduğunu vurgular. Bu ayette, Peygamber'in, kendisini önemli gördüğü bir davetle meşgulken, dikkatini dağıtan bir durum karşısında gösterdiği doğal insani tepkiyi ifade eder."}]},{"word":"تَوَلَّىٰٓ","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Yüz çevirmek, sırtını dönmek, ilgilenmemek, bir şeyden uzaklaşmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tevellâ' fiilini 'yüz çevirmek, sırtını dönmek' anlamında kullanır. Ayetteki bağlamda, Peygamber'in, âmâ kişiden yüzünü çevirerek ona karşı ilgisiz bir tavır sergilediğini, ondan uzaklaştığını mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'tevellâ' fiilinin 'bir şeyden yüz çevirmek, sırtını dönmek' anlamını taşıdığını belirtir. Ayette, Peygamber'in, âmâ kişinin sözlerine veya varlığına karşı gösterdiği, fiziksel bir uzaklaşma ve dolayısıyla zihinsel bir ilgisizlik halini tasvir eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tevellâ' fiilinin Kur'an'da genellikle 'yüz çevirme, sırt dönme' ve dolayısıyla 'ilgisizlik, terk etme' anlamlarında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette, Peygamber'in, âmâ kişiye karşı gösterdiği, onu dinlemeye veya onunla ilgilenmeye yönelik isteksizliği ve ondan uzaklaşma eylemini vurgular."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"عَبَسَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ب-س","rootLatin":"'-b-s","lemma":"عَبَسَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yüzünü astı"},{"position":2,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":2,"surface":"تَوَلَّىٰٓ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"تَوَلَّى","form":"Tefea'ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yüz çevirdi"}]

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","edep-haya","tevazu"]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *80/1*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *80/1*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *80/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *80/1-4*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *80/1*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *80/1-4*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *80/1-4*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *80/1*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *80/1*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *80/1*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *80/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *80/1-4*