# Abese Sûresi, 18. Âyet (80:18)

> مِنْ أَىِّ شَىْءٍ خَلَقَهُۥ

*Min eyyi şey-in ḣalekah(u)*

**Meal (Diyanet):** Allah, onu hangi şeyden yarattı?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/80/18

---

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":2,"surface":"أَيِّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"أ-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"أَيّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hangi"},{"position":3,"surface":"شَىْءٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":4,"surface":"خَلَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı"},{"position":4,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, insanın yaratılışının kaynağını sorgulayarak Allah'ın kudretini ve yaratıcılığını vurgulamaktadır. 'Yaratma' fiili ve 'şey' kavramı, varoluşun başlangıcına ve insanın mahiyetine dair derin bir tefekkür kapısı aralamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"شَىْءٍ","root":"ش ي ء","rootLatin":"ş-y-e","meaning":"Bu bağlamda, insanın yaratıldığı maddeyi veya varlığı ifade eden genel bir kavramdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şey' kelimesinin var olan veya var olabilecek her şeyi kapsayan genel bir isim olduğunu belirtir. Ayetteki 'min eyyi şey'in' ifadesiyle, Allah'ın insanı yaratırken kullandığı başlangıç maddesinin ne olduğu sorgulanmaktadır; bu, varlığın temelini ve mahiyetini anlamaya yönelik bir sorudur."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî'ye göre 'şey', 'mevcut' (var olan) veya 'mümkün' (var olması mümkün olan) anlamlarına gelir. Ayetteki kullanımı, insanın yaratılışının başlangıç noktasını, yani varoluşunun temel unsurunu ifade eder ve bu unsurun ne olduğu üzerine düşünmeye sevk eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'şey' kavramının bazen belirsiz bir varlığı, bazen de belirli bir nesneyi ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'şey', insanın yaratıldığı ilk maddeye işaret ederek, insanın başlangıçtaki değersizliğini ve Allah'ın kudretiyle nasıl var edildiğini vurgular."}]},{"word":"خَلَقَهُۥ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Allah'ın insanı yoktan var etme, biçimlendirme ve belirli bir düzene koyma eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'halk' kelimesinin 'takdir' (ölçü ve düzenle yaratma) ve 'îcâd' (yoktan var etme) anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'halakahu' ifadesi, Allah'ın insanı belirli bir plan ve ölçü dahilinde, yoktan var etme kudretini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'halk' kelimesinin 'yaratma' ve 'biçimlendirme' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'halakahu' fiili, Allah'ın insanı belirli bir şekil ve surette, benzersiz bir şekilde yaratmasını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' kelimesinin aslen 'bir şeyi ölçü ve takdirle meydana getirmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'halakahu' fiili, Allah'ın insanı belirli bir ölçü, düzen ve hikmetle, yoktan var etme ve ona varlık kazandırma eylemini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'halk' fiilinin Kur'an'da genellikle Allah'a nispet edildiğini ve 'yoktan var etme, biçimlendirme, bir şeyi belirli bir düzene göre meydana getirme' anlamlarını içerdiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, insanın yaratılışının Allah'ın mutlak kudretinin bir eseri olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","yaratilis"]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Abese, 80:17-22*