# Tekvîr Sûresi, 17. Âyet (81:17)

> وَٱلَّيْلِ إِذَا عَسْعَسَ

*Velleyli iżâ ‘as'as(e)*

**Meal (Diyanet):** Andolsun, yöneldiği zaman geceye,

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/81/17

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tekvîr Suresi'nin 17. ayeti, 'gece' ve 'kararma' kavramları üzerinden bir yemin ifadesi sunar. Ayet, gecenin başlangıcındaki karanlığın yoğunlaşmasını vurgulayarak, bu kozmik olayın önemine dikkat çeker ve sonraki ayetlerde gelecek olan mesaja zemin hazırlar.","keyConcepts":[{"word":"ٱلَّيْلِ","root":"ل ي ل","rootLatin":"l-y-l","meaning":"Ayette, karanlığıyla yemin edilen, gün batımından şafağa kadar olan zaman dilimini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'leyl' (الليل) kelimesini, güneşin batışından şafağın doğuşuna kadar olan zaman dilimi olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kudretine ve yaratılışındaki düzene işaret eden bir yemin unsuru olarak gecenin kendisini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'leyl' kelimesinin Kur'an'da genellikle bilinen anlamıyla, yani karanlık zaman dilimi olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 've'l-leyli' ifadesi, 'geceye yemin olsun ki' anlamında bir kasem (yemin) edatıyla birlikte gelerek, gecenin varlığının ve özelliklerinin önemini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'leyl' kavramının Kur'an'da genellikle 'nehar' (gündüz) ile zıtlık içinde ele alındığını ve karanlığı, sükûneti, dinlenmeyi ve bazen de gizemi temsil ettiğini belirtir. Bu ayetteki yemin, gecenin bu özelliklerinin Allah'ın ayetlerinden biri olduğuna işaret eder."}]},{"word":"عَسْعَسَ","root":"ع س ع س","rootLatin":"a-s-a-s","meaning":"Ayette, gecenin karanlığının bastırmaya, gelmeye veya gitmeye başlamasını ifade eder; bu da gecenin başlangıcındaki hareketliliği ve değişimini vurgular.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'as'ase' fiilinin hem 'gecenin gelmesi, kararması' hem de 'gecenin gitmesi, aydınlanmaya başlaması' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayetteki bağlamda, 'izâ as'ase' ifadesi genellikle gecenin başlangıcındaki karanlığın yoğunlaşması, yani 'gelmesi' olarak yorumlanır, çünkü bu durum yemin için daha etkileyici bir başlangıç anıdır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'as'ase' kelimesinin 'gecenin karanlığının bastırması' ve 'gecenin sonuna doğru karanlığın çekilmesi' olmak üzere iki zıt anlam taşıdığını ifade eder. Tekvîr 17'deki kullanımı, 'gecenin kararmaya başlaması' veya 'gecenin gelmesi' anlamını güçlendirir, zira bu, gecenin belirgin bir başlangıç anını işaret eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'as'ase' fiilinin 'gecenin gelişiyle karanlığın yayılması' ve 'gecenin sonuyla karanlığın çekilmesi' anlamlarını detaylıca açıklar. Ayetteki 'izâ' (zaman zarfı) ile birlikte kullanılması, gecenin bu iki durumundan birine yemin edildiğini gösterir. Genellikle müfessirler, bu ayette 'gecenin kararmaya başlaması' anlamını tercih ederler, çünkü bu, gecenin başlangıcını ve karanlığın gücünü vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'as'ase' fiilinin semantik alanının, gecenin hem başlangıcındaki gelişi hem de sonundaki gidişi kapsadığını belirtir. Ayetteki 've'l-leyli izâ as'ase' ifadesi, gecenin belirgin bir anına, yani karanlığın yoğunlaşmaya başladığı veya çekilmeye başladığı ana yemin edildiğini gösterir. Bu, gecenin döngüsündeki değişimin ve hareketliliğin önemini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Kasem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Kasem harfi olduğu için mebnî","gloss":"Andolsun"},{"position":1,"surface":"ٱلَّيْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Kasem harfinden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gece"},{"position":2,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":3,"surface":"عَسْعَسَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-س-ع-س","rootLatin":"'-s-'-s","lemma":"عَسْعَسَ","form":"Rubâî Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kararmaya başladı"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tekvîr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *81/17*
- **Kâf Sûresi** · *81/15-21*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *81/15-21*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *81/15-21*
- **Kâf Sûresi** · *81/15-21*