# Abese Sûresi, 17. Âyet (80:17)

> قُتِلَ ٱلْإِنسَـٰنُ مَآ أَكْفَرَهُۥ

*Kutile-l-insânu mâ ekferah(u)*

**Meal (Diyanet):** Kahrolası (inkarcı) insan! Ne nankördür o!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/80/17

---

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُتِلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَتَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"öldürüldü/lanetlendi"},{"position":2,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"إِنسَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nâib-i Fâil olduğu için merfû","gloss":"insan"},{"position":3,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"Taaccüb Mâ'sı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ne kadar da!"},{"position":4,"surface":"أَكْفَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"أَكْفَرَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"nankörlük etti"},{"position":4,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, insanın nankörlüğünü ve Allah'a karşı inkarcılığını şiddetli bir kınama ile ifade etmektedir. 'Kutile' fiili, mecazi bir beddua ve kınama olarak kullanılırken, 'el-İnsan' genel olarak insan türünü, 'ekferahu' ise insanın aşırı nankörlüğünü ve inkarcılığını vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"قُتِلَ","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Ayette mecazi olarak 'lanet olsun', 'kahrolsun', 'canı çıksın' anlamında bir beddua ve kınama ifadesidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kutila' kelimesinin burada gerçek bir öldürme fiilini değil, bir beddua ve kınama ifadesini temsil ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, insanın nankörlüğüne karşı duyulan şiddetli bir hoşnutsuzluğu ve gazabı dile getirir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kutila'nın Kur'an'da mecazi kullanımlarına dikkat çeker. Bu ayetteki 'kutila' ifadesi, 'lanetlendi' veya 'kahroldu' anlamında olup, insanın nankörlüğünün ne denli büyük bir günah olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'katl' kelimesinin asıl anlamının 'can almak' olduğunu ancak Kur'an'da mecazi olarak 'lanetleme' ve 'kınama' anlamında da kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki 'kutila', insanın nankörlüğüne yönelik ilahi bir kınamayı ve bedduayı ifade eder."}]},{"word":"ٱلْإِنسَـٰنُ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"Bu ayette, genel olarak insan türünü, özellikle de nankörlük ve inkarcılık eğiliminde olan insanı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'insan' kelimesinin 'ünsiyet' ve 'unutkanlık' köklerinden geldiğini belirtir. Ayetteki 'el-İnsan', Allah'ın nimetlerine karşı nankörlük eden ve yaratılış gayesini unutan insanı temsil eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'insan'ın genel bir isim olduğunu ve bu ayette belirli bir kişiyi değil, nankörlük vasfını taşıyan tüm insanlığı kapsadığını ifade eder. Ayet, insanın bu olumsuz özelliğine dikkat çekmektedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'insan' kavramının bazen olumlu, bazen de olumsuz özellikleriyle ele alındığını belirtir. Bu ayette 'insan', Allah'ın lütuflarına karşı nankörlük eden ve bu yüzden kınanan varlık olarak karşımıza çıkar."}]},{"word":"أَكْفَرَهُۥ","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Bu ifade, insanın aşırı nankörlüğünü ve inkarcılığını, Allah'ın nimetlerini örtbas etmesini ve O'na karşı gelmesini vurgular.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'küfr' kelimesinin asıl anlamının 'örtmek' olduğunu ve bu ayette 'ekferahu' ifadesinin, insanın Allah'ın nimetlerini ve varlığını inkâr ederek üzerini örtmesini ifade ettiğini belirtir. Bu, aynı zamanda büyük bir nankörlüktür."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'küfr'ün birçok anlamı olduğunu, bu ayetteki 'ekferahu'nun ise 'ne kadar da nankör oldu' veya 'ne kadar da inkarcı oldu' anlamında bir taaccüb (şaşkınlık ve hayret) ve kınama ifadesi olduğunu açıklar. İnsanın nankörlüğünün boyutunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'küfr' kökünün Kur'an'da hem 'inkâr' hem de 'nankörlük' anlamlarında kullanıldığını vurgular. 'Ekferahu' kalıbı, insanın bu olumsuz özelliği aşırı derecede sergilediğini, yani 'çok nankör' veya 'çok inkarcı' olduğunu ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","insanin-yaratilisi","sukur"]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Abese, 80:17-22*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Abese, 80:17*