# Abese Sûresi, 26. Âyet (80:26)

> ثُمَّ شَقَقْنَا ٱلْأَرْضَ شَقًّا

*Śumme şekaknâ-l-arda şakkâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Sonra toprağı, iyiden iyiye yardık!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/80/26

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın yeryüzünü yararak bitkileri nasıl yeşerttiğini ve bu sürecin yaratılışındaki kudreti ve nimeti vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, yeryüzünün yarılması ve bu yarılmanın sonuçları üzerine odaklanmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"شَقَقْنَا","root":"ش ق ق","rootLatin":"ş-k-k","meaning":"Yarmak, ayırmak, bölmek fiilinin birinci çoğul şahıs geçmiş zaman çekimi olup, Allah'ın yeryüzünü yarıp bitkileri çıkarmasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şakk' kelimesinin bir şeyi ikiye ayırmak, bölmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'şakaknâ' ifadesi, Allah'ın kudretiyle toprağın yarılıp bitkilerin filizlenmesini, yani toprağın içindeki potansiyelin açığa çıkarılmasını anlatır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'şakaknâ' fiilinin mecazi olarak 'bitirdik, yeşerttik' anlamında kullanıldığını, toprağın yarılmasıyla bitkilerin ortaya çıkışını ifade ettiğini belirtir. Bu, Allah'ın kudretinin bir göstergesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şakk' gibi fiillerin Kur'an'da genellikle Allah'ın yaratma ve düzenleme gücünü vurgulamak için kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, toprağın cansız halinden canlı bitkilerin çıkışındaki ilahi müdahaleyi ve mucizevi yönü öne çıkarır."}]},{"word":"ٱلْأَرْضَ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"Yeryüzü, toprak anlamına gelir ve Allah'ın kudretinin tecelli ettiği, bitkilerin yetiştiği mekânı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'arz' kelimesinin bilinen yeryüzü, üzerinde yaşadığımız gezegen olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın yeryüzünü bir yaşam kaynağı olarak düzenlediğini ve ondan rızık çıkardığını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'arz'ın hem genel olarak yeryüzünü hem de belirli bir toprak parçasını ifade edebileceğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın tüm yeryüzünü bitkilerle donatma kudretini gösteren genel bir anlam taşır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'arz' kelimesinin Kur'an'da genellikle Allah'ın yaratma ve rızık verme sıfatlarıyla birlikte anıldığını ifade eder. Burada da yeryüzünün, Allah'ın yararak bitkileri çıkardığı bir nimet kaynağı olarak sunulduğunu belirtir."}]},{"word":"شَقًّا","root":"ش ق ق","rootLatin":"ş-k-k","meaning":"Yarmak, bölmek fiilinin mastarı olup, yeryüzünün yarılma eyleminin şiddetini ve kesinliğini pekiştiren bir vurgu ifadesidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'şakkan' kelimesinin 'şakaknâ' fiilinin mastarı olarak, eylemin te'kid (pekiştirme) amacıyla kullanıldığını belirtir. Bu, yeryüzünün yarılma işleminin sıradan değil, ilahi bir kudretle gerçekleştiğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, mastarın fiili te'kid etmesinin, o fiilin önemini ve gerçekleşme biçimini vurguladığını ifade eder. 'Şakkan' kelimesi, yeryüzünün yarılmasının ne kadar kesin ve etkili bir eylem olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'şakk' mastarının, bir şeyin ayrılması ve içinden başka bir şeyin çıkması anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki kullanımı, toprağın yarılmasıyla bitkilerin filizlenmesi sürecindeki ilahi kudretin altını çizer."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","rizik","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":2,"surface":"شَقَقْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ش-ق-ق","rootLatin":"sh-q-q","lemma":"شَقَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yardık"},{"position":3,"surface":"ٱلْأَرْضَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yeryüzünü"},{"position":4,"surface":"شَقًّا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ق-ق","rootLatin":"sh-q-q","lemma":"شَقّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"iyice yarmak"}]