# Abese Sûresi, 23. Âyet (80:23)

> كَلَّا لَمَّا يَقْضِ مَآ أَمَرَهُۥ

*Kellâ lemmâ yakdi mâ emerah(u)*

**Meal (Diyanet):** Hayır, hayır o, Allah'ın kendisine emrettiğini yerine getirmedi. (İman etmedi.)

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/80/23

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Abese Suresi'nin 23. ayeti, insanın Allah'ın emirlerine karşı tutumunu ele almaktadır. Ayet, insanın kendisine emredilenleri tam olarak yerine getirmediğini vurgulayarak, ilahi buyrukların yerine getirilmesindeki eksikliğe işaret eder.","keyConcepts":[{"word":"يَقْضِ","root":"ق ض ي","rootLatin":"k-d-y","meaning":"Allah'ın emrettiği şeyi yerine getirmek, tamamlamak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'قضى' fiilinin bir şeyi tamamlamak, bitirmek ve hükmetmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'لَمَّا يَقْضِ' ifadesi, emredilenin henüz tamamlanmadığı, yerine getirilmediği anlamına gelir ve insanın Allah'ın buyruklarını tam olarak ifa etmedeki kusurunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'قضى' fiilinin 'edâ' (ifa etmek, yerine getirmek) anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın insana emrettiği şeylerin henüz yerine getirilmediği, yani insanın bu emirleri ifa etme görevini tamamlamadığı kastedilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'k-d-y' kökünün Kur'an'da hem 'hükmetmek' hem de 'bir şeyi yerine getirmek, tamamlamak' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın insana yüklediği sorumlulukların ve emirlerin henüz tam olarak yerine getirilmediği, yani insanın bu 'hükmü' ifa etmediği anlamını taşır."}]},{"word":"أَمَرَهُۥ","root":"أ م ر","rootLatin":"e-m-r","meaning":"Allah'ın insana buyurduğu, emrettiği şey.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'أمر' kelimesinin 'buyruk, emir' anlamına geldiğini ve Allah'tan gelen talimatları ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'مَا أَمَرَهُ' ifadesi, Allah'ın insana yüklediği dini ve ahlaki sorumlulukları, yapmasını istediği şeyleri kapsar."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'أمر' kelimesinin hem 'iş, durum' hem de 'buyruk, talimat' anlamlarına geldiğini açıklar. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın insana yönelttiği kesin ve bağlayıcı talimatları, yani dini yükümlülükleri ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'emir'in bir şeyi yapmayı veya terk etmeyi gerektiren ilahi hitap olduğunu belirtir. Ayetteki 'مَا أَمَرَهُ' ifadesi, Allah'ın insana yüklediği tüm farzları, vacipleri ve genel olarak uyulması gereken ilahi buyrukları ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["takva","iman","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Kellâ"},{"position":2,"translit":"lemmâ"},{"position":3,"translit":"yakdi"},{"position":4,"translit":"mâ"},{"position":5,"translit":"emerah(u)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"كَلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Red'","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Hayır","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"لَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cezm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"henüz değil","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cezm edatı"},{"position":3,"surface":"يَقْضِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ض-ي","rootLatin":"q-ḍ-y","lemma":"قَضَى","form":"Fetha","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"لَمَّا edatıyla meczûm olduğu için meczûm","gloss":"yerine getirmedi","irabMarker":"illet harfinin hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":4,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"أَمَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-م-ر","rootLatin":"a-m-r","lemma":"أَمَرَ","form":"Fetha","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"emretti","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":5,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muttasıl zamir olduğu için mebnî","gloss":"ona","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Abese Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *80/23*
- **Abese Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *80/23*