# Tekvîr Sûresi, 15. Âyet (81:15)

> فَلَآ أُقْسِمُ بِٱلْخُنَّسِ

*Felâ uksimu bilḣunnes(i)*

**Meal (Diyanet):** (15-16) Andolsun, bir görünüp bir sinenlere, akıp gidip kaybolanlara,

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/81/15

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tekvîr Suresi'nin 15. ayeti, Allah'ın kozmik bir olguya yemin etmesiyle başlar. Bu yemin, 'sinenler' veya 'gizlenenler' anlamına gelen 'el-hunnes' kelimesi üzerinden, gök cisimlerinin hareketlerindeki ilahi düzene ve kudrete dikkat çekmektedir. Ayet, yemin edilen varlığın mahiyetini dilbilimsel ve semantik açıdan derinlemesine incelemeyi gerektirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"أُقْسِمُ","root":"ق-س-م","rootLatin":"k-s-m","meaning":"Allah'ın bir şeye yemin etmesi, o şeyin önemini ve yüceliğini vurgulamak amacıyla yapılan bir kasemdir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kasem' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi paylaştırmak' olduğunu belirtir. Ancak Kur'an'da 'yemin etmek' anlamında kullanıldığında, yemin edilen şeyin büyüklüğüne ve Allah katındaki değerine işaret eder. Ayetteki 'felâ uksimu' ifadesi, 'yemin ederim ki' anlamında olup, yeminin şiddetini ve yemin edilen şeyin önemini pekiştirir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kasem'i 'bir şeyi teyit etmek için Allah'ın isimlerinden veya sıfatlarından biriyle yapılan söz' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, yemin edilen 'hunnes'in önemini ve Allah'ın kudretinin bir delili olduğunu vurgulamak içindir. 'Lâ' edatının burada zaid (fazladan) olup yemini pekiştirme işlevi gördüğünü belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki yeminlerin (kasem) genellikle dikkat çekmek, bir gerçeğin altını çizmek ve muhatabı düşünmeye sevk etmek amacıyla kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki yemin de, 'hunnes'in gizemli ve düzenli hareketlerinin ardındaki ilahi kudrete işaret ederek, muhatabı Allah'ın varlığı ve birliği üzerine düşünmeye davet eder."}]},{"word":"بِٱلْخُنَّسِ","root":"خ-ن-س","rootLatin":"h-n-s","meaning":"Gündüzleri gözden kaybolup geceleri ortaya çıkan, hareket eden gök cisimleri, özellikle gezegenler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'el-hunnes' kelimesini 'gündüzleri gizlenen, geceleri görünen yıldızlar' olarak açıklar. Özellikle beş gezegenin (Zuhal, Müşteri, Merih, Zühre, Utarit) bu tanıma uyduğunu ve hareketlerinin bu kelimeyle ifade edildiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, bu gök cisimlerinin düzenli hareketlerindeki ilahi sanata dikkat çeker."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'hunnes' kelimesinin 'hanese' fiilinden türediğini ve 'geri kalmak, gizlenmek, sinmek' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, gündüzleri güneşin ışığında kaybolan, geceleri ise tekrar belirginleşen gezegenler için mecazi bir ifade olarak kullanıldığını belirtir. Bu, onların hareketlerindeki gizemli ve düzenli döngüyü vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hanese' fiilinin 'geri çekilmek, gizlenmek' anlamlarına geldiğini ve 'hunnes'in de bu fiilden türeyen bir sıfat olduğunu belirtir. Kur'an'da bu kelimenin, gündüzleri gözden kaybolup geceleri ortaya çıkan gezegenler için kullanıldığını ifade eder. Ayetteki yemin, bu gök cisimlerinin hareketlerindeki ilahi kudretin ve yaratılışın bir delili olarak sunulur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hunnes' kelimesinin semantik alanının, 'gizlenme, geri çekilme' ve 'tekrar ortaya çıkma' gibi zıt anlamları barındırdığını vurgular. Ayetteki kullanımı, gezegenlerin bu döngüsel hareketlerinin, Allah'ın evrendeki mükemmel düzeninin bir göstergesi olduğunu ve bu düzenin üzerine yemin edilerek öneminin altının çizildiğini belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde, ve"},{"position":1,"surface":"لَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Zâide","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hayır (yemin öncesi te'kid için zâide)"},{"position":2,"surface":"أُقْسِمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-س-م","rootLatin":"q-s-m","lemma":"أَقْسَمَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici edat bulunmadığı için merfû","gloss":"yemin ederim"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a (ile)"},{"position":3,"surface":"ٱلْخُنَّسِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil (Cemi)","root":"خ-ن-س","rootLatin":"kh-n-s","lemma":"خَانِس","form":"Fa'il","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"geri kalanlara, sinenlere, gizlenenlere"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tekvîr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *81/15*
- **Tekvîr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *81/15*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *81/15-21*
- **Kâf Sûresi** · *81/15-21*
- **Kâf Sûresi** · *81/15-21*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *81/15*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *81/15-21*