# Abese Sûresi, 21. Âyet (80:21)

> ثُمَّ أَمَاتَهُۥ فَأَقْبَرَهُۥ

*Śumme emâtehu feakberah(u)*

**Meal (Diyanet):** Sonra onu öldürdü ve kabre koydu.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/80/21

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, insanın hayat döngüsündeki ölüm ve defin aşamalarını ele almaktadır. 'Öldürme' ve 'kabre koyma' fiilleri, Allah'ın insan üzerindeki mutlak kudretini ve takdirini vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"أَمَاتَهُۥ","root":"م و ت","rootLatin":"m-v-t","meaning":"Allah'ın bir canlıyı hayattan mahrum bırakması, canını almasıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mevt (موت), canlının hayatiyetini kaybetmesi, ruhun bedenden ayrılmasıdır. Ayetteki 'emâtehû' (أَمَاتَهُۥ) fiili, Allah'ın insanı öldürmesi, yani hayatına son vermesi anlamındadır ve bu, O'nun kudretinin bir tecellisidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Mevt (موت), hayatın zıddıdır ve canlı varlıklar için hayatın sona ermesi halidir. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın insanı belirli bir ecelin sonunda öldürmesi, onun fani dünyadaki varlığına son vermesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'mevt' (موت) kavramı, sadece biyolojik bir son değil, aynı zamanda Allah'ın mutlak iradesinin bir göstergesidir. 'Emâtehû' (أَمَاتَهُۥ) fiili, insanın kendi iradesi dışında, ilahi bir takdirle ölüme tabi tutulmasını ifade eder."}]},{"word":"فَأَقْبَرَهُۥ","root":"ق ب ر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Allah'ın insanı defnetme imkanı vermesi, onu kabre koydurmasıdır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Akberehû (أَقْبَرَهُۥ), ölüye kabir hazırlamak, onu defnetmek demektir. Ayetteki bu ifade, Allah'ın insana, öldükten sonra toprağa gömülme imkanı vermesi, yani cesedinin açıkta kalmamasını sağlamasıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Akberehû (أَقْبَرَهُۥ) fiili, ölü için kabir kazılmasını ve onun oraya konulmasını ifade eder. Bu, Allah'ın insana bir lütfudur; zira diğer canlılar gibi açıkta kalmayıp, onurlu bir şekilde defnedilmesini sağlamıştır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kabir (قبر), ölünün gömüldüğü yerdir. 'Akberehû' (أَقْبَرَهُۥ) fiili, Allah'ın insanı defnettirmesi, yani onun için bir kabir tahsis etmesi ve cesedinin korunmasını sağlamasıdır. Bu, insanın yaratılışındaki onurun bir devamıdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da 'akberehû' (أَقْبَرَهُۥ) ifadesi, Allah'ın insana bahşettiği bir ayrıcalığı gösterir. İnsanın öldükten sonra toprağa gömülmesi, hem cesedin çürümesini hızlandırarak çevreye zarar vermesini engeller hem de insana ahiret inancıyla bağlantılı bir saygınlık kazandırır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["olum","insanin-yaratilisi"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":2,"surface":"أَمَاتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"إِمَاتَة","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"öldürdü"},{"position":2,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":3,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"أَقْبَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ب-ر","rootLatin":"q-b-r","lemma":"إِقْبَار","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kabre koydu"},{"position":3,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Abese, 80:17-22*