# Abese Sûresi, 22. Âyet (80:22)

> ثُمَّ إِذَا شَآءَ أَنشَرَهُۥ

*Śumme iżâ şâe enşerah(u)*

**Meal (Diyanet):** Sonra, dilediği vakit onu diriltir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/80/22

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Abese Suresi'nin 22. ayeti, Allah'ın insanı dilediği zaman yeniden diriltme kudretini vurgular. Ayet, 'dileme' ve 'diriltme' fiilleri üzerinden ilahi iradenin mutlaklığını ve ahiret inancının temelini oluşturan yeniden diriliş olgusunu dilbilimsel bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"شَآءَ","root":"ش ي أ","rootLatin":"ş-y-e","meaning":"Allah'ın bir şeyi dilemesi, irade etmesi ve takdir etmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şey' (şey') kelimesi, var olan veya var olabilecek her şeyi ifade eder. 'Şâe' (diledi) fiili ise, Allah'ın bir şeyi var etmeye veya gerçekleştirmeye yönelik iradesini ve takdirini belirtir. Bu ayette, Allah'ın insanı yeniden diriltme konusundaki mutlak iradesini ve kudretini ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Meşîet (dileme), Allah'ın bir şeyi yaratma veya var etme konusundaki iradesidir. Bu irade, Allah'ın ilmi ve kudretiyle birlikte tecelli eder. Ayetteki 'şâe' ifadesi, diriltme eyleminin Allah'ın mutlak ve sınırsız iradesine bağlı olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'meşîet' (dileme) kavramı, Allah'ın mutlak egemenliğini ve her şeyin O'nun iradesine bağlı olduğunu vurgular. Bu ayetteki 'şâe' fiili, ölümden sonraki dirilişin de tamamen Allah'ın iradesiyle gerçekleşeceğini, insan iradesinin bu konuda bir etkisi olmadığını açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"أَنشَرَهُۥ","root":"ن ش ر","rootLatin":"n-ş-r","meaning":"Allah'ın ölüleri yeniden diriltmesi, hayat vermesi anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Neşr (neşr) kelimesi, yaymak, dağıtmak ve diriltmek anlamlarına gelir. 'Enşerehu' (onu diriltti) ifadesi, Allah'ın ölüleri kabirlerinden çıkarıp yeniden hayat vermesi, yani kıyamet gününde diriltmesi demektir. Bu ayette, ölümden sonraki dirilişin kesinliğini ve Allah'ın bu konudaki kudretini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kur'an'da 'neşr' (neşr) fiili, genellikle ölülerin diriltilmesi bağlamında kullanılır. 'Enşerehu' ifadesi, mecazi olarak toprağın yağmurla canlanması gibi, ölü bedenlere yeniden ruh verilerek hayata döndürülmesini ifade eder. Bu ayette, Allah'ın ölüleri diriltme gücünü ve ahiret inancının temelini oluşturan bu olayı anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Neşr (neşr), bir şeyi yaymak ve dağıtmak anlamına gelir. Kur'an'da 'neşr' kelimesi, ölülerin diriltilmesi için kullanıldığında, onların kabirlerinden çıkarılıp yeryüzüne yayılması ve yeniden hayat bulması anlamını taşır. 'Enşerehu' fiili, Allah'ın kudretiyle gerçekleşen bu yeniden diriliş eylemini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Neşr kökünden türeyen 'enşere' fiili, Kur'an'da özellikle ahiret bağlamında, ölülerin yeniden diriltilmesi ve hesap için toplanması anlamında kullanılır. Bu ayette, Allah'ın dilediği zaman insanı ölümden sonra tekrar hayata döndüreceği gerçeğini, yani ba's (yeniden diriliş) inancını pekiştirir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["dirilis","kader","kiyamet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":2,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"zaman"},{"position":3,"surface":"شَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"diledi"},{"position":4,"surface":"أَنشَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ش-ر","rootLatin":"n-ş-r","lemma":"أَنشَرَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"diriltti"},{"position":4,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Abese, 80:17-22*